WHO: Mens kan tien jaar ouder worden

Alle wereldbewoners kunnen gemiddeld tien jaar langer in gezondheid leven, als enkele belangrijke doodsoorzaken systematisch worden aangepakt. In arme landen kan de winst meer dan tien jaar zijn, in Europa en Noord-Amerika zo'n vijf jaar. Bij onmiddellijke actie kan dat resultaat nog voor 2010 worden bereikt.

Dat blijkt uit het Wereld Gezondheids Rapport 2002, het jaarlijkse verslag van de Wereld Gezondheids Organisatie (WHO), dat vanmiddag in Genève is verschenen. Volgens directeur-generaal dr. Gro Harlem Brundtland van de WHO is het de neerslag van een van de grootste onderzoeksprojecten die de organisatie ooit heeft ondernomen. Het brengt in kaart wat de belangrijkste gezondheidsrisico's zijn en hoeveel het oplevert om die te verminderen.

Met de juiste maatregelen kan volgens de WHO in het jaar 2010 de dood van een miljoen aidspatiënten worden voorkomen, en daarmee het verlies van veertig miljoen productieve levensjaren als gevolg van onveilige seks. Ook kan in 2010 de dood van een miljoen hartpatiënten worden vermeden en het verlies van 35 miljoen productieve levensjaren door te hoge bloeddruk en cholesterol.

Het rapport toont ook wat er gebeurt als de belangrijkste doodsoorzaken niet worden aangepakt. Het aantal doden als gevolg van roken zal dan stijgen van vijf miljoen nu tot negen miljoen in 2020. Het aantal doden door overgewicht zal in dat geval groeien van ongeveer drie miljoen nu tot vijf miljoen in 2020.

Volgens het rapport zijn tien gezondheidsrisico's verantwoordelijk voor eenderde van alle doden. Het meest fataal is ondergewicht, gevolgd door onveilige seks, hoge bloeddruk, tabak en alcohol. Daarna komen vervuild water en gebrek aan hygiëne, cholesterol, luchtvervuiling door vuurtjes binnen, ijzergebrek en overgewicht.

Directeur-generaal Brundtland waarschuwt in het voorwoord bij het rapport dat de wereld er gevaarlijk op los leeft, sommigen omdat ze geen andere keuze hebben, anderen omdat ze de verkeerde keuzes maken als het gaat om consumptie en activiteit.

Volgens Brundtland illustreert het rapport de kloof tussen de rijken en de armen in de wereld. Aan de ene kant zijn er de arme landen waar 170 miljoen kinderen veel te licht zijn voor hun leeftijd, waardoor er jaarlijks drie miljoen sterven. Aan de andere kant is een miljard volwassenen te zwaar en zijn daarvan zeker 300 miljoen klinisch zwaarlijvig. Alleen al in West-Europa en Noord-Amerika overlijden dit jaar meer dan een half miljoen mensen door overgewicht.

Sommige gezondheidsrisico's hebben vooral met armoe te maken, zoals ondergewicht, vervuild water en onveilige seks. Andere vloeien voort uit welvaart, zoals hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte, weinig bewegen en excessief gebruik van alcohol. Maar ,,het echte drama'' voltrekt zich volgens de topvrouw van de WHO in de middengroep van landen, zoals China en in Latijns-Amerika. Daar kampt men met de problemen van de rijken en met de sores van de armen. Dat betekent een dubbele last.