`Ik kijk wel uit'

Levendig was het zeker, het eerste lijsttrekkersdebat op tv van komende verkiezingen, dat RTL4 gisteravond mocht verzorgen. Vier heren, Balkenende van het CDA, Zalm van de VVD, Bos van de PvdA en Marijnissen van de SP, spraken in elk geval stevig door elkaar. De eerste twee zaten naast elkaar en droegen een stropdas, de laatste twee deden het aan de overkant van de tafel met open kraag. Gespreksleider Frits Wester sprak dan ook van koppels met en zonder stropdas, en dat gaf vrijwel direct duidelijkheid. Wester dreigde trouwens met ,,keihard ingrijpen'' wanneer de lijsttrekkers niet helder en duidelijk zouden zijn. En hij greep niet in, dus dat was kennelijk behoorlijk in orde.

Er was aan veel gedacht. Zo was er onder meer een driekoppige commissie van in- en uitgeleide gevormd die de kijkers vooraf alvast vertelde waarop mocht worden gerekend en na afloop recensies per lijsttrekker gaf.

In die commissie hadden de afgetreden LPF-minister Heinsbroek, Volkskrant-journalist Tromp en communicatie-expert Van Aken zitting willen nemen. Van de eerste was vooraf te horen dat de VVD haar oude kanon Wiegel gisteren al officieel in stelling heeft gebracht en blijkbaar niet zóveel vertrouwen in Zalm heeft, de tweede noemde Balkenende ,,heel berekenend, zelfs laf'' en mevrouw Van Aken waarschuwde dat ,,de synergie moet kloppen tussen wat je zegt en hoe je eruit ziet''. Zij adviseerde de politici voorts ,,om los te durven komen van de rugleuning en de voeten op de grond te houden''. Die voeten kwamen daarna niet in beeld, daarmee moet de regie een volgende keer beter rekening houden. Het was een beetje als voor een Europa-Cupwedstrijd: als je eenmaal Cruijff hebt gehoord, houd je je hart vast voor wat die voetballers er even later van zullen maken.

RTL had over een aantal brandende kwesties peilingen laten houden. Zo was bijvoorbeeld gebleken dat een kleine meerderheid van de Nederlanders ,,Den Haag'' niet meer in staat acht de echte problemen van dit land op te lossen. De reactie daarop van Bos, zeven maanden na acht jaar paars, was heroïsch: ,,Onze conclusie is dat kiezers niet accepteren dat we problemen wegmoffelen. We komen nu met betere mensen en betere oplossingen.''

De helderheid werd gediend door op de stelling ,,Nederland is vol'' geen ander antwoord dan ,,ja'' of ,,nee'' toe te staan. Balkenende was de enige die weigerde: ,,Ik kijk wel uit.''

Dat zou je vaker willen horen, misschien zelfs al wanneer de uitnodiging voor zo'n uitzending binnen komt.

De column `Bik' verschijnt tijdens de verkiezingscampagne regelmatig.

    • J.M. Bik