Verkoop ze een rotschop

Stel dat die Marokkaanse ouders na de uitzending van hun uitspraken in Netwerk door een Venlose menigte waren gelyncht. Was Netwerk dan medeverantwoordelijk? Volgens mij meer verantwoordelijk dan die ouders zijn voor de zinloze doodslag waarvan hun 18-jarige zoon Khalid wordt verdacht. Na de uitzending kregen de ouders politiebescherming omdat hun geschokte reacties door veel Venlonaren letterlijk waren genomen. Nu deelden die ouders eens hun gevoelens met de kijkers, en nou was het nog verkeerd.

Als die Marokkaanse ouders en die moeder van de mededader niet tot de onderklasse hadden behoord, zouden we hen nooit hebben gezien in hun rauwe verdriet. Een advocaat of een verstandig familielid zou hen hebben afgeschermd van publiciteit over iets wat ze zelf niet hebben gedaan. Is een journalist niet verplicht zwakkeren tegen zichzelf in bescherming te nemen door meer context te geven? ,,De ernst van de situatie schijnt maar niet tot hen door te dringen'', zei Fons de Poel in zijn inleiding van het interview met de Marokkaanse ouders. Dat verbaast me niet. Het zou mij ook dagen kosten. Lijkt me een normale menselijke shock-reactie. Je zoon verdacht van een moord die het ganse land heeft gemobiliseerd tot en met het kabinet. Het ergste wat er de afgelopen honderd jaar... honderd dagen... honderd uur... honderd minuten is gebeurd. Moet je hem dan ten overstaan van een miljoenenpubliek afvallen voordat er überhaupt nog een rechtszaak is geweest waarin alle feiten op een rij zijn gezet?

Het was niet in het belang van die ouders om voor de camera te komen. Nu worden ze overal op straat herkend. Ze kunnen beter verhuizen. Ik zag ook nog een jong kind door de huiskamer lopen. De tobberige, broodmagere vader had een donkerblauw pak met stropdas aan en een opvallende dikke helm van donker haar en de vrouw was geblondeerd. Wanhopig liepen ze over de straat die niet meer dezelfde was. Wel 36 jaar in Nederland en nog steeds spraken ze alleen berber. Na negen jaar werken gedumpt in de ziektewet. De man was boos op de krant die melding maakte van de criminele achtergrond van zijn zoon. De opmerkingen van de ouders waren tegenstrijdig. Moeder: ,,Hij zou nog geen vlieg kwaad doen.'' Maar later de vader: ,,Hij vermoordt wie aan hem komt. Hij kan twee mannen aan.'' ,,Die andere heeft hem beledigd, mag hij dan niet vechten?'' Aan het begin een fragment met: ,,We leven met ze mee. Het is erg als je je zoon verliest. We voelen hun pijn.''

En dan de gewraakte uitspraak van de moeder die op een bekentenis leek en waar heel Venlo van op zijn kop stond: ,,Het was voorbestemd dat hij die ellende zou meemaken. Zijn leven kwam tot een einde en mijn zoon was het instrument. Als dat de wil van God is, kunnen we niets doen.'' Inderdaad, wat kunnen ouders nog anders doen aan een 18-jarige dan er het beste van te hopen? Dat was de uitleg die de nuancerende verslaggever Gerri Eickhof er de volgende dag in het Journaal aan gaf. De interviewer had ten minste kunnen vragen wat die moeder met haar opmerking bedoelde. Nu zagen we een paar flarden uit een verward gesprek met een tolk, op grond waarvan de burgemeester van Venlo en de hoogleraar pedagogiek Micha de Winter in de studio al meteen een diagnose moesten stellen: de ouders zijn zo geïsoleerd dat er eerder moest worden ingegrepen door de hulpverlening.

Voor alles is een oplossing. Minister Remkes had die Khalid ,,een rotschop'' verkocht. Dat was niet bedoeld als diagnose hoor. In Buitenhof zei hij dat hij met die opmerking ,,emoties toonde''. Een minister is ook maar een mens. Aan zijn zwembad in Saint Tropez zei Herman Heinsbroek in Nova dat de regering er veel meer aan zou kunnen doen. Was dat analyse of emotie? Je weet tegenwoordig maar nooit. In een Lagerhuis-debat zei de een na de andere heldhaftige spreker dat hij meteen had ingegrepen. Sommigen durfden daar nog tegenin te brengen dat ze de toedracht van zo'n vechtpartij misschien niet meteen zouden herkennen of dat ze bang waren. Die mensen leven net als die verwarde Marokkaanse ouders in het verkeerde tijdperk. In een moderne informatiesamenleving voel je meteen aan wat er aan de hand is en dan grijp je in. Of was dat niet juist wat Khalid had gedaan?

    • Maarten Huygen