VS: Russen gebruikten een opiaat

Het mysterieuze gas dat zaterdagochtend 115 gijzelaars in een Moskous theater doodde was geen zenuwgas maar een opiaat, een chemische stof die verwant is aan morfine. Dat heeft de Amerikaanse ambassade in Moskou laten weten.

Op de Amerikaanse ambassade is ten minste één van de zaterdagochtend bedwelmde gijzelaars onderzocht.

De Russische autoriteiten zwegen ook gisteren en vanmorgen nog over de aard van de substantie waarmee de commando's niet alleen de Tsjetsjeense gijzelnemers, maar ook hun naar schatting achthonderd slachtoffers bedwelmden. Van de gijzelaars liggen er vandaag nog steeds 311 in ziekenhuizen; van zestien van hen is de toestand nog altijd ernstig. Overigens meldden Russische media dat ook twee Tsjetsjeense gijzelnemers het drama hebben overleefd.

[Onze wetenschapsredactie voegt hier aan toe: In een te hoge dosis kan een opiaat – een stof die de zintuigen verdooft – de ademhaling en de bloedcirculatie verlammen en tot een coma en de dood leiden. Ex-gijzelaars klaagden over een verlies aan motorisch vermogen, geheugenverlies, flauwvallen, een droge mond, misselijkheid en overgeven – symptomen die lijken op die van een overdosis van een opiaat. De Amerikaanse ambassade liet weten dat de Russische autoriteiten om bijzonderheden is gevraagd over de gebruikte stof; er is inderdaad enige informatie gegeven, maar de gebruikte stof is door de Russen niet met name geïdentificeerd.

Russische media meldden dat de bij de bevrijdingsactie gebruikte stof mogelijk van Fentanyl is gemaakt, een synthetisch opiaat dat als krachtige pijnstiller wordt gebruikt. Voor een werking binnen minuten wordt het normaal gesproken in een ader ingespoten (intraveneus). Verder zijn er fentanylpleisters. Daaruit komt de fentanyl via de huid in het lichaam en het effect is wat later merkbaar.

De werking is sterker dan van het veelgebruikte opiaat morfine. In de medische literatuur is de toediening van fentanyl in aerosolvorm beschreven. Er zijn aanwijzingen dat in Moskou een aerosol (een vernevelde vloeistof) is gebruikt. Vijf tot vijftien minuten na de eerste ademteug is, bij voldoende dosering, het pijnstillend effect merkbaar. Bij overdosering treedt uiteindelijk de dood in doordat de bloeddruk van de patiënt sterk daalt en de ademhaling stopt. Effectief tegengif is naloxon. Die stof heft de werking van alle opiaten op. De verschijnselen van opiaatgebruik komen overeen met wat bij de gijzelaars is gezien. Maar het gevaar van hineininterpretieren is groot, want de klachten van gijzelaars kwamen ook goed overeen met de gisteren nog overheersende hypothese dat een `gewoon' anesthesiegas zou zijn gebruikt. Tot zover onze wetenschapsredactie.]

President Vladimir Poetin heeft gisteren duidelijk gemaakt in de confrontatie met de Tsjetsjenen te kiezen voor de harde lijn. Hij sloot elk compromis met ,,terroristen'' uit en zei niet te zullen zwichten voor chantage. Na de beëindiging van de gijzelcrisis is in West-Europa aangedrongen op een politieke oplossing van het probleem. De Tsjetsjeense separatistenleider Aslan Maschadov bood vredesoverleg zonder voorwaarden vooraf aan. Maar Poetin maakte duidelijk niet op zulke initiatieven te willen ingaan.

In Moskou is vandaag ontkend dat een politieman is gearresteerd van wie gisteren nog door bronnen binnen de Russische veiligheidsdienst FSB werd gemeld dat hij de gijzelnemers per mobiele telefoon op de hoogte had gehouden van het politie-onderzoek. In verband met de gijzelingszaak zijn in Moskou enkele tientallen arrestaties verricht, maar slechts twee mensen worden volgens de inlichtingendienst verdacht direct met de gijzeling van doen te hebben gehad. Hun identiteit is niet bekend.

De Russische overheid liet gisteren weten de slachtoffers van de gijzeling een schadevergoeding te zullen betalen. De nabestaanden van een omgekomen slachtoffer krijgen 100.000 roebel (3300 euro) en de familie van een overlevende gijzelaar krijgt de helft van dat bedrag. De Russische unie van industriëlen en ondernemers heeft één miljoen dollar ter beschikking gesteld voor de slachtoffers van de gijzeling.