Topdrukte bij Van Gogh, leegte in het Stedelijk

In het `bewogen jaar' 2002 zag het Stedelijk Museum zijn bezoekersaantal met twintig procent dalen. Andere grote musea melden overwegend positieve cijfers, met stijgingen van tien tot veertig procent.

Het aantal bezoekers van het Stedelijk Museum in Amsterdam is het afgelopen jaar met twintig procent gedaald. Als oorzaak noemt het museum de onzekerheid over de verbouwing waarin het lange tijd verkeerde. Het Van Goghmuseum trok in 2002 een recordaantal bezoekers: anderhalf miljoen. Ook andere grote musea melden overwegend positieve cijfers.

Een ,,bewogen jaar'', zo vat het Stedelijk Museum 2002 samen. Eigenlijk zou het museum in april dichtgaan voor een renovatie. Maar door een financieringstekort werd de verbouwing afgeblazen. De daaropvolgende maanden kende het Stedelijk een ad-hoc programmering. Een aantal publiekstrekkers, zoals een Malevitsj-tentoonstelling, werd op het laatste moment geannuleerd. In december werd een nieuw renovatieplan goedgekeurd door het Amsterdamse college van burgemeester en wethouders. ,,Het publiek wist tot dan toe niet waar het aan toe was'', aldus een woordvoerder. Er kwamen in totaal 327.000 mensen, een daling van twintig procent.

De `buurman' van het Stedelijk, het Van Gogh Museum, meldt echter recordcijfers. Ruim anderhalf miljoen mensen kwamen er kijken – een stijging van vierentwintig procent, en een record voor een Nederlands museum. Vooral de tentoonstelling Van Gogh en Gauguin trok veel publiek: 739.000 mensen. De tentoonstelling toonde werk uit de tijd dat beide schilders samen leefden en werkten. De bezoekers van het Van Gogh bestaan voor tachtig procent uit toeristen. Die komen volgens het museum vooral op grote namen af.

Ook andere bekende musea zagen hun bezoekersaantallen groeien. Het Joods Historisch Museum trok met onder andere een Chagall-tentoonstelling die in oktober openging 135.000 bezoekers, veertig procent meer dan vorig jaar. Ook het Fries Museum zag haar bezoekersaantal met tien procent stijgen tot 61.000. Volgens een woordvoerder is dat te danken aan de instelling van een gratis woensdag. Het Rijksmuseum in Amsterdam zegt een ,,gemiddeld'' jaar achter de rug te hebben, met waarschijnlijk een lichte daling van het aantal bezoekers. Precieze cijfers zijn nog niet bekend.

De Rotterdamse Kunsthal trok in 2002 vooral veel jongeren. Bij de tentoonstelling Wonderland, van Pietje Bell tot Harry Potter was zestig procent zelfs jonger dan 18 jaar. Het aantal CKV-bonnen, kortingskaarten voor middelbare scholieren, dat de Kunsthal kreeg, vertienvoudigde. In totaal kwamen er 176.000 mensen, een daling van twintig procent. De Kunsthal wijdt dat aan een verbouwing, die een sluiting van vijf maanden tot gevolg had.

Voor het komend jaar verwachten de meeste musea geen grote toename in het aantal bezoekers. Er zullen geen exposities zijn met een vergelijkbare status als Van Gogh en Gauguin. Toch verhoogt het Van Gogh Museum zijn toegangsprijs van 7 naar 9 euro.

Als mogelijke publiekstrekker voor 2003 ziet het Van Goghmuseum De Keuze van Vincent, waarin werk van de inspiratoren van Van Gogh wordt getoond. Het Stedelijk Museum zal tot de verbouwing begin 2004 alleen werk uit haar eigen collectie tonen.

De tentoonstelling Ilja Repin Het Geheim van Rusland in het Groninger Museum trok in vier maanden tijd 250.000 bezoekers op een totaal van 345.000.