De kruier, de familievete en de strijd tegen terreur

Is de kruier die vorige week in Parijs werd gearresteerd een moslim-terrorist of slachtoffer van een familieruzie? Haken en ogen van de strijd tegen terreur.

Volgens de buren is hij `een vriendelijke jongen zonder geschiedenis', volgens zijn werkgever zelfs `onberispelijk', maar sinds vorige week zaterdag zit Abderazak Besseghir achter tralies. Hij wordt verdacht van lidmaatschap van een criminele organisatie met terroristische bedoelingen, van overtreding van de wapenwet en van valsheid in geschrifte. Het is de juridische weergave van een onuitgesproken, nog veel zwaardere verdenking: hij zou een bomaanslag hebben willen plegen, misschien wel op Roissy-Charles de Gaulle, het internationale vliegveld even ten noorden van Parijs.

Besseghir, een 27-jarige Fransman van Algerijnse afkomst, is kruier op Roissy. Hij werd vorige week gearresteerd, nadat de politie in de achterbak van zijn auto op het parkeerterrein van het vliegveld vijf kneedbommen van Joegoslavische herkomst, twee slaghoeden, een veiligheidskoord, een geladen automatisch pistool en een mitrailleur met munitie had aangetroffen. De politie was gealarmeerd door een oud-militair die Besseghir het pistool had zien doorladen. In de auto werden ook pro-Palestijnse geschriften, vliegschema's en beschrijvingen van pilotenuniformen aangetroffen. Een speurhond ontdekte later kruitsporen op de achterbank en in het kledingkastje van Besseghir.

Justitie vermoedt dat het wapenarsenaal per vliegtuig naar Besseghir is gestuurd en dat deze de zending heeft kunnen onderscheppen, omdat hij toegang had tot het bagagedepot. Niets wijst erop dat hij banden met een terroristische organisatie onderhield. Mogelijk heeft hij slechts gehoor gegeven aan een verzoek van een onbekende derde. Maar Besseghir houdt tot nu toe vol, dat hij geen weet had van het wapentuig in zijn achterbak en dat hij het slachtoffer is geworden van kwade opzet van zijn schoonfamilie. Vorig jaar overleed zijn vrouw aan de gevolgen van een door onopgehelderde oorzaken uitgebroken brand in zijn huis in de Parijse voorstad Bondy. Volgens justitite waren er geen aanwijzingen dat hij de brand gesticht zou hebben, maar zijn schoonfamilie verwijt hem zijn vrouw vermoord te hebben en zou hem nu in de val hebben gelokt.

Volgens de advocaat van de schoonfamilie, naar zijn zeggen `liberale en moderne moslisms', zou Besseghir zijn vrouw gedwongen hebben `te leven volgens de Koran van de Talibaan'. Hij zou zich `plotseling en om onbekende redenen' tot het `fundamentalisme' bekeerd hebben.

Justitie, die alle mogelijkheden onderzoekt en daarom deze week ook de oud-militair die Besseghir aanbracht korte tijd heeft vastgehouden voor nader verhoor, doet verder geen mededelingen. Wel hebben volgens het Franse persbureau AFP voorlopige analyses donderdagavond uitgewezen dat de vingerafdrukken op het wapentuig niet van Besseghir zijn. Maar daarvoor had het Parijse parket al gezegd dat `de grond van de zaak' ongewijzigd zou blijven.

Illustreert het geval-Besseghir de complexiteit van de `strijd tegen het terrorisme', het weerhoudt de Franse justitie er niet van met regelmaat arrestaties te verrichten op grond van de verdenking van voorbereiding van terroristische aanslagen. Omdat in Frankrijk al in de jaren tachtig moslim-gelieerde aanslagen werden gepleegd eerst door de Libanese Hezbollah, later door Algerijnse groeperingen hielden de inlichtingendiensten extreem-islamitische kringen al ver voor 11 september 2001 in de gaten. Zo hadden zij al een dossier aangelegd over Zacarias Moussaoui, de zogeheten `twintigste kaper' die in New York berecht gaat worden, ruim voordat hij enkele weken vóór de aanslagen in New York en Washington bij toeval in de VS gearresteerd werd.

De afgelopen maanden werd een dertigtal verdachten voorgeleid. Sommigen moesten na verhoor weer vrijgelaten worden maar niet allemaal:

Op 16 december werden vier `fundamentalisten' onder wie een vrouw – gearresteerd in La Courneuve in Seine-Saint-Denis. In hun flat werden chemische stoffen, ontstekingen, valse documenten en vijfduizend dollar aangetroffen.

Op 24 december werden in Romainville, ook in Seine-Saint-Denis nog vier andere verdachten gearresteerd, die contact onderhielden met de eerder opgepakte groep. In hun flat werd een lijst met giftige stoffen aangetroffen. Beide groepen zouden aanslagen beraamd hebben op Russische doelen in Frankrijk, in verband met de oorlog in Tsjetsjenië. Van één van de leden zit een broer vast in Guantanamo Bay, de Amerikaanse basis op Cuba, na in januari 2001 gearresteerd te zijn in Pakistan.

In november werden acht Pakistanen aangehouden. Zij zouden contact hebben onderhouden met `Shoe Bomber' Richard Reid, de man die in december 2001 op een vlucht van Parijs naar Miami getracht heeft in zijn schoenzolen verborgen explosieven tot ontploffing te brengen.

Opgepakt werden ook de Algerijn Redouane Daoud, die in juni uit de gevangenis van Breda ontsnapte, en, op een ander moment, zijn landgenoot Slimane Khalfaoui, verondersteld lid van de `groep van Frankfurt', die tijdens de kerstdagen van 2000 een aanslag in Straatsburg wilde plegen. Khalfaoui onderhield ook contact met de groep in La Courneuve.

Een andere arrestatie, begin november in Lyon, betrof Walid Naouar, de broer van Nizar, verantwoordelijk voor de zelfmoordaanslag tegen de synagoge in het Tunesische Djerba in april vorig jaar.

Er is Frankrijk veel aan gelegen om het fundamentalisme te bestrijden. In strijd met de wet op de laïcité, van 1905, de in Frankrijk zeer strikte scheiding tussen kerk en staat, heeft minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy aangekondigd, dat de staat de bouw van moskeën gaat financieren. Hij wil een `Franse islam zonder buitenlandse invloeden' stimuleren en voorkomen dat landen als Saoedie-Arabië via donaties invloed krijgen. Ook wil hij op deze manier de `islam van de garages en de kelders' waar de overheid geen zicht op heeft tegengaan.

De overheid neemt ook het zekere voor het onzekere. Zo is drie maanden geleden een zekere `Saïd', een computerdeskundige, werkzaam bij de luchtverkeersleiding van Roissy, de toegang tot zijn werk ontzegd. Motief: hij is 27 jaar, gelovig moslim en van Noordafrikaanse afkomst en beantwoordt daarmee aan het profiel van de `nieuwe' terrorist. Er bestaat geen verdenking tegen hem, maar zijn arbeidsplaats werd te gevoelig geacht. `Saïd' krijgt wel doorbetaald.

    • Pieter Kottman