Jury verdeeld over Prix Goncourt voor Pascal Quignard

De Prix Goncourt, de belangrijkste literaire prijs van Frankrijk, is toegekend aan Pascal Quignard voor zijn roman Les ombres errantes.

Daarmee heeft de jury opnieuw iedereen weten te verrassen. Dit keer niet omdat ze koos voor een literair weinig indrukwekkende roman (zoals in 1998, toen Michel Houellebecq werd gepasseerd) maar omdat het gaat om een veel té literair werk. Niemand had verwacht dat de Goncourt zou gaan naar Les ombres errantes, een verzameling filosofische en associatieve fragmenten, over muziek, geschiedenis en literatuur: `duizend romans in één', volgens de jury-voorzitter. Het door de pers bejubelde Les ombres errantes (`De zwervende schaduwen') is het eerste deel van Dernier Royaume, een project dat uiteindelijk tien of twintig delen moet gaan tellen, en waar Quignard (54) tot zijn dood aan wil doorwerken.

De Prix Goncourt bedraagt slechts een symbolische tien euro, maar de verkoopcijfers van de bekroonde boeken zijn zeer hoog (van het vorig jaar bekroonde boek werden 500.000 exemplaren verkocht), en daar komen nog de vertalingen bij die automatisch volgen op de Prix Goncourt. Het is de vraag of dat allemaal ook gaat gelden voor het ontoegankelijke werk van Quignard, dat in Nederland verschijnt bij Uitgeverij Van Oorschot.

Enkele juryleden namen afstand van de elitaire keuze voor Quignard. Jorge Semprun was een van de vier tegenstemmers (naast zes stemmen voor), en verklaarde dat hij het boek helemaal niet vernieuwend vindt, `très parisianiste' en een hoop kouwe drukte. Jurylid Robert Sabatier vreesde dat de lezers teleurgesteld zouden zijn. Maar de pers toont zich heel tevreden met de keuze voor de `kluizenaar' Quignard, die zich sinds 1994 verre houdt van Parijse literaire kringen. De schrijver zelf zei in een reactie alleen dat hij tijdens het schrijven geen moment aan het winnen van een prijs gedacht had – en wie zijn boek leest kan dat makkelijk geloven.

De keuze voor Quignard verraste bovendien omdat hij wordt uitgegeven door Grasset: men had verwacht dat de jury zou kiezen voor een roman van een onafhankelijke uitgever. Grasset valt namelijk onder Lagardère, het concern dat afgelopen donderdag de uitgeeftak van Vivendi Universal kocht. De Europese autoriteiten moeten nog toestemming geven voor de overname, maar als die er eenmaal is zal Lagardère 30 procent van de Franse literaire markt in handen hebben, en 80 procent van de pocketmarkt.

Hoewel de winst van de Goncourt 2002 bij dit enorme concern terecht komt, kan de keuze voor Quignard ook als een reactie op deze ontwikkelingen van de literaire markt gezien worden. Les ombres errantes is te lezen als één lang pleidooi tegen de commercialisering en voor de onafhankelijkheid van kunst en literatuur.

Vrijdag in Boeken: recensie van `Les ombres errantes'