Brazilianen innig gelukkig met Lula

Na drie vergeefse pogingen is het de voormalige metaalarbeider `Lula' toch gelukt om president van Brazilië te worden. Volgens zijn feestende aanhangers een teken dat het land echt verandert.

,,Dit is nog beter dan het wereldkampioenschap voetbal'', zegt de jongen. Uitgelaten danst hij op het plein. Samen met duizenden andere Lula-aanhangers beweegt hij op het ritme van de Lula-samba: ,,Nu is de beurt aan Lula. De ver-andering is ge-komen.'' Rood-witte vlaggen klapperen door de lucht. En in plaats van de ouderwetse gebalde vuist, maken de mensen met duim en wijsvinger de L van Lula. ,,Dit is het moment waarop we meer dan twintig jaar hebben gewacht'', zegt een oudere zwarte man. Hij heeft zichzelf van boven tot onder met Lula-stickers volgeplakt. ,,Het neo-liberalisme zoals het nu is moet ophouden. Het heeft ons alleen misère en werkloosheid gebracht.''

Maar Lula heeft al gezegd dat hij alle schuldverplichtingen zal nakomen. En dat hij zich zal houden aan de akkoorden met het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Denkt de oudere zwarte man dat er echt iets verandert? ,,Dat is onze hoop'', antwoordt hij. ,,Het kán niet anders. Eindelijk moet hier toch iemand komen die naar de mensen en de sociale kant kijkt?''

De stemming op het plein is euforisch, maar tegelijk gespannen. Reikhalzend kijken de mensen naar het grote scherm waarop de resultaten binnenrollen. Al bij de eerste exit-poll na het sluiten van de stembussen bleek dat Lula met grote meerderheid had gewonnen. Maar toch. Tot het laatst toe had de regeringskandidaat José Serra volgehouden dat, net als bij voetbal, alles in de laatste minuut van de tweede helft nog kan omslaan. ,,Laat de wedstrijd omslaan. Laat iedereen die op mij stemt één stem erbij zoeken'', spoorde Serra de kijkers aan in het grote televisiedebat vrijdagavond tussen de twee kandidaten. ,,Als ik dat ook vraag hebben we een rekenkundig probleem'', zei Lula terug. ,,Dan zit ik boven de honderd procent van de stemmen, en dat kan niet.'' Serra moest er niet om lachen. Toch omarmden de tegenstanders elkaar op het laatst. Volgens de kranten de volgende dag eindigde het debat met gelijkspel: 1-1.

,,Obrigado, bedankt.'' Eindelijk verschijnt Lula op het scherm. Tranen in zijn ogen. Het leed is geleden. Meer dan negentig procent van de stemmen is geteld. De overwinning is zeker. ,,Dat bedoel ik nou'', zegt een vrouw die nu ook zelf haar tranen niet meer kan bedwingen. ,,Een president die durft te huilen en emotie toont.'' Intussen glijden op het scherm oude beelden voorbij. Lula als vakbondsleider in de grote arbeidersstakingen tegen de militaire dictatuur. ,,Terwijl ik gevangen zat stierf mijn moeder'', herinnerde Lula zich vannacht tijdens zijn overwinningstoespraak. Toen Lula zeven was reisde zijn moeder met acht kinderen op een vrachtwagen uit het arme noordoosten naar de industriestad São Paulo. Daar kwam ze erachter dat haar man inmiddels een andere vrouw had. Met straatverkoop probeerden zij en haar kinderen te overleven. Lula was de enige in het gezin die de lagere school afmaakte.

,,Dat nu een metaalarbeider president wordt, bewijst dat Brazilië rijp is voor echte verandering'', zegt een oude activist van Lula's Arbeiderspartij (PT) op het plein. Drie keer achter elkaar hebben Lula en de PT de presidentsverkiezingen verloren. Dit keer is het gelukt. ,,Omdat de mensen het moe zijn genegeerd te worden door politici van de elite die alleen aan hun eigen belang denken'', zegt de activist. In werkelijkheid heeft de overwinning ook te maken met het meer gematigde imago van Lula.

Dit keer kreeg de socialist ook steun van middengroepen en ondernemers. ,,Wij hebben op het laatst onze campagne gewijzigd, en geprobeerd mee te doen met dat ding van verandering'', vertelt Serra's campagnestrateeg Nelson Biondi in de Folha de São Paulo. ,,Maar de kiezer is bijna professioneel geworden'', constateert Biondi. ,,Niks maakt hem meer bang.''

Met name de `economische chaos' niet waar Serra mee dreigde als Lula zou winnen. ,,Die chaos is er toch al?'', reageert een vrouw op het plein. Ze heeft al haar kinderen een sticker opgeplakt en meegenomen naar het feest. ,,Dit kunnen we'', zegt ze dansend met haar hoofd in haar nek. ,,Nu nog een beetje werk, en eerlijk verdelen. Meer vragen we niet.''

    • Marjon van Royen