`We zijn geen oppositie meer'

PvdA en GroenLinks, tot voor kort politieke tegenstanders, trokken tijdens de financiële beschouwingen samen op. ,,Wij bepaalden de agenda.''

Ook als ze vanavond in de Tweede Kamer met lege handen staan, zijn ze tevreden, zeggen de financieel woordvoerders Ferd Crone (PvdA) en Kees Vendrik (GroenLinks). Via hen had de oppositie gisteren op opvallende wijze het hoogste woord op de eerste dag van de algemene financiële beschouwingen in de Tweede Kamer. ,,Wij bepaalden de agenda'', zegt Crone. ,,Een kwestie van goed voorwerk'', meent Vendrik.

Op voorhand hadden de PvdA en GroenLinks elkaar gevonden op een aantal voorstellen om de begroting te wijzigingen. Samen hadden zij financiële dekking gevonden om met name de Melkertbanen, het spaarloon en de fiscale regeling voor groen beleggen overeind te houden – waarbij overigens vanmiddag moest blijken of een Kamermeerderheid deze aanvaardt.

De plotselinge samenwerking van PvdA en GroenLinks is een logisch gevolg van de kleur van de coalitie, vinden beiden. Crone: ,,Ook de afgelopen jaren stonden we regelmatig dichtbij GroenLinks, hebben we ook samen wel moties ingediend. Maar de beperking van een coalitie gold toen voor ons, sommige dingen mochten niet. Onderhuids echter was ik het vaak met Kees eens.'' Vendrik, nuchter: ,,Het is heel simpel: op deze manier hoor je oppositie te voeren, dat doe ik al ruim vier jaar, dat is deel van de democratische pluriformiteit.''

Gisteren stuitten zij met hun voorstellen op open reacties bij de in het demissionaire kabinet vertegenwoordigde partijen. Met verkiezingen in het verschiet zoeken CDA, VVD en LPF mogelijkheden om af te zien van deze gevoelige voornemens van het kabinet, die stemmen kunnen kosten. Dus sprak Crone in het debat van ,,de leukste algemene financiële beschouwingen in acht jaar''. En maande Vendrik het demissionaire kabinet tot bescheidenheid: ,,Ik zou kunnen zeggen: Hallo heren, fijn dat u er bent, Heeft u zich al afgevraagd wat u hier vandaag en morgen komt doen?''

's Avonds blikken Crone en Vendrik samen terug op de eerste dag. Zij constateren dat de ,,twijfel'' in de coalitie ,,overduidelijk''is.

Crone: ,,Met name CDA en LPF is dat zo. Er zijn geen directieven uit het Torentje of vanuit Financiën.''

Vendrik: ,,De regie is weg.''

Crone: ,,Ze worden nu door ons uit de tent gelokt.''

Vendrik, pesterig: ,,Ferd spreekt uit ervaring.''

Volgens Vendrik heeft de coalitie ,,een verkeerde taxatie gemaakt'' door de begrotingsbehandelingen niet controversieel te willen verklaren. ,,Ze hebben de dynamiek van de val van het kabinet en het wegvallen van de coalitiebanden onderschat. Politiek gesproken was dit de dag van de onthechting. Iedereen moet terugvallen op zijn eigen positie.'' Crone valt hem bij: ,,Het CDA zal doen wat Balkenende ze toestaat en de VVD zal doen wat mag van Zalm.'' Vendrik: ,,Het is simpel. Alles ligt open, wij zijn geen oppositie meer, net zo min als er nog een coalitie is. We helpen met ons voorstel de LPF om haar verkiezingsbelofte voor de inkomens van de minima te redden en het CDA met de faux-pas van het niet volledig compenseren van de nominale ziektekostenpremie. Ik kan me niet voorstellen dat ze dat niet willen.''

Crone en Vendrik verwachten veel van de LPF. ,,De afkeer die de LPF van de VVD heeft na de val van het kabinet is groter dan de afkeer die ze van ons heeft'', denken Crone en Vendrik. Maar in de discussie over de Melkertbanen is het wellicht toch tactischer om voortaan van ,,beschermde arbeid'' te spreken, suggereert Crone - met het oog op gevoeligheden bij de LPF.

Crone: ,,Ook CDA en VVD moeten met het oog op de verkiezingen hun gezicht redden. Bij de sociale partners aankomen met de boodschap dat alleen het spaarloon gehandhaafd blijft en verder alles zo blijft als in het regeerakkoord is niet genoeg voor ze.'' Vendrik: ,,Je denkt toch niet dat minister De Geus (Sociale Zaken, CDA) een maand voor de verkiezingen de Melkertbanen deels gaat afschaffen?'' ,,Die heeft zelf al laten weten dat een sociaal akkoord voor hem belangrijker is dan het regeerakkoord'', vult Crone aan. Vendrik: ,,De vakbonden steunen onze plannen, net als de gemeenten. Het kabinet moet dus wel naar ons luisteren als ze een goed sociaal akkoord wil sluiten met de werkgevers en de werknemers.''

Crone wordt overigens meer dan Vendrik geplaagd door twijfels over de vruchtbaarheid van hun optreden. Zo vraagt hij zich af of de coalitiepartijen niet uiteindelijk ,,toch blijven hangen in het keurslijf van het demissionaire kabinet.'' Misschien, zegt hij, ,,zijn we wel te vroeg met onze voorstellen, misschien is er later meer ruimte.''

Maar teleurgesteld zullen de beide Kamerleden dan niet zijn. Crone, berustend: ,,Het debat was opener dan ooit, en ook als we aan het eind van de dag geen punt scoren, hebben we aangetoond dat er binnen de begrotingsafspraken nog wat te kiezen valt.''

Vendrik: ,,Het loopt niet weg, we krijgen nog debatten over het belastingplan en de departementale begrotingen.''

Crone: ,,We zitten in de derde ronde en we gaan niet knock-out.''