Etna net een oceaanstomer

Eerst begon de Etna vuur te spugen, daarna volgde een aardschok. De bevolking van Sicilië wacht gespannen af wat de natuur nog meer voor haar in petto heeft.

Van een afstand is het net een oceaanstomer die op volle kracht vooruit gaat. Uit drie of vier gaten spuugt de Etna een stofwolk kilometers hoog de lucht in. De zon gaat op en de zee kleurt blauw terwijl de trein Rome-Syracuse de berg nadert, maar na een bocht wordt alles ineens gitzwart.

Gisteren leek de Etna daadwerkelijk in beweging te komen. De gevolgen van de aardbeving, die een kracht had van 4,4 op de schaal van Richter, zijn goed zichtbaar in Santa Venerina. Dit dorp, aan de oostkant van de Etna ingeklemd tussen de berg en de zee, is het zwaarst getroffen. Honderden gezinnen in het hele gebied kunnen hun huizen niet meer in omdat die te zwaar zijn beschadigd.

,,De angst heeft me gered'', zegt Maria. Zij was gisteren kort na half twaalf, toen de beving begon, in haar huis en zag hoe de buitenmuren van haar appartement instortten. Geschrokken rende ze naar buiten en dat heeft haar, zegt ze, gered. Samen met buren probeert ze nu uit het volstrekt onbewoonbare pand te redden wat er nog te redden valt.

Hier schijnt de zon, maar even verderop werpt de zwartgele rookwolk die de Etna uitspuwt een grote schaduw over Sicilië. Overal valt as omlaag, Santa Venerina is één grote zwarte zandbak.

Naast Maria op straat staat Sarah. Ze had een winkel in huishoudelijke artikelen. Op het moment van de aardbeving was ze binnen met haar zoon, die ze net van school had gehaald. De schoolleiding vond het na de eerste kleine aardschokken niet verantwoord de kinderen langer op school te houden. Sarah was nog niet binnen of de muren begonnen te trillen. ,,Ik was totaal verlamd'', zegt Sarah. ,,Mijn zoon riep nog: `mamma kom'. Pas toen het voorbij was kon ik me weer bewegen. We hebben geluk gehad.'' Rustig staart ze naar haar winkel en haar huis. Er is niet meer veel van over. Of de verzekering aardbevingsschade dekt, betwijfelt ze. Over de schade die tot nu toe is aangericht is nog maar weinig bekend. De regering heeft inmiddels de noodtoestand voor Sicilië afgekondigd.

Een dag na de angstige gebeurtenis nemen de mensen het gewone leven weer op en praten ze na. Giuseppe Mangano zit met twee andere, oudere dorpelingen op zijn bankje voor het gemeentehuis. Ramptoeristen draaien een rondje langs de beschadigde huizen. Ze hinderen de brandweerwagens die proberen hulp te bieden. Ook zijn er vrijwilligers naar het dorp gekomen om mensen te helpen.

Maar het is de vraag of die allemaal nodig zijn. Meteen na de aardbeving kwamen gisteren wel zes verschillende hulpdiensten opdraven. Iemand vertelt dat een vrouw een hartaanval kreeg toen ze al die politie- en brandweerauto's en ambulances aan zag komen.

Op het dorpsplein wordt de burgemeester omringd door een groepje druk gebarende mannen. Er is alweer een nieuwe brandweerwagen uit de buurt gearriveerd. Niemand weet waar ze die naar toe moeten sturen. De burgemeester grijpt naar zijn hoofd.

,,Ik wil naar huis'', zegt hij. ,,Ik heb ook twee dochters die ik wil verzorgen''. [Vervolg ETNA: pagina 4]

ETNA

'Leven op dansende aarde'

[Vervolg van pagina 1] Voor het politiebureau in Santa Venerina staan dorpelingen die vragen om een tent. Ze durven niet in hun eigen huis te slapen. Giuseppe sliep gisteren nog in de auto maar zal vandaag toch weer thuis slapen. Niet alle bewoners durven dat. ,,De aardbeving is voorbij'', oordeelt hij terwijl de as van de Etna op zijn gezicht dwarrelt. ,,Je moet toch altijd weer terug je huis in. Ik zou mijn dorp alleen verlaten als de lava het zou bedreigen. Voor een aardbeving wijk ik niet, dit is mijn dorp, hier heb ik alles.''

In het naburige Catania proberen mensen het gewone leven, voor zover dat kan, weer op te pakken. Mensen lopen met paraplu's en kranten boven het hoofd door de straten. Een winkelier probeert zijn zwarte stoepje tevergeefs schoon te vegen. Binnen een paar minuten is alles, inclusief hijzelf, weer zwart. De burgemeester heeft een verbod voor brommers uitgevaardigd. De straat is te glad, vindt hij. Het vliegveld van Catania is gesloten vanwege de stofwolk en de as op de landingsbaan. De scholen zijn dicht om het verkeer te ontlasten en groenteverkopers mogen hun groenten niet meer buiten uitstallen – al wordt hier en daar tegen deze regel gezondigd.

De aardbeving mag dan even voorbij zijn, niemand weet hoe het verder gaat. De schade door de kolkende lava valt tot nu toe mee. Alleen een skipiste, twee hotels en een bos zijn verbrand. De grootste stroom is vijf kilometer lang en moet volgens wetenschappers over twee kilometer stollen. In het skidorpje Linguaglossa, dat tong van lava betekent, namen ze gisteren het zekere voor het onzekere. Ze hebben een processie gehouden met het beeld van de schutspatroon. In 1923, toen de Etna zich ook roerde, heeft dat geholpen.

Ook in Santa Venerina is men voorzichtig. ,,We slapen nu met een oog dicht en een oog open'', zegt een man, terwijl hij vanuit het café het tumult rond de burgemeester op het plein gadeslaat. Iemand anders zegt: ,,Wij prefereren deze aardbevingen boven de overstromingen waar Noord-Europa de laatste tijd mee te maken heeft. We zijn het gewend te leven op een dansende aarde.''

    • Bas Mesters