Toekomstige president Litouwen stevent af op conflict met regering

Rolandas Paksas, de Litouwse ex-premier die zondag tot president werd gekozen, stevent af op een conflict met de regering van zijn land. Hij drong gisteren aan op wijzigingen in de regering, waarvan premier Algirdas Brazauskas niets wil weten.

Paksas versloeg zondag in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen verrassend de zittende president Valdas Adamkus. Hij treedt op 26 februari aan als president. Gisteren zei hij het buitenlands beleid – waarop hij volgens de grondwet als president grote invloed mag hebben – te laten zoals het is, al heeft hij eerder gezegd met de EU verder te willen onderhandelen over de voorwaarden voor Litouwens toetreding, vooral ten aanzien van de directe inkomenssteun voor boeren.

De Litouwse chef-onderhandelaar, Klaudijus Maniokas, sloot gisteren verdere onderhandelingen met de EU echter categorisch uit: ,,De onderhandelingen zijn al lang afgesloten en kunnen niet worden heropend. Paksas kan de voorwaarden voor de toetreding tot de EU niet meer veranderen. Het is te laat.'' Litouwen sloot de onderhandelingen met de EU in de loop van vorig jaar af en kreeg in december een officiële uitnodiging om lid te worden (per mei 2004) op basis van het bereikte onderhandelingsresultaat.

Paksas zei gisteren dat op het gebied van de binnenlandse politiek ,,de zaken wat sneller en beter zouden kunnen gaan''. ,,Sommige ministers zijn het vertrouwen van het publiek kwijt. Ik zal daar met premier Brazauskas over praten als ik hem ontmoet.'' Volgens Paksas, een rechtse liberaal, moet de regering ,,versterkt'' worden nu Litouwen zich opmaakt voor toetreding tot EU en NAVO (eveneens in mei 2004). Premier Brazauskas – ex-communist, nu sociaal-democraat – liet onmiddellijk weten niet bereid te zijn tot wijzigingen in het kabinet.

Waarnemers in Vilnius maken zich zorgen over het gebrek aan ervaring van Paksas. Een van hen zei gisteren dat president Adamkus – die vijftig jaar in de VS heeft gewoond – Engels spreekt met een Amerikaans accent, maar dat Paksas helemaal geen Engels (of een andere buitenlandse taal, anders dan Russisch) spreekt en op het gebied van de buitenlandse politiek ook geen enkele ervaring heeft. ,,Paksas heeft ook de morele autoriteit niet die Adamkus met zijn Amerikaanse ervaring en zijn vermogen tot het sluiten van compromissen wel heeft'', aldus een andere waarnemer.

Adamkus zei gisteren zijn verrassende nederlaag te wijten aan het ongenoegen van de burger over de te langzaam stijgende levensstandaard, de bureaucratie en de corruptie. Waarnemers menen dat Adamkus verloor omdat hij te weinig campagne heeft gevoerd en de Litouwers te weinig beloften heeft gedaan.