D66 opnieuw op zoek naar zichzelf

Thom de Graaf en de overige fractieleden van D66 in de Tweede Kamer hebben geen fouten gemaakt de afgelopen maanden, vindt D66-senator Schuyer. `Door het gedoe met de LPF is er weinig mogelijk geweest'.

,,Ik sta vierkant achter De Graaf, het is een onzinnige discussie'', zegt Eddy Schuyer, fractievoorzitter van D66 in de Eerste Kamer. Zijn anders vaak zo rustige partij, in de laatste Kamerverkiezingen geslonken van veertien tot zeven zetels en nu in de peilingen bedreigd met verdere teruggang, kent opeens een fel debat over personen. Een aantal jongere partijprominenten, onder leiding van Floor Kist jr., heeft aangedrongen op het vertrek van álle Tweede Kamerleden, inclusief politiek leider Thom de Graaf.

,,Ik vind niet dat onze fractie in de Tweede Kamer de afgelopen maanden iets fout heeft gedaan'', meent Schuyer. ,,Er is door het voortdurende gedoe met de LPF en de aandacht die dat trok, gewoon voor Kamerleden heel weinig mogelijkheid geweest om iets te doen. Voor De Graaf geldt bovendien nog dat deze binnen en buiten de partij uiterst positief wordt gewaardeerd. Het zou wel heel vreemd zijn als D66 zich nu zou ontdoen van Kamerleden die nog maar een paar maanden geleden op het D66-congres enthousiast op de lijst zijn geplaatst.''

,,Natuurlijk, we zitten in een moeilijke periode'', meent Schuyer. Hij verklaart de plotseling hoog oplopende frustraties bij sommige D66'ers uit een overspannen verwachtingspatroon over de omvang die de partij – historisch gezien had kunnen bereiken. ,,Ik heb zelf nooit geloofd dat D66 de rol van het CDA als een grote middenpartij zou kunnen overnemen. Maar de 24 zetels die we in 1994 behaalden waren het resultaat van toeval en het feilen van andere partijen. De aanhang van partijen als D66 moet je op maximaal ongeveer tien procent van het electoraat schatten, oftewel vijftien zetels in de Tweede Kamer. Dat is historisch gezien altijd de aanhang van de vrijzinnig democratie voor de Tweede Wereldoorlog geweest, en na de oorlog van het aantal vrijzinnig-democraten in PvdA en VVD (waarin de Vrijzinnig Democratische bond na de oorlog was opgegaan, red.).''

,,Ik heb ook nooit geloofd dat het CDA als middenpartij zou worden weggevaagd'', zegt Schuyer. D66 moet wel nodig op zoek naar aansprekende punten in de komende verkiezingstijd, meent hij. ,,We hebben nu geen kei van een leider voorhanden, zoals Van Mierlo was. En ons traditionele sterke punt, de staatkundige hervorming, blijkt in het stemhokje maar van secundaire betekenis. Je zou natuurlijk kunnen denken aan een scherper profiel inzake onderwijs, zorg en veiligheid. Maar daarvan is het bezwaar dat alle partijen het daar nu over hebben. Als je mij vraagt kan het de kiezer niet veel schelen of je veiligheid, zorg en onderwijs nu over links, over rechts of door het midden haalt.''

,,Bescherming van de rechtsstaat'', lijkt Schuyer een voor de hand liggend thema voor D66 in de komende tijd. In het heersende politieke klimaat is er, door de toenemende nadruk op controle en repressie, sprake van ,,normvervaging'' in de rechtsstaat waarvan Schuyer vermoedt dat deze de redelijk denkende burgers, die het kernpubliek van de partij uitmaken, grote zorgen baart.

Maar dramatische personele veranderingen aan de top en in de Tweede Kamerfractie – dat liever niet. Schuyer: ,,Lousewies van der Laan, wier naam nu wel als lijsttrekker genoemd wordt, is iemand die zich heel goed kan ontwikkelen. Maar ik vraag me af of haar ervaring als europarlementariër niet net iets te dun is voor het fractievoorzitterschap''. Over de actie van Kist vindt Schuyer ,,dat zoiets overtuigender is als je niet zelf het lijsttrekkerschap ambieert''. Kortom: geen paniek. ,,Ik heb geen aarzelingen over het bestaansrecht van D66. Al was het maar omdat, in tegenstelling tot de SP die nu ongeveer even groot wordt als wij, D66 wél regeringsverantwoordelijkheid kan dragen''.

    • Raymond van den Boogaard