Alleen voor dienstreizen

Een diplomatiek paspoort is alleen bedoeld voor dienstreizen. Wie als particulier op reis gaat, moet het omruilen voor een gewoon paspoort. Daar moet de houder zelf aan denken.

Gretta Duisenberg had niet op haar diplomatieke paspoort naar Israël mogen reizen omdat het hier een privéreis betreft, zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken die diplomatieke paspoorten uitschrijft. Het is niet raar dat de vrouw van de directeur van de Europese Centrale Bank er een heeft, maar ze mag de pas alleen gebruiken op dienstreizen waarbij ze haar man vergezelt, aldus een woordvoerder van het ministerie. Dat Gretta Duisenberg het paspoort met privileges toch gebruikt heeft voor een privéreis, noemt het ministerie ,,ongepast''. ,,Van partners wordt niet verwacht dat ze individuele dienstreizen maken'', aldus de woordvoerder.

Wie mogen er op een diplomatiek paspoort reizen? Allereerst natuurlijk diplomaten en functionarissen in diplomatieke dienst die voor een langere periode in het buitenland hun ambt uitoefenen. Voor hen geldt de juridische, diplomatieke onschendbaarheid volgens het verdrag van Wenen. Deze betekent onder meer dat ze niet zomaar mogen worden opgepakt in het land waar ze werken.

Deze voorrechten gelden niet voor hoge politieke ambtsdragers en hoge ambtenaren zoals de president van de Nederlandsche Bank, commissarissen van de Koningin, (voormalige) ministers van Buitenlandse Zaken, staatssecretarissen, secretarissen van het Koninklijk Huis, secretarissen-generaal van de departementen, om maar enkele te noemen. Deze functionarissen én hun partners en eventuele familie, kunnen weliswaar in aanmerking komen voor een diplomatiek paspoort, maar alleen voor een afgebakende reis ,,in het belang van het koninkrijk'', zegt het ministerie.

Voor deze functionarissen garandeert het diplomatieke paspoort slechts een voorkeursbehandeling bij de douane. Ze hoeven bijvoorbeeld niet te wachten in de rij bij de paspoorten en hoeven in sommige gevallen geen luchthavenbelasting te betalen. ,,Je komt gewoon iets sneller door de douane'', zegt het ministerie. Maar elke willekeurige douanebeambte kan hen aanhouden en bijvoorbeeld vragen om hun bagage te openen.

Voor deze functionarissen (niet in diplomatieke dienst) geldt dat de houder het diplomatieke paspoort moet teruggeven aan het ministerie van Buitenlandse Zaken, als de reis waarvoor het paspoort is uitgegeven is beëindigd. Hierna krijgt de houder het gewone paspoort weer terug. Volgens het ministerie gebeurt dit ook geregeld. Ook Gretta Duisenberg heeft ,,vaak gewisseld'', zegt het ministerie.

Crux hierbij is, dat het aan de houder zelf wordt overgelaten deze voorschriften op te volgen. Gretta Duisenberg is dus niet strafbaar omdat ze het paspoort niet heeft ingeleverd. ,,Alleen in dit geval zijn de richtlijnen niet juist gehanteerd door mevrouw Duisenberg'', zegt de woordvoerder.

Jaarlijks worden er, volgens het ministerie, zo'n 2200 tot 2300 diplomatieke paspoorten uitgeschreven. Het enige uiterlijke verschil tussen een paspoort als dat van Gretta Duisenberg en een gewone is dat er op de voorkant `diplomatique' staat.

    • Japke-d. Bouma