Megabanenflop

Bij de uitvoering van de bijstand, het vangnet van de Nederlandse sociale zekerheid, is sprake van een `meervoudige problematiek'. Aldus de Vereniging van Nederlandse Gemeenten naar aanleiding van een rapport over de uitvoering van de bijstand dat staatssecretaris Rutte (VVD, Sociale Zaken) deze week naar de Kamer heeft gestuurd. Voor meer dan de helft van de 326.000 bijstandsgerechtigden (eind 2001) gold een ontheffing van de sollicitatieplicht. Medische klachten, sociale problemen, alleenstaand ouderschap met kleine kinderen, scholing – er zijn talloze gronden om als uitkeringsgerechtigde níet te hoeven solliciteren naar een baan. De gemeentelijke sociale diensten die de bijstand uitvoeren zijn door de vorige minister van Sociale Zaken, Vermeend, onder druk gezet om betere controle uit te oefenen en actiever te streven naar doorstroming van bijstandsgerechtigden naar de arbeidsmarkt. Er is sprake van een lichte verbetering van de controle, maar uit het grote aantal ontheffingen blijkt dat er nog steeds veel te doen valt om de arbeidsverplichting te versterken.

De gemeente Amsterdam heeft het groots aangepakt. Daar begon een jaar geleden de Megabanenmarkt, een prestigeproject van toenmalig PvdA-wethouder Van der Aa met de ambitie om tienduizend uitkeringsgerechtigden aan een baan te helpen. Het mocht wat kosten en het trok de nodige aandacht, aanvankelijk vooral omdat veel van de bijna veertigduizend bijstandsgerechtigden in Amsterdam niet kwamen opdagen. Terwijl toch alles in het werk gesteld was om de banenmarkt vooral aantrekkelijk te maken. Toen de markt onlangs sloot, waren 1.292 cliënten aan een baan geholpen, iets meer dan het aantal Amsterdamse bijstandstrekkers dat in dezelfde periode op eigen kracht weer werk vond. De directe kosten worden geschat op 72 miljoen euro, ofwel 55.728 euro per succesvol begeleide klant.

De Amsterdamse politiek spreekt niettemin van een succes. Hoezo, als amper 13 procent van de doelstelling gehaald wordt? Wethouder Van der Aa is inmiddels vertrokken. Het succes telt zich vooral uit voor de managementconsultants, uitzendbureaus, automatiseerders en reïntegratiebedrijven die tientallen miljoenen euro's aan de Megabanenmarkt hebben verdiend. Inderdaad, een kwestie van meervoudige problematiek.