Wigglesworth behandelt jonge musici als profs

Het Nationaal Jeugd Orkest presenteert zich aan het begin van het nieuwe jaar zeven maal in een programma dat in diepgravendheid en uitputtendheid nauwelijks kan worden overtroffen. Voor de pauze klinkt Beethovens Vijfde (`Noodlots-) symfonie, gevolgd door Mahlers weinig minder enerverende Vijfde symfonie. Het concert komt bovendien op radio en tv.

De thematische keuze voor `Vijfden' is geen toeval. De Engelse dirigent Mark Wigglesworth – ooit net zo jeugdig als de orkestmusici, nu achter in de dertig – dirigeert het NJO deze wintertournee voor de vijfde maal, na eerdere zeer succesvolle samenwerking in onder meer Mahlers Zesde en Tiende symfonie.

Net als bij die vorige concertreeksen, kan er ook nu weinig worden afgedongen op de prestatie waartoe Wigglesworth het Nationaal Jeugd Orkest opzweept. Wigglesworth, die het gros van de internationale toporkesten heeft gedirigeerd, paart zeer eigen, steeds afgewogen en opvallend contrastrijke muzikale visies aan een uitbundig charisma. Voor een jeugdorkest als het NJO werkt die combinatie uitstekend. Wat aan perfectie in samenspel mist, wordt gecompenseerd door een niet zelden indrukwekkende eensgezindheid in de muzikale details. Zó volmaakt gradueel klinken de crescendi en diminuendi van professionele orkesten lang niet altijd!

De laatste jaren leek het Nationaal Jeugd Orkest onherroepelijk een damesbastion, dit jaar is de verhouding tussen mannelijke (45) en vrouwelijke musici (58) beter in balans. Opvallend is en blijft daarbij wél dat ook de typische `mannenstoelen' hier soms ijzersterk door meisjes zijn bezet. Zo maakt trompettiste Vivian Urlings indruk met de stralende en gedecideerde manier waarop zij Mahlers Vijfde symfonie inzet, en spelen ook in de contrabasgroep maar liefst twee meisjes mee.

Mark Wigglesworth zet de `noodlotsroffel' waarmee Beethovens Vijfde opent licht en weinig beukend in, maar werkte vanuit dat helder classicisme via een warm wiegend Andante con moto met fraaie houtblazerssoli doelgericht toe naar een rauwe, Sturm- und Drang-achtige onstuimigheid in het slot-Allegro.

Wigglesworth lijkt dit jeugdorkest, dat voornamelijk uit conservatoriumstudenten is samengesteld, inhoudelijk niet anders te behandelen dan een `gewoon' professioneel orkest. Maar juist door die geboden vrijheid en de genomen risico's en dynamische extremen kwam het NJO zaterdag in het Amsterdamse Concertgebouw ook in Mahlers Vijfde symfonie tot een weliswaar niet vlekkeloze, maar muzikaal alleszins volwassen prestatie. Hier klonk een energieke, krachtige Mahler met een veelheid aan temperamenten in de verschillende delen. Erg onstuimig waren het slot en het tweede deel (Stürmisch bewegt), waarin de eerste cellist Mahlers `mit grösster Vehemenz' zó letterlijk nam dat zijn snaar knapte.

Wigglesworth bekroont zijn eerste lustrum dinsdag met een dirigentencursus voor belangstellende orkestleden. Voor het NJO is het te hopen dat de samenwerking niet bij dit ene lustrum blijft.

Concert: Nationaal Jeugd Orkest o.l.v. Mark Wigglesworth. Programma: Beethoven: Symfonie nr. 5; Mahler: Symfonie nr. 5. Gehoord: 4/1 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 6 en 7/1 Antwerpen; 9/1 Vredenburg Utrecht; 11/1 Concertzaal Tilburg; 12/1 Hanzehof Zutphen. Radio 4: 7/1 20.30 uur. Ned. 3: 16/2 13 uur.

    • Mischa Spel