Blair ziet twist over deelname aan euro nog verder oplopen

De tegengestelde krachten op de Britse premier Tony Blair om dit jaar een beslissing te nemen over toetreding tot de euro nemen toe.

Amicus, de op één na grootste vakbond, riep de regering gisteren op om ,,zo snel mogelijk'' in de euro te stappen. De 1,1 miljoen leden van de bond, voornamelijk werkzaam in de nijverheid die hard wordt getroffen door het relatief dure pond, zouden in een referendum merendeels vóór stemmen.

Maar uit een reeks peilingen blijkt dat de Britse sympathie voor de Europese munt is achtergebleven bij verwachtingen, wat de regering er juist toe kan brengen een referendum uit te stellen. Britten maken tijdens reizen weliswaar probleemloos gebruik van de euro, maar dat heeft geen einde gemaakt aan hun vijandigheid jegens de nieuwe munt, zoals een reeks politici een jaar geleden zei te hopen. De meerderheid van de Britten (zo'n 55 procent) zou nog steeds tegen stemmen. Tien Britse winkelketens die de munt accepteren noteren een ,,te verwaarlozen'' effect. Minder dan één procent van hun omzet is één jaar na de introductie in euro's.

De politieke druk op Blair om in het najaar van 2003 of begin 2004 een referendum te houden is niettemin toegenomen met de beslissing van de Deense premier Anders Fogh Rasmussen binnen afzienbare termijn zijn volk opnieuw te vragen de munt te accepteren. De Denen wezen de euro eind 2000 af. Maar in zijn nieuwjaarsrede zei Rasmussen dat Denemarken in de EU aan invloed verliest door buiten de gemeenschappelijke munt te blijven. Blair, die openlijk een sleutelrol voor zijn land in Europa ambieert, vreest buiten de euro eveneens isolement.

Zweden, het derde EU-land dat niet aan de Europese munt meedoet, stemt op 14 september over een overstap op de euro. Blair noemde de uitslag van dat referendum eerder in een gesprek met zakenmensen doorslaggevend voor zijn hoop een Brits referendum te kunnen winnen.

In zijn nieuwjaarstoespraak noemde Blair de politieke argumenten voor Britse toetreding opnieuw ,,overweldigend'', maar is de beslissing ,,in laatste instantie economisch''. In juni moet de regering bekendmaken of de euro aan de vereiste vijf economische criteria heeft voldaan, die Gordon Brown, minister van Financiën, heeft opgesteld. De Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Robert Mundell, die geldt als `peetvader' van de euro, zei gisteren tegen de BBC dat aan die vijf tests al grotendeels is voldaan en dat de beslissing uiteindelijk juist een politieke is.

Een officieel `ja' kan dan het startschot betekenen voor een snelle referendumcampagne. De officiële nee- en ja-lobby hebben in de aanloop daartoe hun inspanningen intussen opgevoerd. Lord Haskins, een topadviseur van Blair, zei gisteren dat uitsel van een referndum de regering ,,in grote verlegenheid'' zal brengen, omdat haar ,,geloofwaardigheid in de rest van de wereld sterk wordt gereduceerd''.