Uitslag Nationale Wetenschapsquiz junior

Ruim 8.000 kinderen hebben dit jaar via de krant en internet deelgenomen aan de Nationale Wetenschapsquiz junior. Dat zijn er twee keer zoveel als vorig jaar. De winnaar is Niels Slob uit Veenhuizen. Hij mag met zijn familie een reisje maken naar een Europese hoofdstad naar keuze. De overige winnaars Joshua Verkerk uit Sittard en Maarten Lucassen uit Leusden hebben een reisje naar Domburg gewonnen. In de scholencategorie won groep 7+8 van de OBS De Vlinderhof uit Veenhuizen het schoolreisje naar Domburg. Een extra schoolreisje werd toegekend aan de groep Bovenbouw van de Openbare Jenaplan Basisschool uit Noordwijkerhout.

Antwoorden met korte toelichting

1) Alle zoogdieren hebben zoet water nodig. Sommige zoogdieren, bijvoorbeeld dolfijnen, leven in zee. Hoe komen zij aan zoet water?

a) Hun huid laat wel water door maar geen zout.

b) Hun maag filtert het zout uit het zeewater.

c) Ze halen het water uit de vissen die ze eten.

Antwoord c is juist. Zeezoogdieren drinken niet, ze eten vooral vis. Vissen kunnen zout water omzetten in bijna zoutloos lichaamswater. Vissen bevatten dus veel zoet water. Door het eten van vis krijgen zeezoogdieren zoet water binnen.

2) Hoe kan het dat zowel in Nederland als in Engeland de golven op je af komen terwijl de landen tegenover elkaar liggen?

a) Golven draaien altijd naar de kust toe.

b) De wind waait altijd van de zee naar het land.

c) De golven ontstaan door schepen die langs de kust varen.

Antwoord a is juist. Bij de kust loopt de bodem van de zee op, het wordt ondieper. Als een golf de kust nadert, zal het gedeelte van de golf dat het dichtst bij de kust is een beetje afgeremd worden. Het deel dat het meest wordt geremd, beweegt het langzaamst. Daardoor draait de golf naar het strand toe. Dat gebeurt overal waar een kust is.

3) Twee skiërs kunnen even goed schansspringen. De ene is zwaar, de andere is licht. Wie komt het verst?

a) De zware want die gaat harder de schans af.

b) De lichte want die zweeft beter.

c) Hun gewicht doet er niet toe.

Antwoord b is juist. Als een schansspringer de skischans verlaat zweeft hij een beetje. Maar zijn gewicht trekt hem ook naar beneden. Hoe zwaarder hij is, hoe minder ver hij zal zweven. Daarom komt een lichte skischansspringer verder dan een zware.

4) Waarom is het niet elke nacht volle maan?

a) Meestal valt er een schaduw van de aarde op de maan.

b) Elke dag geeft een ander deel van de maan licht.

c) De aarde staat niet elke nacht tussen de zon en de maan.

Antwoord c is juist. De maan draait in bijna een maand (namelijk in 27,3 dagen) om de aarde. De maan wordt verlicht door de zon. Alleen als de aarde tussen de zon en de maan in staat, zien we de voorkant van de maan helemaal verlicht door de zon. Dat noemen we volle maan. Zo gauw de maan weer verder draait, zien we vanaf de aarde nog maar een deel van de maan verlicht. Als de maan tussen de aarde en de zon staat, wordt de achterkant van de maan verlicht. Maar die zijde kunnen we vanaf de aarde niet zien. Het is dan nieuwe maan.

5) Je moet een wind laten, maar dat kan even niet. Wat gebeurt er met die wind?

a) Hij stijgt op en verlaat het lichaam als een boer.

b) Hij komt er later via je poep en je adem uit.

c) Hij komt er later met meer kracht toch uit.

Antwoord b is juist. Terwijl de bacteriën in je darmen eten verteren, maken ze gas. Dat gas moet eruit via scheten. Maar als je even geen scheet kunt laten dan komt dat gas gedeeltelijk in de poep terecht die daardoor luchtiger wordt. Het gas kan ook via je darmen in het bloed terechtkomen, dat adem je dan even later gewoon uit. Wees niet bang voor slechte adem, want dat gas stinkt dan niet meer.

6) Als het onweert ben je op het land veilig in een auto. Ben je op het water veilig in een gesloten ijzeren boot?

a) Nee, want een boot staat niet op rubber banden.

b) Ja, want hij is bijna helemaal van metaal.

c) Nee, want metaal trekt juist de bliksem aan.

Antwoord b is juist. Een onweerswolk bevat heel veel elektrisch geladen deeltjes. In de wolk zitten er zoveel dat ze op een gegeven moment van de wolk afspringen en een bliksem veroorzaken.

Als de bliksem op een auto inslaat wordt de auto ook geladen met elektrische deeltjes. Een auto is van metaal en de elektrische deeltjes bewegen heel gemakkelijk in metaal. De deeltjes hebben de eigenschap dat ze elkaar afstoten. Ze duwen elkaar weg. Daardoor gaan ze allemaal aan de buitenkant van de auto zitten. Binnen in de auto merk je niets van de elektrische deeltjes. Bij een gesloten metalen boot is dat ook zo. Daarom zit je binnen in een gesloten metalen boot ook veilig, want alle deeltjes gaan naar de buitenkant en vloeien via het water weg naar de aarde.

7) Waardoor verandert de kleur van een kameleon?

a) Zijn ogen geven de kleur van de plant direct door aan de huid.

b) De huid werkt als een soort spiegel.

c) De stemming van de kameleon bepaalt zijn kleur.

Antwoord c is juist. Kameleons veranderen helemaal niet van kleur door de achtergrond. De dieren verkleuren vooral onder invloed van hun stemming, zoals boosheid, angst, opwinding of als hij wil paren. Daarnaast kan de kameleon nog een beetje van kleur veranderen door de zon, de temperatuur of de hoeveelheid vocht in de lucht.

8) Als je met een droge vinger in een zeepbel prikt gaat hij stuk. Wat gebeurt er als je eerst je vinger in zeepsop doopt en dan in een zeepbel prikt?

a) Hij gaat gewoon stuk.

b) Hij wordt langwerpig en springt kapot.

c) Hij blijft heel.

Antwoord c is juist. Een zeepbel bestaat uit drie laagjes. Een dun vliesje zeep aan de buitenkant, dan een dun vliesje water en dan weer een vliesje zeep aan de binnenkant. Als je met een droge vinger in de zeepbel prikt gaat de bel direct stuk omdat je er een gat in prikt. Het water kan weg en de zeepbel spat uit elkaar. Doop je je vinger in het zeepsop en prik je dan in de bel dan smelt de bel samen met het laagje sop om je vinger. Het water kan niet weg en de bel blijft heel.

Uitgebreidere toelichtingen bij de antwoorden zijn te raadplegen via de internetsites van NWO (http://www.nwo.nl/wetenschapsplein) en VPRO (http://www.vpro.nl)