Met het Journaal de wijken in

In het voetspoor van politieke partijen, ministers, radio, kranten, opiniepeilers wil het Journaal de wijken in. Hoofdredacteur Hans Laroes heeft het gezegd. Zijn dappere interne nota heet Ten Aanval. Hij wil een Arabisch sprekende verslaggever in Amman en correspondenten in de wijken, vooral in Rotterdam.

Nu wordt met `de wijken' nooit villawijk Bussum bedoeld of een pas opgeleverde Almeerse Vinex. Dat waren de speerpunten uit de paarse tijd met haar geboortegolfje en de vele reportages over kinderopvoeding, crèches, klassengrootte en het combineren van zorg- en werktaken. Problemen die in de meeste journalistengezinnen spelen.

Sinds Fortuyn gaat het over misdaad en multiculturele spanningen in het Rotterdamse Crooswijk of Spangen. Daar waar weinig journalisten wonen. Nu juich ik eigen onderzoek buiten de grote redactieburelen toe. Als je een paar dagen ergens rondloopt voor een reportage, stroomt ook allerlei ander nieuws binnen. Een Journaal-correspondent die ter plekke blijft kan die verhalen ook maken in plaats van vanuit Hilversum een ANP-nieuwtje in beeld te brengen. Een goede journalistieke neus levert meer op dan opiniepeilingen. Het was al vroeg uit peilingen bekend dat Pim Fortuyn populair was, maar journalisten, Kamerleden en professionals hadden moeite met de duiding. Een jaar geleden was er nog discussie over de vraag of je mensen als Fortuyn het kannetje met koffiemelk mocht aanreiken en of je tegenstanders van immigratie aan het woord mocht laten. De meeste journalisten waren niet blind. Ze zagen van alles of hoorden ferme, in hun ogen ongepaste uitspraken waar ze liever niet over berichtten. Institutionele woordvoerders legden er een zachte deken van harmonie overheen. Nu mag de harde taal wel. `De wijken' worden met andere ogen bekeken. Ook al woont er een minderheid van Nederlanders, autochtoon en allochtoon, ze zijn de frontlinie van het culturele onbehagen, zoals de Vinex vol kinderwagens inkleuring verschafte aan de politieke verwaarlozing van het gezin.

Toch mag het Journaal geen Hart van Nederland worden, waar zomaar wat lukrake uitspraken van mensen het hele nieuws vormen. Het Journaal neemt volgens de in Nieuwe Revu geciteerde interne nota van Laroes ,,te snel genoegen met opvattingen van mensen (de vraag ja maar wordt te weinig gesteld)''. De journalist moet inderdaad zelf nadenken en context geven. Het Journaal ,,verwaarloost het wederwoord'', volgens Laroes. De uit het Journaal afkomstige Aldith Hunkar gaf gisteren het voorbeeld van de gewoonte om de Bijlmer in te gaan om te horen wat ,,de Surinamers'' zeiden, als er iets met Bouterse was. ,,Dat was niet de mening van mijn vader en niet de mening van Spong en die zijn ook Surinamer, om er maar een paar te noemen'', zei ze. Ander voorbeeld: afgelopen zomer voerde het Journaal een campagne van wel vijf minuten voor schadevergoeding voor erfgenamen van slaven. Alleen Surinamers die dat eisten werden aan het woord gelaten. Ook bij het Journaal heerst journalistieke, ideologische eenzijdigheid. ,,We hebben een voorkeur voor progressief getinte partijen. Zelf heb ik ook PvdA gestemd'', verzuchtte Laroes eerlijk tegenover Revu-interviewer Frénk van der Linden.

Laroes vindt het Journaal ,,te institutioneel''. Inderdaad staat de kleinere concurrent RTL4 losser van Den Haag en is die beter ingevoerd in het particuliere bedrijfsleven. Toch heeft het publieke Journaal anders dan RTL een institutionele taak. Politiek is misschien saai maar wel belangrijk, want de mensen moeten stemmen. `Te institutioneel' betekent eigenlijk dat de problemen van buiten Den Haag te weinig in de Haagse verslaggeving zijn terug te zien. Een Haagse redactie is goed geverseerd in de politiek, maar weet te weinig van de wereld daarbuiten. Te vaak zie ik Job Frieszo of een andere redacteur een politicus ondervragen over een kwestie waar hij alleen de politieke en niet de inhoudelijke kant van kent. Dat vraaggesprek kan dan beter worden gevoerd door de redacteur die het probleem heeft uitgezocht. Dat geldt niet alleen voor het Journaal. Maar omdat dit de machtigste en meest gevolgde nieuwsorganisatie in Nederland is, die ook nog door de belastingbetaler wordt gefinancierd, moet ze extra alert zijn. Nu nog de uitvoering.