Kijkje in het omroepmuseum

Hierbij inspecteert de Eenmans-visitatiecommissie of de omroepen hun identiteit nog bezitten. Vooruitlopend op de conclusies van de grote commissie in 2004. Vraag één, wat zijn zuilen? Die schijnen te hebben bestaan in het tijdperk van voor The Beatles. Lang, heel lang geleden waren er voetbalsupportersclubs zonder Heineken en de bijbehorende petjes. De overheid houdt in Hilversum voor die clubs een openluchtmuseum in stand. Al die verschillende gebouwen stralen een stukje Nederlandse cultuur uit, net als klompen, molens en de Alkmaarse kaasmarkt. Programmamakers vinden dat onhandig, want het vergt veel overleg met tussenpersonen, gereis tussen studio's. Maar elk omroepmuseum heeft een directeur met een goede administratieve staf die de moed erin houdt.

De Evangelische Omroep is de enige echte zuil die groeit. Elke dag wordt de evangelische boodschap uitgestraald en duizenden leden komen in stadions bijeen voor bijbelse jubelbijeenkomsten. Volgens de letter van de Mediawet zou alleen de EO moeten blijven voortbestaan. Maar dan zouden de 15,5 miljoen niet-EO-leden te weinig zendtijd overhouden. Vandaar dat de commissie aandachtig kijkt naar het creatieve geknutsel van de andere omroepen. De KRO bijvoorbeeld, die samen met de EO en de NCRV van Nederland 1 een gezamenlijk reli-net gaat maken. De archeologische dienst van de commissie speurt naar de resten van een Nederlandse katholiek. Een Poolse missionaris schijnt er nog ergens in Nederland een paar te hebben bekeerd. Spoor ze op. Dan hebben we nog CDA-fractieleider Maxime Verhagen, die in zijn eentje de bonte winkel in stand kan houden. Toch heeft de KRO zich ook gericht tot degenen die hun gevoelens willen delen. En dat zijn bijna alle mensen, al doen ze het meestal buiten KRO-verband. Een wereld te winnen dus. In programma's van Netwerk tot en met Spoorloos worden gevoelens gedeeld, met achtergrondmuziek. Tweede KRO-poot zijn de heiligen die iedereen democratisch mag kiezen en de derde bestaat uit liefhebbers van detectiveseries. Een coherente drieëenheid waar kardinaal Simonis een voorbeeld aan kan nemen. De grootste bedreiging komt van de opheffing van het omroepmonopolie op programmagegevens. De Telegraaf kan namelijk ook zo'n handige Mikrogids maken, zonder al die zendtijd.

Kansrijk is ook het vaandel `fatsoen' van de NCRV. Eigenlijk is iedereen NCRV-lid zonder het te beseffen. Behalve Paul de Leeuw, die er na wat onfatsoenlijke grapjes uit werd gegooid.

De AVRO is Algemeen, lang geleden opgericht als alternatief voor het zuilenstelsel. Maar nu elke zuil algemeen is geworden, moeten ze iets bijzonders bieden. Wat een vlijt, maar liefst vijf strominkjes tegelijk, dier en natuur, gezondheid, samen veilig, kunst en klassieke muziek. Vooral dat `veilig' en `gezond' is in de mode, maar waarom blijft het ledental zo laag?

De AVRO gaat de religie op Net 1 ontvluchten. Het wordt Net 2 met de Tros en BNN. BNN is voor swingende jongeren, de belangrijkste advertentiedoelgroep. En de TROS heeft populaire programma's voor ouderen. Nostalgie met Ivo Niehe. Omdat bij commerciële omroepen het misverstand bestaat dat ouderen niets kopen of bezitten, en dat ze daarom geen programma's verdienen, wordt verstrooiing voor ouderen een publieke taak geacht.

Net 3 is het reservaat voor de VARA en de VPRO, aangevuld door de NPS, een soort culturele NOS. De VARA gedraagt zich als de PvdA onder Den Uyl, maar dan zonder de ideologische veren. De VARA combineert het hoogste aantal arme freelance-slaven met commerciële topinkomens voor presentatoren. Die maken veel journalistieke programma's en humor. Oervader is de scherpe, linkse geldwolf Marcel van Dam. Het VPRO'tje is geen partij voor deze kolos. Daar heerst een permanente revolutie met wisselende programma's, plannen en personen. Ze schijnen hun eigen humor zeer te waarderen. Alleen de VPRO-gids blijft hetzelfde en die heeft nog wel abonnees, dus omroepleden. Het openluchtmuseum draait dus nog steeds, aangevuld door de NOS met het best bekeken nieuwsprogramma het Journaal en niet te vergeten veel voetbal met herhalingen, reclameblokken, herhalingen die als een pannenkoekenhuis het geheel ondersteunen.