Vuil ruimen levert voetballers punten op

De Canadees Bob Munro verricht zowel letterlijk als figuurlijk reinigend werk in een Keniaanse sloppenwijk. Hij bedacht 's werelds enige voetbalcompetitie waar ook punten kunnen worden verdiend met het ruimen van vuil.

In de sloppenwijk Mathare van de Keniaanse hoofdstad Nairobi is, letterlijk tussen het vuil van de stad, een uniek sportproject van de grond gekomen. Een spontane inval van de Canadees Bob Munro, vijftien jaar geleden, biedt tegenwoordig 15.000 Afrikaanse jongens en meisjes kosteloos de gelegenheid te ontsnappen aan een kansloos bestaan. In Mathare heeft het begrip breedtesport een extra dimensie gekregen. Met dank aan Munro, die vanochtend tijdens het breedtesportcongres `Sport for All' op het nationaal sportcentrum Papendal de rijke landen een spiegel voorhield.

Mathare is een stereotiepe sloppenwijk met kronkelende, modderige paden tussen huizen van karton, jutezakken en plastic, waar naar schatting een half miljoen Kenianen wonen. Het ontbreekt aan veel, vooral aan schoon drinkwater, elektriciteit en toiletten. Een voedingsbodem derhalve voor sociale onrust en criminaliteit, maar allerminst voor een bloeiend sportleven. Maar die poel van ellende heeft wél Mathare United, de voetbalkampioen van Kenia, voortgebracht. Het resultaat van Munro's initiatief in 1987, dat is uitgegroeid tot Mathare Youth Sports Association (MYSA), een organisatie met een competitie voor duizend voetbalteams en daaraan verbonden een reeks sociale projecten.

MYSA is bij toeval tot stand gekomen. Munro bezocht vijftien jaar geleden Mathare om zijn dochter op te halen, die er als vrijwilligster kinderen had leren lezen. Hij raakte geboeid door jongens die met een van plastic zakken gefabriceerd balletje op blote voeten gepassioneerd voetbalden. Daaraan terugdenkend zegt de Canadees: ,,In een flashback naar mijn eigen jeugd vond ik dat die kinderen de kans moesten krijgen om in georganiseerd verband te voetballen. Tegen mijn begeleider zei ik: `als jij wat voor mij doet, doe ik wat voor jullie'. Dat was om mezelf te beschermen, want er moest wel brood op de plank komen.''

Munro gaf zijn baan op als milieu-adviseur bij de Verenigde Naties en bouwde aan een organisatie waar voetbal en sociaal werk hand in hand gaan. En niet van boven gedirigeerd, maar gedragen door de bevolking. MYSA wordt gerund door honderden vrijwilligers uit de zestien zones waarin Mathare verdeeld is. Munro is op papier de managing-director, maar hij gedraagt zich al toezichthouder. Hij speelt wel een voorname rol in de werving van fondsen, waartoe onder andere de Nederlandse voetbalbond KNVB, de Nederlandse sportkoepel NOC*NSF en Olympic Aid van oud-schaatser Johann Olav Koss behoren.

,,Er bestaat geen scheiding tussen topsport en breedtesport'', meent Munro. ,,De top heeft de basis nodig. Het is beschamend te zien hoe veel topsporters zich gewetenloos verrijken, bijvoorbeeld door belasting te ontduiken. Je mag een heldenstatus niet alleen gebruiken om je banksaldo op te schroeven. Dan ben je vergeten waar je vandaan komt, en dat jouw succes mede gebaseerd is op het werk van vrijwilligers. Ik vind dat topsporters de sociale plicht hebben iets terug te geven.''

De voetbalteams in Mathare worden ook beloond voor het ruimen van vuil. Een overwinning levert drie punten op, maar een schoonmaakactie zes punten. Munro: ,,Het vuil in de sloppenwijk is een groot gevaar voor de gezondheid, zeker als het heeft geregend. De teams die in het weekeinde niet voor de competitie in actie hoeven te komen, gaan vuil ruimen. En reken maar dat alle spelers er zijn, daar let de aanvoerder wel op. In Mathare bestaat 's werelds enige sportliga waar de positie op de ranglijst mede bepaald wordt door het ruimen van vuil. Kom daar in Nederland maar eens om.''

De profvoetballers van Mathare United, van wie een vijftal basisspeler is van het nationale Keniaanse elftal, onttrekken zich evenmin aan hun sociale plicht. Zij zijn waarschijnlijk de enige voetballers ter wereld die actief zijn in de strijd tegen aids. Volgens de laatste statistieken van de wereldgezondheidsorganisatie zijn in Kenia twee van de vijf inwoners besmet met hiv. Bij uitwedstrijden vertrekken de voetballers extra vroeg om onderweg op scholen voorlichting te geven over aids-preventie. En op de terugreis herhalen zij dat. De spelers van Mathare United zijn daar speciaal in onderricht.

Munro vertelt: ,,Ze spelen ook met het anti-aids-embleem op hun shirt, zodat kinderen die de spelers aanbidden via foto's zien dat hun helden het probleem van aids serieus benaderen. Overigens zeg ik wel eens gekscherend tegen de spelers, dat ze het aids-embleem in plaats van op het shirt beter op het kruis van hun broek kunnen plakken. Dan zou de boodschap helemaal goed overkomen.''

de Canadees Munro reinigend werk