Integere gentleman

Kort voor zijn 78ste verjaardag overleed vorige week vrijdag Bram Leeuwenhoek, voormalig chef de mission van het toenmalige Nederlands Olympisch Comité (NOC). De oud-docent en beleidsmedewerker van de Haagse Academie voor Lichamelijke Opvoeding stierf in het harnas: tijdens een partijtje golf in Hilversum. De doodsoorzaak was een hartaanval.

Sport bepaalde tot zijn laatste dag het leven van Leeuwenhoek, die op 16 november 1924 werd geboren in Alphen aan den Rijn. Maar sport betekende voor hem meer dan een aangename vorm van vrijetijdsbesteding. Hij beschouwde het ook als een bezigheid waar esthetiek en ethiek samen vloeiden. Het was Leeuwenhoek een gruwel dat sport de laatste decennia is vercommercialiseerd. Hij had weinig op met profsport. ,,Het gaat tegenwoordig alleen maar om geld en dat verafschuw ik. Het is toch niet normaal dat een gemiddelde voetballer twintig keer meer verdient dan de minister-president'', zei hij in het julinummer van `Lopend Vuur', een periodiek van de sportkoepel NOC*NSF.

In datzelfde interview brak Leeuwenhoek een lans voor de rechtgeaarde amateur. ,,Ik zie sport nog steeds als een hobby. Naar mijn opvatting moet iedereen eerst aan zijn of haar maatschappelijke carrière werken en kan daarnaast aan sport worden gedaan. Ik stel er een eer in dat ik mijn functie als chef de mission onbezoldigd en naast mijn werk heb uitgevoerd.''

Leeuwenhoek begon zijn sportleven als atleet. Hij liep de 100 meter ooit in 10,8 seconden en behoorde in zijn tijd als verspringer tot de top van Nederland. Zijn persoonlijk record staat op 7,28 meter. Via de atletiekunie (KNAU) kwam hij in contact met de toenmalige Nederlandse Sport Federatie (NSF), waarvoor hij onder andere een boek schreef over trainingsleer, getiteld `Trainingsbouwstenen'.

Zijn activiteiten voor de NSF vormden de opmaat voor zijn rol als chef de mission, een functie die hij bekleedde tijdens de Zomerspelen van München (1972), Montreal ('76) en Moskou ('80) en de Winterspelen van Innsbruck ('76) en Lake Placid ('80). Nadien trad hij toe tot het bestuur van NOC, dat hij twee termijnen van vier jaar diende om in 1989 terug te treden. Het was mooi geweest, vond de 65-jarige Leeuwenhoek.

In olympische kringen gold Leeuwenhoek als een gentleman met charisma en stond hij te boek als een streng en integer mens met kennis van zaken. Hij was de chef de mission die het systeem van limieten introduceerde. Leeuwenhoek deed in zijn tijd persoonlijk de voordrachten en voerde die ook uit. Zo had hij dat afgesproken met het NOC-bestuur. Dat leidde regelmatig tot kritiek van sporters. Atlete Mieke Sterk probeerde in 1976 via een kort geding haar afwijzing voor `Montreal' ongedaan te maken, hetgeen Leeuwenhoek later als een onaangename ervaring kwalificeerde. De recht wees de eis van Sterk overigens af.

    • Henk Stouwdam