Mike J. deed `wat hij beloofd had'

Mike J. zegt dat hij gemanipuleerd werd door Wanda R., de moeder van het `meisje van Nulde'. Daarom is hij onschuldig aan de dood van het kind. Maar het OM acht moord met voorbedachten rade bewezen.

Aan het begin van de rechtszitting, gisteren in Zutphen, is al duidelijk waar de advocaat van Mike J., verdacht van de moord op Rowena, het `meisje van Nulde', op aan zal sturen. Hij vraagt de voorzitter van de rechtbank de videoband af te spelen van de scène die zich kort voor het elfde verhoor van Mike had afgespeeld.

Het was donderdag 24 januari 2002, kwart over zeven 's avonds. Mike J. was zes dagen daarvoor naar Nederland overgebracht vanuit Spanje, waar hij samen met Rochelles moeder Wanda R. in december gearresteerd was. De politie had hem al dagenlang verhoord. Hij had weinig méér losgelaten dan dat hij in september met Wanda en haar dochtertje Rochelle dagenlang in een gehuurde Mercedes Vito door Europa gereden had – naar Spanje, naar Marokko, en weer terug naar Nederland.

Dat was vlak nadat bij strand Nulde, op de Veluwe, het rompje van Rowena was gevonden, en bij de Nieuwe Waterweg haar hoofd. Maar daarover zei Mike tot donderdagavond 24 januari helemaal niets.

Die avond komt de omslag. Mike zegt dat hij ,,nu zal doen wat hij beloofd heeft''. Hij zal gaan vertellen hoe Rowena op woensdag 15 augustus 2001 in zijn flat aan de Huslystraat in Rotterdam de dood vond. Hij doet dat, zegt hij, omdat Wanda hem daarvoor kort voor het verhoor toestemming heeft gegeven.

Alle aanwezigen in de rechtszaal konden gisterochtend op het tv-scherm zien hoe Wanda wordt binnengeleid in het kamertje waar Mike op haar zit te wachten. Wat ze zegt is niet helemaal te verstaan. Maar de advocaat van Mike, P. van der Donck, zegt dat het dit is: ,,Je mag de belofte verbreken.'' Mike zegt dan: ,,Ik wil met ze praten.'' Waarop Wanda nog een keer zegt: ,,Dat is goed, doe maar.'' Dat laatste zinnetje is niet opgenomen in het proces-verbaal van de scène. Van der Donck vraagt aan de voorzitter van de rechtbank om ervoor te zorgen dat het alsnog gebeurt. Volgens Van der Donck is het een van de vele bewijzen dat Mike werd gedomineerd en gemanipuleerd door Wanda, en níet andersom, zoals de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum, de observatiekliniek van het gevangeniswezen, hebben vastgesteld.

De voorzitter van de rechtbank, A. van Oosten, liet gisterochtend ook een paar video-opnamen zien, waaronder die van het verhoor waarin Mike tot in de kleinste details vertelt hoe hij het lichaam van Rowena twee weken na haar dood in een speciebak van de Gamma in stukken snijdt, hoe hij haar hoofd kaal scheert en haar lippen wegsnijdt en daarbij, omdat hij niet durft te kijken, zijn eigen handen verwondt. Daarna zegt Van Oosten tegen Mike: ,,Ik houd u dit voor omdat u later hebt gezegd dat anderen dit hebben gedaan. Hoe rijmt u dat met deze verklaring?'' Uit het antwoord van Mike J. blijkt wat op de eerste rechtszitting, op 23 juli 2002, ook al was gebleken. Hij zegt dat hij alleen maar heeft toegekeken bij het in stukken snijden van Rowena's lichaam. ,,Ik heb niet eens littekens op mijn handen, wat dat betreft is het onderzoek niet compleet.''

De officier van justitie, C. Bordenga-Koppes, gelooft daar helemaal niets van. ,,Waarom zou je er nog bij gaan staan als je het door een ander laat doen?'', zegt ze 's middags is haar requisitoir. Wat haar betreft is moord met voorbedachten rade, en anders doodslag met voorbedachten rade, bewezen. Ze gaat uitvoerig in op de vraag of Mike J. ,,willens en wetens'' heeft gehandeld. ,,Het doet er niet toe'', zegt ze ,,dat J. zegt dat het niet de bedoeling was om Rowena dood te slaan. Kijk naar zijn gedrág.'' Een volwassen man van 120 kilo die jaren aan vechtsport doet, wéét wat hij met zijn vuisten teweeg kan brengen, zeker bij een kind van 1.10 meter dat nog maar 17 kilo weegt. Ze citeert zijn eigen verklaring waarin hij zegt dat ,,iemand er niet meer is'' als hij hard slaat. Ze citeert ook Wanda die aan de politie vertelde hoe Mike dóórsloeg, alsof hij een volwassene tegenover zich had.

De officier van justitie vindt de moord op Rowena, samen met wat Mike daarna met het lichaam heeft gedaan, én het feit dat hij haar zeker twee keer heeft opgesloten in een hondenkooi, voldoende om levenslang te eisen. Ze doet dat niet omdat Mike door de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum verminderd toerekeningsvatbaar is verklaard. De diagnose: een narcistische persoonlijkheidsstoornis met antisociale trekken. Een man met een te groot gevoel van eigenwaarde en een zucht tot heersen.

Mike, zeggen de onderzoekers, sloeg Rowena uit ,,machteloze, kille en gekrenkte woede'', omdat ze niet deed wat hij zei. Hij verminkte haar lichaam, zegt de officier van justitie, om ,,zijn falen als redder teniet te doen''. Herhaling is denkbaar, zeker als hij weer een relatie zou krijgen met iemand die hem bewondert, zoals Wanda. En daarom, zegt de officier van justitie, eist ze 15 jaar met tbs en dwangverpleging, om te voorkomen dat hij ,,na gratiëring'' ónbehandeld weer op vrije voeten zou komen.

Twee onderdelen van het requisitoir van de officier van justitie vertonen gebreken. De bewijzen komen voornamelijk uit de verklaringen van de twee verdachten, er zijn geen getuigen. En uit de sectie op de lichaamsdelen van Rowena kan geen doodsoorzaak worden vastgesteld. Allerlei doodsoorzaken, zoals een infectieziekte, of bloedarmoede, of een ongeluk, konden worden uitgesloten. Maar een bewijs dat Rowena om het leven is gekomen door stompen in de buik is er niet.

Van die twee zwaktes in het betoog van de officier van justitie maakt Van der Donck, Mike's advocaat, in zijn pleidooi gebruik. ,,Twee mensen die verdacht worden van dezelfde feiten hebben er belang bij om elkaar te belasten'', zegt hij. En als Rowena's lichaam geen sporen van geweld vóór haar dood droeg, was ze dan wel geslagen? Van der Donck zegt ook dat de onderzoekers in het Pieter Baan Centrum, en iedereen die bij de zaak betrokken is, ten onrechte het idee hebben dat Wanda onder invloed was van Mike. Dat beeld, zegt hij, is ontstaan doordat Wanda's advocaat in april 2002 de processen-verbaal ter inzage gaf aan NRC Handelsblad. Vervolgens, zegt Van der Donck, is iedereen daarna met díe ogen naar Mike gaan kijken.

Het hele pleidooi van Van der Donck is erop gericht om te laten zien hoe zeer Mike onder invloed was van Wanda. In het begin reageren de aanwezigen er een beetje lacherig op. Van der Donck vertelt over boodschappen die Wanda via bijbelcitaten – Job, Psalmen, Corinthiërs – doorgeeft aan Mike. ,,Volg mijn voorbeeld, daarom heb ik Timotheus naar je toegestuurd'', schrijft Wanda aan Mike. Dat betekent volgens de advocaat dat Mike haar verklaringen moet volgen. Timotheus is de politieman Klaas Pul die de verhoren leidt.

Maar geleidelijk aan wordt er steeds beter geluisterd naar de twee uur durende opsomming van wat volgens de advocaat allemaal aanwijzingen of zelfs bewijzen zijn van Wánda's dominantie en leugenachtigheid en manipulatieve vermogens, waarmee ze Mike onder druk zet om háár te helpen en zélf de schuld van de dood van Rowena op zich te nemen. Allemaal symptomen van een borderline persoonlijkheidsstoornis waaraan ze volgens Van der Donck lijdt. Ze deinsde er niet voor terug om te dreigen met zelfmoord, stelt Mike's advocaat. En Mike maakte zich daar vreselijke zorgen over, want Wanda was zwanger van hem.

Mike kreeg gisteren het laatste woord. Hij verklaarde dat hij gestraft moet worden, maar alleen voor wat er ná de dood met Rowena's lichaam is gebeurd. Hij verklaarde ook dat de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum hem terecht geestesziek hadden verklaard. Maar hij was pas gek geworden, zei hij, ná de dood van Rowena.

    • Sheila Kamerman
    • Jannetje Koelewijn