Zuidelijke monstermoeder

Heel af en toe kom je in Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood een psychologische observatie tegen die hout snijdt. Een scherpe dialoog, een schrijnende blik, die boekdelen spreekt over bijvoorbeeld een onmogelijk huwelijk dat al veertig jaar stand houdt. Vermoedelijk zijn die momenten regelrecht ontleend aan de gelijknamige roman van Rebecca Wells, die wel eens een goed inzicht zou kunnen bieden in de narcistische overheersing van dochters door ijzervretende moeders uit het Zuiden van de Verenigde Staten.

Het scenario van de film werd geschreven door de ook als regisseur debuterende Callie Khouri, die eerder twee originele scenario's over zuidelijke vrouwen verfilmd zag worden door mannen: het veelal als feministische wraakfantasie opgevatte Thelma & Louise (Ridley Scott, 1991), waarvoor Khouri een Oscar won, en Something to Talk About (Lasse Hallström, 1995), waarin Julia Roberts' personage desintegreert ten gevolge van het overspel van haar man. Dat tweede scenario was niet zo goed als het eerste, en het derde is nog veel slechter. Ook als regisseur boekt Khouri minder succes dan je haar zou toewensen, ondermeer omdat ze haar actrices nauwelijks in de hand weet te houden.

De monstermoeder is Ellen Burstyn in het heden, Ashley Judd speelt haar in flashbacks. Ze drinkt omdat ze geen maatschappelijk succes heeft, slaat haar kinderen en terroriseert dochter Sandra Bullock, inmiddels een toneelschrijfster in New York met bindingsangst. In een interview zegt Bullock een keer iets over haar moeder, en zoals ze al verwachtte, breekt de pleuris uit: woedende telefoontjes, onterving, waar heb ik dat allemaal aan verdiend!

En dan grijpt het geheime genootschap van de Ya-Ya-zusters in: drie andere oude dames, die als kinderen in Louisiana, onder leiding van de latere duivelin, rond het kampvuur elkaar eeuwige loyaliteit hadden toegezegd. De Ya-Ya's ontvoeren Bullock naar Louisiana, en laten daar met behulp van foto-albums zien dat haar moeder ook een moeilijke jeugd heeft gehad. Aan het slot van de film mag Bullock zelf lid van de zusters worden, is haar bindingsangst genezen en vergeeft ze haar moeder. Het gaat sneller dan een psychoanalyse, en kost ook minder geld, maar in films is alles mogelijk. Het kost wat moeite om de grote stappen van Khouri te volgen, in deze moeilijk verteerbare, zeer onfeministische `vrouwenfilm'. Zo krijgt het genre nog eens een slechte naam.

Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood. Regie: Callie Khouri. Met: Sandra Bullock, Ellen Burstyn, Ashley Judd, Fionnula Flanagan, Maggie Smith, Cherry Jones, Shirley Knight, James Garner, Gina McKee. In 34 bioscopen.