Campagne VVD op Amerikaanse toer

`Zalm for president' is het motto van de verkiezingscampagne van de VVD. Maar `levende legenden' Wiegel en Bolkestein trekken meer bekijks.

,,Ik stem op pappa'', zegt Claire Zalm via de videoschermen op de drukbezochte `nieuwjaarsreceptie' van de VVD in Rotterdam. Dan duikt zij in levenden lijve op naast het spreekgestoelte, om pappa succes te wensen met zijn grote rede, de start van de eindspurt van de VVD-verkiezingscampagne. In de menigte VVD-leden die samendromt om het spreekgestoelte gaan de rondgedeelde bordjes omhoog: `Zalm for president' en `Simply the best'.

De VVD-campagne, zoveel is duidelijk, is deze maal op Amerikaanse leest geschoeid. Waar de afgelopen jaren de verkiezingsposter van de partij slechts bestond uit de in blauw en oranje uitgevoerde letters VVD, blikt de burger thans een minzaam glimlachende lijsttrekker tegemoet, de hand onder de kin gevouwen een staatsman die het land terug op de rechte koers kan brengen, zo lijkt de boodschap aan de burger.

Ook het volume waarmee de verschillende sprekers in de foyer van het nieuwe Luxor-theater worden aangekondigd doet Amerikaans aan: ,,En dan nu: Gérrrit Zááálm'', klinkt het oorverdovend, alvorens de spreker zijn op `teleprompters' leesbare rede kan beginnen. In het uur daarvoor is het gehoor al opgewarmd door drie prominente key note speakers uit liberale kring: de Rotterdamse burgemeester Ivo Opstelten en de twee voormalige VVD-leiders Hans Wiegel en Frits Bolkestein, beiden door de spreekstalmeester zozeer opgehemeld dat men gerust van levende legenden mag spreken.

Vooral naar die warming-up gaat de nieuwsgierigheid van de toegestroomde VVD-leden uit, zo valt voor aanvang van het sprekersgeweld te beluisteren. De onverwacht grote toeloop op de nieuwjaarsreceptie maakt het bestellen van witte wijn tot een uiterst tijdrovende affaire. Daardoor is er alle gelegenheid om onderling de lichte aarzeling over de huidige lijsttrekker uit te wisselen die zich bij tijd en wijle van de VVD'ers meester maakt: jammer toch dat de kijkers van RTL4 hem vrijdag na het lijsttrekkersdebat als verliezer hebben aangewezen.

En hoe zou het komen dat de VVD ten opzichte van 15 mei maar nauwelijks in de peilingen vooruitgang boekt? Nee, dan Wiegel en Bolkestein, die wisten van wanten!

De drie inleidende sprekers die overigens nog allen van een ouderwets papiertje hun toespraak houden zetten de VVD onveranderlijk neer als een krachtdadige partij, die eindelijk de kans hoopt te krijgen om haar zo lang door PvdA en CDA weggehoonde `Juiste Standpunten' in de praktijk te brengen.

Burgemeester Opstelten roemt uitvoerig zijn eigen `Rotterdamse aanpak' inzake veiligheid. Keuzes maken, afspraken nakomen, handhaven en absolute prioriteit – dat zijn hier de sleutelwoorden. [Vervolg VVD-CAMPAGNE: pagina 3]

VVD-CAMPAGNE

Zalm bedolven onder VVD-bijval

[Vervolg van pagina 1] De Rotterdamse burgervader, zelf verklaard voorstander van de direct verkozen burgemeester, zegt zelfs bereid te zijn op te stappen als er van die aanpak niets terecht komt, ,,al zal het me dan wel benieuwen wie er voor mij in de plaats kan komen''.

Dan is de beurt aan eurocommissaris Bolkestein, de man die in het verleden de immigratieproblematiek in de Nederlandse politiek heeft geïntroduceerd, en daar ook nu zijn toespraak aan wijdt – met name de emancipatie van de allochtone vrouw blijkt hem nauw aan het hart te liggen. Te lang is het integratiebeleid in Nederland gekenmerkt door verkeerd begrepen `multiculturalisme', betoogt Bolkestein: ,,Niemand heeft het recht te leven in zijn eigen etnische hok.''

Vervolgens is het moment voor de langverbeide bijdrage van Wiegel aangebroken. De spreekstalmeester kondigt hem, die zich in de vorige verkiezingscampagne menigmaal had ontpopt als kriticus van VVD-lijsttrekker Dijkstal, nu aan als `oprichter en voorzitter van de Gerrit Zalm-fanclub'. Dat lijkt spreker enigszins te verrassen, maar hij herneemt zich snel met het citeren uit een van zijn eigen verkiezingsredes uit 1988: ,,Beter twee misdadigers in één cel, dan één op vrije voeten. Nog altijd actueel, dames en heren!''.

Wiegel brengt, zoals zijn gewoonte is bij toespraken, citaten van de negentiende-eeuwse liberale grondlegger Thorbecke in stelling om aan te tonen dat de VVD stoelt op serieuze, beproefde beginselen. Dat is dus een wezenlijk verschil met de `parasitische politiek' (Thorbecke) die `nieuwkomers, van boer Koekoek tot Emile Ratelband' voorstaan.

Of Fortuyn, voor wie Wiegel bij de vorige campagne een zekere waardering aan de dag had gelegd, ook onder de parasieten moet worden gerekend, wordt niet duidelijk – diens naam komt in Wiegels rede niet voor. Wel is er nog een bedekte sneer naar Dijkstal: ,,Het is heel belangrijk in de politiek om signalen op te vangen. Dat is vorig jaar dus niet gebeurd.'' Zeer nadrukkelijk getuigt Wiegel vervolgens van zijn instemming met het optreden van Gerrit Zalm – tot in het persoonlijke toe: ,,Zijn vader was kolenboer, de mijne meubelmaker.''

Het was voor de aldus geprezene nog een hele toer om na zoveel retorisch geweld van medestanders nog met zijn eigen toespraak de show te stelen. De toespraak is wat aan de lange kant voor het al meer dan een uur verbaal en akoestisch murw gebeukte gehoor, en bevat bovendien voor de kenners van het VVD-gedachtegoed geen nieuwe gezichtspunten. Maar het systeem met de teleprompters biedt, anders dan een papiertje, geen gelegenheid om af en toe eens een alinea over te slaan – de beker met de boodschap dat Nederland nu eindelijk een `stabiele regering' nodig heeft, en dat de VVD die kan bieden, moet tot de bodem worden geledigd – inclusief herhalingen. ,,De VVD heeft altijd de koers gezet'', zegt Zalm zijn voorgangers na en dan bescheiden: ,,en tot mijn vreugde krijgen we nu wat meer steun voor onze aanpak.''

WWW.NRC.NL: dossier Verkiezingen