Blix: harde inspecties VN in Irak nodig

De VN-wapeninspecteurs hebben gisteren de Veiligheidsraad gevraagd om een hard inspectieregime in Irak, gesteund door een dreiging met maatregelen als Bagdad niet meewerkt.

Zij versterkten daarmee volgens VN-diplomaten de Amerikaans-Britse positie in de onderhandelingen over een ontwerpresolutie voor de ontwapening van Irak. Tijdens een besloten zitting van de Veiligheidsraad zeiden Hans Blix, hoofd van het VN-wapeninspectieteam UNMOVIC, en Mohamed ElBaradei, chef van het Internationaal Atoom Energie Agentschap, dat Irak gewaarschuwd moet worden voor de gevolgen als het niet meewerkt aan hervatting van de wapeninspecties.

,,Ik denk dat het ons helpt als Irak zich ervan bewust is dat niet-meewerken reacties van de raad tot gevolg zal hebben'', zei Blix na afloop. Volgens Blix ,,is het wenselijk dat Irak begrijpt dat elk gebrek aan medewerking of schending van de bepalingen in de resolutie reacties van de kant van de raad nodig zal maken.'' Blix en ElBaradei onderstreepten dat het aan de Veiligheidsraad is wat die `reacties' moeten zijn. ,,Onze taak is rapporteren, en de beslissing of er oorlog of vrede of reacties komen, die is aan de raad en zijn leden'', zei Blix. Hij noemde eenheid in de Veiligheidsraad van ,,het grootste belang'' voor een effectief optreden van de inspecteurs.

Blix en ElBaradei maakten duidelijk dat zij in het algemeen het inspectieregime zoals voorgesteld in de Amerikaanse ontwerpresolutie accepteren. Maar bij sommige onderdelen plaatsten zij vraagtekens. Zo zei Blix dat het misschien niet haalbaar is voor Irak om binnen dertig dagen een volledig overzicht van zijn geheime wapenprogramma te geven, zoals de VS willen. De chef-inspecteurs voorzien voorts ,,grote praktische moeilijkheden'' bij het ondervragen van Iraakse wapenexperts en hun familie buiten Irak, als Bagdad hieraan niet meewerkt.

Volgens VN-diplomaten was de zitting van gisteren van belang omdat veel landen hun oordeel over de Amerikaanse ontwerpresolutie mede laten afhangen van de mening van de wapeninspecteurs. Dat ontwerp dreigt Irak met ,,ernstige gevolgen'', oftewel militaire actie, als het niet meewerkt aan de inspecties. Amerikaanse diplomaten zeiden gisteren de opmerkingen van Blix en ElBaradei te zullen verwerken in hun ontwerp.

Verscheidene VN-diplomaten meenden gisteren dat een akkoord over de resolutie dichterbij was gekomen. Maar het grote twistpunt tussen de VS en Groot-Brittannië enerzijds en Rusland, Frankrijk en China anderzijds is nog niet opgelost: zij blijven verdeeld over de vraag of en hoe een militaire reactie nu al moet worden ingebouwd als Irak niet meewerkt.

President Bush sprak gisteren zijn ongeduld uit over de onderhandelingen bij de VN. ,,Als de VN niet de wil of de moed hebben om Saddam Hussein te ontwapenen, dan zullen de VS een coalitie leiden en Saddam Hussein ontwapenen.'' Volgens Bush laat Saddam de VN er ,,stom uitzien'' door te profiteren van de zwakheden in de wapeninspecties sinds 1991. Volgens Amerikaanse diplomaten is het niet uitgesloten dat ook deze week een stemming over de resolutie uitblijft, om een eventueel pijnlijke confrontatie bij de VN uit te stellen tot na de Congresverkiezingen van 5 november.

    • Robert van de Roer