Pittige storm was niet uitzonderlijk

De westerstorm van gisteren was niet uitzonderlijk krachtig en heeft ook niet al te veel schade veroorzaakt. Wel zijn er meer bomen ontworteld dan bij eerdere stormen van dit jaar.

De zware storm die zondag over Nederland raasde was de krachtigste sinds 1990. Verschillende kuststations noteerden gemiddelde uurwaarden van 28 meter per seconde (111 km/uur) en Vlissingen registreerde een windstoot van 148 km/uur. Landinwaarts behield de storm een kracht van 8 tot 9 Beaufort met windstoten tot 118 km/uur. Daarmee bleef de storm in de statistiek nog net in de categorie met windkracht 10.

De baan van de depressie leidde van west naar oost over Midden-Engeland naar Noord-Denemarken, waarbij ook Nederland de volle laag kreeg. De storm van gisteren vond tamelijk vroeg plaats in het stormseizoen, dat van oktober tot april loopt, maar ook weer niet uitzonderlijk vroeg. Harry Geurts van het KNMI spreekt van ,,een zeer zware storm, pittig, maar ook weer niet uitzonderlijk''. Hij schat dat de schade in verhouding tot de kracht tamelijk beperkt blijft, omdat eerder dit jaar, op 26 februari en op 9 maart, al twee stormen met windkracht 10 over Nederland waaiden. Zwakke takken en kwetsbare opstanden zijn al enigszins uitgedund.

Toch heeft de storm van gisteren meer takken afgebroken en bomen ontworteld dan eerder dit jaar. De oorzaak daarvan was dat veel bomen nog bladeren droegen. Een storm kan bladeren afrukken die al enigszins los zitten, maar het is een vergissing dat de bladval in de herfst door stormen wordt veroorzaakt. Bomen vormen in de herfst een kurklaagje dat het blad actief afwerpt. Eind oktober is een groot aantal boomsoorten al zover, maar veel boomsoorten nog niet. Een echte laanboom als de plataan draagt nog volop blad, een parkboom als de treurwilg eveneens, evenals schotwilgen op het platteland. Hiervan braken dan ook volop takken af. Ook berken dragen nog blad, maar deze lichte bomen veroorzaken meestal weinig schade.

De Stichting Bos en Hout in Wageningen gelooft niet dat er in de bossen veel schade is. Woordvoerder Patrick Jansen: ,,Ik zag hier op de Zuid-Veluwe wat schade aan individuele bomen, hier en daar wat kroonschade, maar windworp (waarbij de boom met wortel en al omgaat) of windbreuk (waarbij de stam breekt) heb ik nergens gezien. Het viel hier wel mee. Elders schijnen wel bomen omgewaaid te zijn, maar ik heb geen aanwijzingen dat de bossen zware schade hebben opgelopen, zoals begin jaren zeventig. Misschien dat het nieuwe bosbeheer zijn vruchten begint af te werpen. Er wordt sinds enkele jaren gewerkt met mengingen van soorten en met ongelijkjarig bos. Dergelijke bossen zijn veel minder kwetsbaar voor stormschade dan monocultures. Maar eigenlijk is het nog te vroeg voor dat effect.''

Hoewel de storm niet uitzonderlijk krachtig was en niet al te veel schade veroorzaakte, behoort hij wel tot de zes zwaarste sinds 1960. En duidt het feit dat alleen al in 2002 drie stormen met windkracht tien of hoger over Nederland waaiden, er niet op dat het aantal stormen toeneemt? Zou dit samenhangen met het broeikaseffect? Volgens Harry Geurts vormen stormen niet een verschijnsel waaraan je zoiets kunt afmeten: ,,Stormen zijn vóór alles grillig, onvoorspelbaar. Soms gaan er jaren voorbij dat er geen enkele storm voorkomt, en dan heb je binnen een week een paar achter elkaar. Er valt gewoon geen peil op te trekken.''

In de twintigste eeuw kreeg ons land 37 stormen te verwerken met windkracht 10 of hoger. Twaalf haalden windkracht 11, de laatste op 25 januari 1990. Deze storm, die tijdens de avondspits z'n hoogtepunt bereikte, liep op een ramp uit, waarbij zeventien mensen omkwamen. Een uurgemiddelde van windkracht 12 (die het predikaat `orkaan' krijgt) werd alleen bereikt op 6 september 1944.

Er bestaat altijd enige verwarring welke windkracht een storm bereikt. Meteorologen werken met twee verschillende indelingen. Als de windsnelheden op een meetstation een uurgemiddelde van 24,5-28,4 meter per seconde haalt, spreekt de Klimatologische Dienst van het KNMI over `zware storm' (windkracht 10). Is het uurgemiddelde hoger (28,5-32,6 met per seconde) dan is het windkracht 11 op de schaal van Beaufort. In deze zin bleef de storm van gisteren beperkt tot windkracht 10.

Meteorologen werken echter ook met 10-minutengemiddelden. Verschillende stations haalden daarbij windkracht 11. Harry Geurts van het KNMI: ,,Deze storm lag net op het randje met 28 m/sec. Officieel nét geen 11.''