Londen overwoog deportatie Noord-Ieren

De Britse regering heeft in de jaren zeventig overwogen een half miljoen katholieke Noord-Ieren te laten verhuizen naar de Ierse Republiek om een einde te maken aan de sektarische onlusten.

Dat blijkt uit officiële documenten die gisteren na de vereiste dertig jaar geheimhouding zijn vrijgegeven.

Het plan, de facto een etnische zuivering, werd door de regering van premier Ted Heath, echter als ,,onwerkbaar'' verworpen. Het zou ,,de wereld laten zien dat de regering alleen een vreedzame oplossing kon bereiken door grote aantallen van zijn eigen burgers te verbannen'', aldus de documenten.

In 1972 bereikten de zogeheten Troubles met vijfhonderd doden een voorlopig hoogtepunt. Hoge ambtenaren in Londen onderzochten een reeks alternatieve projecten om het geweld onder controle te brengen. Een daarvan was een vrijwillige of gedwongen volksverhuizing, plus een hertekening van de grens met de Ierse Republiek.

Daarbij zouden echter ook 250.000 protestanten Ierse staatsburgers worden, terwijl het onwaarschijnlijk leek dat Ierland een half miljoen dakloze katholieken zou willen opnemen. Onduidelijk was bovendien hoe de volksverhuizing in stedelijk gebied zou moeten uitgevoerd, met de kans dat het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) versterkt uit dat proces zou komen.

Een ander plan dat werd overwogen was het toedienen van een ,,gewelddadige schok'' aan beide gemeenschappen met behulp van grote aantallen Britse soldaten van het Rijnleger in Duitsland. Dat zou de Noord-Ieren ervan moeten overtuigen dat ,,anarchie'' geen optie was en ze dwingen een oplossing te aanvaarden.

Sir Burke Trend, de kabinetssecretaris die verantwoordelijk was voor het rapport, waarschuwde premier Heath echter dat de militaire optie de IRA nauwelijks zou beschadigen.

De katholieke gemeenschap, merendeels lauwe aanhangers van de Ierse eenheid, zou er bovendien zo door ,,vervreemd'' raken van het Brits bestuur, dat de kans voor stabiliteit voor jaren verkeken zou zijn.

De regering wees dat plan af, maar lanceerde wel de omstreden militaire operatie Motorman, waarbij stadsdelen van Belfast en Londonderry werden afgegrendeld.

In 1973 hield ze ook een referendum over een eventuele grenscorrectie. Een overweldigende meerderheid van de Noord-Ieren stemde toen voor behoud van de status quo, overigens omdat veel katholieken de stemming boycotten.