Tribunaal: 35 jaar geëist tegen `Tuta'

In het zogenoemde Mostar-proces voor het Joegoslavië-tribunaal zijn gisteren door openbaar aanklager Kenneth Scott celstraffen geëist van 35 jaar voor de Bosnische Kroaat Mladen Naletelic (bijnaam `Tuta') en 25 jaar voor Vinko Martinovic (alias `Stela').

De stad Mostar in Bosnië-Herzegovina staat symbool voor de oorlog tussen de Bosnische Kroaten en de Bosnische moslims, een oorlog die zich afspeelde binnen die tussen de Bosnische Serviërs enerzijds en de Kroaten en moslims anderzijds. De moslims in Oost-Mostar zaten tijdens de door de Kroaten ontketende oorlog (1993-1994) maandenlang in hun kelders, terwijl de Kroaten hen vanuit West-Mostar beschoten. De wereldberoemde Turkse brug (Stari Most, Oude Brug) over de rivier de Neretva uit de 16e eeuw werd tijdens de gevechten vernield. De oorlog tussen moslims en Kroaten werd pas beëindigd na aanzienlijke druk van de internationale gemeenschap, vooral de Amerikaanse regering, op de Kroaten.

De Bosnische Kroaten, zo betoogde Scott, wilden van Mostar de hoofdstad maken van Herceg-Bosna, een eigen staatje dat zij eenzijdig hadden geproclameerd in het door moslims gedomineerde Bosnië-Herzegovina. Nadat de Serviërs al waren verdrevn moesten ook de moslims weg uit Mostar en omgeving of zich volledig aan de Kroaten onderwerpen. In dat plan, dat in nauwe samenwerking met het nationalistische bewind van de toenmalige president Franjo Tudjman van Kroatië was opgesteld, speelden Tuta (55) en Stela (39) een belangrijke rol, aldus de VN-aanklager.

Tuta had een eigen eenheid van veroordeelde criminelen opgericht, de KB. Die ging rond Mostar tekeer: moslimhuizen werden vernield, moskeeën opgeblazen, moslims verdreven, gemarteld, vermoord. Tuta was niet alleen chef van die eenheid, hij deed zelf ook mee. Zo doorboorde hij de wang van een imam met een potlood, aldus een getuige in dit proces dat in september vorig jaar is begonnen.

Tuta was een van de belangrijkste militaire leiders van de Bosnische Kroaten, Stela, zijn ondergeschikte, wordt onder meer verantwoordelijk gehouden voor de verdrijving van de moslims uit West-Mostar naar Oost-Mostar in 1993. Aanklager Douglas Stringer liet tijdens zijn deel van het slotpleidooi filmmateriaal zien van de BBC uit september 1993. Moslimvrouwen, bejaarden en kinderen werden 's nachts de smalle brug overgejaagd, terwijl zij door de Kroaten werden beschoten. Volgens Stringer waren dat Stela's mannen die in een nacht honderden moslims verdreven, daarbij werden tientallen moslims gedood.

Over een paar weken spreekt de rechter het vonnis.