Imitatie

Als Godfried Bomans met zijn verfijnde taalgevoel even terug zou zijn op aarde, zou hij zich ongetwijfeld verbazen over het veelvuldig opduiken van het lelijke woord `stekker' in de omgangstaal. Vroeger mocht je nog balen als een stier, maar dat is inmiddels sterk gedateerd taalgebruik. Je baalt nu als een stekker, er zit niks anders op.

Nog niet zo lang geleden kon je zeggen dat je ergens mee ophield, er een einde aan maakte, of er een punt achter zette. Maar wie wil meegaan met zijn tijd, trekt de stekker eruit. Ik maakte enkele weken geleden een Kamerdebat mee waarin de stekker er zeker twintig keer werd uitgetrokken. Er waren Kamerleden bij die met hele contactdozen naar huis wilden gaan. Ze waren op een idee gebracht, eindelijk.

Hoe kom ik op het beeld van een op aarde teruggekeerde Godfried Bomans? Dat is te danken aan Reinier Bulder, een acteur die met een avondvullende Bomans-imitatie door theaterland trekt. Gisteravond konden we bij Barend & Van Dorp zien dat Bulder zijn vak verstaat. De verschillen met de echte Bomans waren uiteraard groter dan de overeenkomsten, maar het bleef toch een knappe imitatie.

Vooral als de camera hem van terzijde opnam, had je even het gevoel dat de échte Bomans er zat. De bril, de pijp, de frons, de meewarige glimlach het was er allemaal. Ook de stem mocht er zijn, maar Bulder had wel de neiging iets te snel te spreken. Bomans sprak met een uitgekiende timing, hij werkte traag en zangerig-plagerig naar zijn grappen toe.

De Bomans-fans zullen blij zijn met deze performance, want het is geen slechte manier om de gedachtenis aan een schrijver levendig te houden. Die bewonderaars mogen ook in ander opzicht niet klagen. Het lijkt alsof hun held een langer literair leven is gegund dan diens collega Simon Carmiggelt. Toen ze nog leefden, waren de rollen omgekeerd. In populariteit gaven ze elkaar niet veel toe, maar qua erkenning won Carmiggelt met overmacht: hij kreeg de literaire prijzen, niet Bomans, iets waartegen Carmiggelt overigens altijd fel heeft geageerd.

Maar hoewel Bomans zestien jaar langer dood is dan de in 1987 gestorven Carmiggelt, lijkt hij minder vergeten. Er werden tentoonstellingen en tv-documentaires aan hem gewijd, en er was veel aandacht voor zijn Verzameld Werk. In het geval van Carmiggelt is zelfs niet eens sprake van Verzameld Werk. Er verscheen een interessante biografie over hem (van Henk van Gelder), maar verder gebeurde er niet veel. Toen ik onlangs voor de Vereniging van Carmiggeltvrienden sprak, zag ik dat de gemiddelde leeftijd van deze vrienden gevaarlijk hoog is. Er zijn 160 mensen lid, hoorde ik, en daarvan sterven er elk jaar een stuk of zes.

Vergetelheid wacht bijna elke schrijver zie de enorme stapels Verzameld Werk van Couperus in de ramsj maar in het geval van Carmiggelt gaat het onverwacht snel. Misschien is zijn stijl te traag en te versierd voor deze tijd, maar er zou ook wel iets actiever met zijn literaire erfenis kunnen worden omgesprongen. Ik zou meer, niet al te dure bloemlezingen van zijn beste stukjes willen bepleiten. Daar is misschien nog een nieuw publiek voor te winnen. Sommige stekkers gaan er te vroeg uit.