Wonder van modernisme

De Nederlandse meubelverkoper spreekt van een `originele replica'. De Amerikaanse wederverkoopster noemt de gloednieuwe stoel `echt historisch'. Een contradictio in terminis lijkt onvermijdelijk bij het heel precies namaken van historische voorwerpen, zoals de meubelfabriek Gebroeders van der Stroom doet met de vermaarde Gispen-meubelen uit de jaren dertig.

De Gispen-stoel is een icoon van de vooroorlogse jaren, het gouden tijdperk van het Nederlandse ontwerpen. Vooral type 413 uit 1934, de lichtverende, metalen stoel zonder achterpoten is nog altijd een wonder van het modernisme. Calvinisme, zegt een ontwerper: ,,Eerst moet het functioneren, dan mag het mooi zijn.'' Maar wie de stoel ziet denkt vooral: wat is-ie beeldschoon.

Meer mensen denken dat blijkbaar. Met een licentie van Gispen produceert Van der Stroom stoelen en tafeltjes, die vooral worden verkocht in winkels met echt historische meubelen. De RVU volgde met de camera het vervaardigen van de stoelen en de vaak moeizame tocht van de directeuren door Californië om hun retro-meubelen te slijten. Het is prachtige televisie geworden, en heel leerzaam.

Prachtig is bijvoorbeeld de vervaardiging van de bakelieten armleuning, van het zachtmaken van het bakelietpoeder tot het opwrijven van de zwarte armleuning. Of het stofferen, waarbij de delen textiel met naald en draad zo tegen elkaar worden getrokken dat de stiknaad onzichtbaar wordt. Leerzaam is het te zien dat dit soort hoogwaardig handwerk nog wordt gedaan in het land van boeren en handelaren, waar doorgaans wordt gekwaakt over `Nederland transportland'. En dat het buizenframe hier juist niet wordt gemaakt, maar in Duitsland, waar het staal minder koolstof bevat en daardoor buigzamer is.

Televisiebeelden over economie zijn doorgaans afgesleten: rokende schoorstenen, volle winkelwagens en aandelenkoersen. De Stoel van Staal is dan ook een verademing. De film zou een schoolvoorbeeld van economie-op-tv zijn geweest met de vermelding van enkele cijfers over bijvoorbeeld de verkoopaantallen en de prijs. Temeer daar directeur Hennie Sanderse zich daarvan heel wel bewust is. ,,Ik kan precies uitrekenen wat de productie me kost en voor hoeveel ik de stoel moet verkopen'', zegt hij: ,,Maar zo'n stoel ontwerpen, dat kan ik niet.''

Werken aan werk: De stoel van staal, RVU, Ned.3, 19.00-19.30u.

    • Karel Berkhout