Alsof ik zei: sla dat kind maar

Wanda R., de moeder van het `meisje van Nulde', huilde gisteren in de rechtszaal: ze was niet schuldig, ze was sláchtoffer.

Toch achtte het OM ook voor haar moord bewezen.

Wanda R., de moeder van Rowena, weet pas sinds eind december dat haar kind volgens de patholoog-anatoom van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) waarschijnlijk door verstikking om het leven is gebracht. De patholoog-anatoom die eerder het lichaam van Rowena onderzocht, had het daar nooit over gehad. Die zei alleen dat de doodsoorzaak niet meer was vast te stellen. Waarmee hij niet uitsloot dat Rowena was overleden door langdurig gestomp in haar buik. Maar de patholoog-anatoom NFI, die na de rechtszitting van 23 juli om een nieuw onderzoek was gevraagd, sloot dat juist wél uit. Verstikking dus, volgens hem. Bij het ontbreken van bewijs voor een andere oorzaak.

Nooit hebben Wanda of Mike J., haar vriend, daar één woord over gezegd tegen de politie. Maar nu, voor de rechtbank van Zutphen, ziet Wanda hierin haar kans om een nieuwe theorie te ontvouwen over de manier waarop Rowena aan haar einde kwam. Huilend: ,,Ik stond onder de douche. Ik was er niet bij. Ik heb niets gezien. Hij had haar op schoot. Hij riep me niet. Toen ik eronder vandaan kwam, zei hij dat er iets met haar ademhaling was. Hij zei dat hij haar probeerde te reanimeren.'' En dan boos: ,,Die hufter is nog te laf om te zeggen wat er echt gebeurd is.'' Weer huilend: ,,En ík moet ermee leven dat ik niet weet wat er met mijn kind is gebeurd. Ik word hier beschuldigd van dingen die ik niet gedaan heb. Waarom sta ík hier?''

Ook het rapport dat het Pieter Baan Centrum over Mike maakte, wendt ze aan voor haar eigen verdediging. De voorzitter van de rechtbank, A. van Oosten, wil voor het requisitoir van de officier van justitie weten of het klopt wat de advocaat van Mike maandag zei, namelijk dat ze door middel van bijbelteksten instructies had gegeven aan Mike. Wanda valt hem in de rede: ,,O ja! Gaan we die kant uit! Meneer J. is paranoïa, dat weten we nu toch? En dan moet ik me hier gaan verantwoorden voor zíjn ziekte?'' Dat weigert Wanda.

Later probeert de voorzitter van de rechtbank Wanda uit te leggen dat het Pieter Baan Centrum de kans op herhaling van haar gedrag tegenover Rowena groot acht als ze weer een relatie zou krijgen met een man die, net als Mike, dominant, beschermend en agressief is. Wanda springt er bovenop: ,,U wilt beweren dat Mike beschermend was?'' En daarna: ,,Hoe kan iemand nou die drie kenmerken tegelijk hebben? Dat kán toch helemaal niet.'' Ze pauzeert even en zegt: ,,Even serieus, kent u in uw kennissenkring iemand die zó is?''

Volgens het Pieter Baan Centrum heeft Wanda een persoonlijkheidsstoornis met afhankelijke kenmerken. Een zwakke identiteit. Niet assertief in moeilijke situaties. Een neiging tot verloochening en miskenning van wat Rowena werd aangedaan. Wanda kan zich in deze conclusie niet vinden. Ze herkent zichzelf, zegt ze, wel in de diagnose die in de contra-expertise werd gesteld: een borderliner. ,,De agressie werd aan J. uitbesteed'', houdt de rechter haar voor. ,,Nou, dat weet ik niet hoor,'' zegt Wanda. ,,Alsof ik zei: sla dat kind maar.'' De rechter schudt nee. ,,Ik lees het zo'', zegt hij geduldig. ,,U zou door uw passieve houding J. de ruimte hebben gegeven om te doen wat hij deed. Kunt u zich daarin vinden?'' Wanda: ,,Mij is uitgelegd dat ik zo bang was voor mijn eigen woede dat ik ervoor ben weggelopen.''

Het requisitoir van de officier van justitie, C. Bordenga-Koppes, is voor een groot deel hetzelfde als dat in de zaak tegen Mike J. De officier van justitie acht moord met voorbedachten rade ook voor Wanda bewezen en ze eist, net als tegen Mike, een gevangenisstraf van 15 jaar en tbs met dwangverpleging.

De toon van de officier van jusitie tegen Wanda is nog scherper dan die tegen Mike de dag ervoor. Bordenga citeert uit de verklaringen van Wanda waarin ze vertelt hoe hard Mike Rowena sloeg, dat ze zag dat het ,,veel en veel en veel te veel'' was, dat Rowena op het laatst alleen nog maar voorover gebogen kon lopen, dat het kind toch steeds weer opstond als Mike haar tegen de grond geslagen had, en dat ze dan niet huilde, niet zei dat het pijn deed. Waarop Mike haar dan nog harder sloeg. ,,En al die tijd'', zegt de officier van justitie, ,,deed u niets.''

Ze rekent het Wanda te meer aan omdat ze de moeder was van Rowena. Wanda doet haar handen voor haar oren als de officier praat over de manier waarop Rowena in de vriezer werd gelegd en hoe ze in stukken werd gezaagd. Dan zegt ze: ,,Ik ga weg. Ik wil dit niet horen.'' Tegen de rechter: ,,U kunt me toch niet verplichten om dit aan te horen.'' Als de officier van justitie praat over het leed dat de dood van Rowena teweeg heeft gebracht bij haar vader, zegt Wanda: ,,Vergeet mij niet. Ik heb ook een kind verloren.'' En als ze de officier van justitie 15 jaar en tbs hoort eisen, zegt ze: ,,Heeft iemand een pistool zeg, ik schiet me neer.''

Het pleidooi van Wanda's advocaat, J.L. Leijendekker, steekt flets af bij deze zelfverdediging. Leijendekker maakt van dezelfde zwakheden in het requisitoir gebruik als de advocaat van Mike J. de dag ervoor. Het bewijs kan bijna alleen maar gehaald worden uit de verklaringen van de twee verdachten. Niet betrouwbaar, zegt hij. Vergelijkbaar met de Puttense moordzaak. En dáár waren dan nog aanvullende bewijzen. Leijendekker vindt bovendien dat de verklaringen van Wanda en Mike niet ordentelijk zijn verkregen. ,,Wanda werd op vergaande wijze onder druk gezet.'' De verdachten, zegt hij, zijn door de politie op de gedachte gebracht dat Rowena door mishandeling om het leven is gekomen. ,,Maar daar is geen enkel bewijs voor.'' Volgens Leijendekker is het met hetzelfde dossier goed mogelijk om een ander verhaal over de dood van Rowena op te hangen. Bijvoorbeeld dat ze door verstikking om het leven is gebracht. Hij vraagt om ontslag uit voorlopige hechtenis en anders om schorsing. De rechtbank ziet daar echter geen aanleiding toe. Uitspraak op 17 januari.

    • Sheila Kamerman
    • Jannetje Koelewijn