Muezzin-achtige voordracht van Brodsky

In Death of a poet filmde Karina Meeuwsen vrienden en bewonderaars van Joseph/Iosif Brodsky, de in 1996 op 56-jarige leeftijd gestorven Leningradse dichter die in 1972 min of meer gedwongen naar Amerika emigreerde.

Zijn vrienden en bewonderaars houden elk jaar op zijn sterfdag, 28 januari, een bijeenkomst om hem te gedenken. Er worden eigen gedichten voorgelezen (sommige heel slechte), er worden herinneringen opgehaald, de stem van Brodsky met zijn wonderlijke muezzin-achtige voordracht klinkt van een moeizaam verstaanbaar bandje. Men luistert ernaar met geconcentreerde gezichten in haast plechtige sfeer. Je ziet ook mensen door de besneeuwde Petersburgse straten lopen, de bevroren rivier, de drukke metrotrappen, het huis waar Brodsky met zijn ouders woonde en dat zo'n grote rol speelt in zijn verhaal `Anderhalve kamer'. Ze woonden ook in anderhalve kamer, de zoon in de halve, de ouders in de hele. Nu zit er een gedenksteen op de muur.

Zijn vrienden vertellen het levensverhaal van de dichter door herinneringen aan verschillende periodes op te halen. In beeld zie je hen praten, soms zijn er foto's te zien en filmbeelden te zien van Brodsky. De vrienden zeggen ook dingen over hoe hij was: ,,Hij was geniaal', ,,Hij was helemaal niet bescheiden.'

Michaïl Kozakov, een bewonderaar van Brodsky, vertelt hoe hij de dichter voor het eerst ontmoette bij een gezamenlijke vriendin. ,,Hij leek nogal stekelig.' De vriendin stelde hem voor aan Brodsky met de toevoeging: ,,Kozakov kent al je gedichten uit zijn hoofd.' ,,Weer zo'n cursist,' gromde de dichter.

De schrijfster Irina Grivnina giechelt: ,,Ik moet zeggen dat de KGB een goede smaak had' – de geheime dienst wist volgens haar altijd feilloos de interessantste figuren uit het literaire leven te kiezen om het leven zuur te maken. Ze is er vast van overtuigd dat Brodsky, die in 1964 tot vier jaar dwangarbeid veroordeeld was, eerder vrij gekomen is door een brief van Jean Paul Sartre aan Brezjnev. Sartre zou geschreven hebben dat Brodsky vrij moest omdat het zo wel erg moeilijk werd om de mensen duidelijk te maken hoe fijn het was in de Sovjet-Unie.

De film is vooral interessant voor wie zich een beetje voor Brodsky interesseert. Er wordt geen nieuw licht op de dichter geworpen, wat je ziet is hoezeer men hem nog steeds bewondert, zelfs kinderen kennen zijn gedichten uit hun hoofd.

Death of a poet, Joseph Brodsky, VPRO, Ned.3, 17.10-18.00u.