Hollywood herhaalt met hoog rendement

Een duurder bioscoopkaartje in de Verenigde Staten lag aan de basis van een goed jaar voor Hollywood. Spiderman en Lord of the Rings deden het prima, maar Eddy Murphy flopte. De `veilige' genres zijn de beste garantie voor succes. En de herhalingen ervan.

Als een van de weinige sectoren van de Amerikaanse economie kijkt Hollywood terug op een redelijk voorspoedig jaar. Films als Spider-Man en Lord of the Rings: The Two Towers, maar ook de verrassingshit My Big Fat Greek Wedding, droegen bij tot een recordomzet van 9,3 miljard dollar, een stijging van 11 procent ten opzichte van 2001, volgens onderzoeksbureau Exhibitor Relations. Nielsen, een concurrerend bureau dat eigendom is van VNU, voorspelt zelfs een omzetstijging van 12 procent.

Toch valt op deze cijfers, die gisteren met gejuich werden ontvangen door de grote filmstudio's, het een en ander af te dingen. Het succes is namelijk voor een groot deel te verklaren uit een prijsverhoging van het bioscoopkaartje: in de meeste bioscopen in New York bijvoorbeeld betaalt men tegenwoordig 10 dollar of meer, in plaats van de lang gebruikelijke acht dollar.

Het aantal verkochte kaartjes steeg met acht procent, tot 1,6 miljard. Amerikanen gingen gemiddeld dus zo'n vijf keer naar de film.

De opbrengst per film per theater steeg vorig jaar nauwelijks. Dat de totale opbrengst toch hoger uitviel, komt omdat grote films steeds breder – in duizenden theaters tegelijk – worden uitgebracht, waardoor ze sneller geld opleveren, maar de film ook sneller van het doek verdwijnt, om plaats te maken voor de volgende blockbuster.

Ondanks deze trend, die begin jaren negentig is ingezet, steeg de omzet per film in het weekeinde van de première, een cruciale graadmeter voor het succes van een film, slechts met 5 procent, tot een gemiddelde omzet van 17,3 miljoen dollar.

De stijging in omzet per openingsweekend steeg in 2001 nog 20 procent ten opzichte van 2000. De gemiddelde daling in omzet van het eerste naar het tweede weekend bedroeg vorig jaar 43 procent – de grootste van de afgelopen zeven jaar. ,,Het steeds breder uitbrengen van films dreigt aan zijn eigen succes ten onder te gaan'', zo merkte vakblad The Hollywood Reporter op.

De succesvolste films van 2002 behoorden tot het veilige genre. De toptien bestond voor het meerendeel uit vervolgtitels, zoals van Star Wars, Austin Powers en Men in Black, dan wel uit titels gebaseerd op een populair figuur, zoals stripheld Spiderman en ScoobieDoo, de animatie-speurhond bekend van de televisieserie.

,,De studio's hebben het afgelopen jaar enorm gescoord met bekende namen'', aldus analist Gitesh Pandya van de website BoxOfficeGuru.com. ,,Creatief gezien is dat een herhalingsoefening. Maar zolang mensen naar de bioscoop blijven komen, worden ze kennelijk vermaakt.''

Volgend jaar kunnen bioscoopbezoekers opnieuw hun lol op: naar verwachting zullen er vijfhonderd nieuwe films worden uitgebracht. Daaronder zijn Terminator III met in de hoofdrol Arnold Schwarzenegger, American Pie III, X-Men II, Lara Croft's Tomb Raider II en The Matrix II én III. Charlie's Angels, op zichzelf al een aftreksel van een televisieserie uit de jaren tachtig, doet het nog eens dunnetjes over in Charlie's Angels: Full Throttle.

Grote uitzondering op de regel `meer van hetzelfde', en op de regel van de wijde uitbreng, was de onafhankelijke hit My Big Fat Greek Wedding, een zogeheten etnische komedie die slechts 5 miljoen dollar kostte om te maken en tot dusver 222 miljoen dollar heeft binnengebracht, in een beperkt aantal zalen. My Big Fat Greek Wedding heeft inmiddels The Blair Witch Project, de met een laag budget gemaakte thriller uit 1999, in opbrengst voorbijgestreefd. Met zijn negen maanden is hij in elk geval een van de langst draaiende films van de afgelopen jaren, en een van de meest winstgevende.

Flops waren er ook. Komiek Eddie Murphy heeft de dubieuze eer om deel te hebben gehad aan de meeste commerciele teleurstellingen van 2002. Showtime, een politiekomedie met tegenspeler Robert de Niro, kostte 85 miljoen en bracht 38 miljoen op, I Spy, een spionagekomedie met Owen Wilson als tegenspeler, kostte 70 miljoen en bracht 33 miljoen op.

The Adventures of Pluto Nash, een komedie die tenminste twee jaar op de plank lag, kostte hoderd miljoen dollar en bracht slechts 4,4 miljoen dollar in het laatje. Pluto Nash, uitgebracht door Warner Bros., de filmtak van AOL TimeWarner, was daarmee de meest verliesgevende film van het jaar 2002.

    • Viktor Frölke