Verrassende winst Paksas in Litouwen

De Litouwers hebben gisteren verrassend de voormalige premier Rolandas Paksas tot president gekozen. Paksas – twee keer kort premier, in 1999 en in 2000 en 2001 – versloeg in de tweede ronde van de presidentverkiezingen de gedoodverfde favoriet, de zittende president Valdas Adamkus. Hij kreeg 58 procent van de stemmen; Adamkus bleef steken op 41,9 procent.

In de eerste ronde van de verkiezingen, op 22 december, had Adamkus 35 procent van de stemmen gekregen, en Paksas maar 19,4 procent. Vrijwel niemand had serieus rekening gehouden met de mogelijkheid van een nederlaag van Adamkus. De 76-jarige president is een van de weinige politici in Litouwen die nooit bij schandalen betrokken zijn geweest. Hij heeft bovendien een succesvol presidentschap achter de rug waarin de belangrijkste prioriteiten, het lidmaatschap van zowel de NAVO als de Europese Unie, binnen bereik zijn gekomen en het de Litouwers economisch allengs beter is gegaan. De Litouwers kozen Adamkus – die het grootste deel van zijn leven in de VS heeft gewoond – onlangs nog tot Man van het Jaar 2002. Bij opinie-onderzoeken geeft doorgaans rond tachtig procent van de ondervraagden te kennen in te stemmen met het beleid van de vertrekkende president. De meeste partijen steunden de partijloze president, die zei gezond genoeg te zijn om een tweede ambtstermijn aan te kunnen.

Waarnemers gaan er van uit dat Adamkus het slachtoffer is geweest van een al te laconieke campagne, vooral na de eerste ronde op 22 december. Waar Paksas een felle, agressieve campagne voerde, compleet met een spectaculaire stuntvlucht, bleef Adamkus tamelijk passief, in de kennelijke verwachting dat hij zonder veel problemen herkozen zou worden. De opkomst was bovendien met 51 procent van het electoraat erg laag. Bij de vorige presidentsverkiezingen, in 1998, toen Adamkus werd gekozen, kwam nog 73 procent van de kiezers opdagen.