Waspoeder en soep aan het kruis; kruidenieren in het familiegraf

De familie Lopez heeft het goed voor elkaar. Ze zijn straatarm, maar wonen in een stenen huis. Een vrijstaande villa eigenlijk, terwijl in de rest van de Filippijnen mensen met een vergelijkbaar inkomen het moeten doen met almaar instortende golfplaten hutten. De Lopezjes wonen niet alleen gratis, ze krijgen geld en bloemen toe. ,,Het is hier fijn wonen, hoor'', lacht Angelita Lopez, ,,want het is zo enorm stil en rustig.'' Geen wonder, want Angelita en haar familie wonen met 5.000 anderen op de grootste begraafplaats van de hoofdstad Manila.

Twee van de vijf Filippijnen leven onder de armoedegrens. Tegelijkertijd is er een klein aantal bijzonder rijke Filippijnse christenen dat het dood net zo goed wil hebben als levend. Zij nemen geen genoegen met een zerk of urn, maar laten als Aziatische farao's bij leven over hun aanstaande graftombes huizen bouwen, vaak met nog een verdieping er bovenop. De dodenhuizen-met-veranda hebben elektriciteit, een keukentje, tv en soms airconditioning, schotelantenne en een alarminstallatie. De inrichting van de woonkamer wordt sterk gedomineerd door de tombe, vaak tweepersoons, zodat echtparen na hun dood kunnen worden herenigd.

Iemand moet dat bezit in de gaten houden en vooral onderhouden. Daarom wonen in bijna alle mausoleums arme Filippijnse gezinnen. In bijna alle, want in het postmortale buitenverblijf van de familie Uy komen buitenstaanders er niet in. ,,Als je onaangekondigd komt, zie je dat ze er eigenlijk een troep van maken'', verklaart meneer Uy, ,,en dat had mijn vrouw zeker niet goed gevonden.'' Het wat aangeslagen familiehoofd zit samen met zijn kinderen te zwijgen bij een enorm marmeren blok waarin mevrouw Uy een jaar geleden is neergelegd. ,,Als het mijn tijd is, kom ik ernaast'', glimlacht Uy flauwtjes.

Achter de massieve tombe leidt een wenteltrap naar de bovenverdieping. ,,Daar komen we één keer per jaar. Om te slapen op 1 november, met Allerheiligen.'' Op die dag trekken jaarlijks miljoenen nabestaanden naar alle begraafplaatsen in het land om er te rouwen, de graven schoon te maken of een lik verf te geven en vooral om te feesten. Eigenaren van etensstalletjes vechten dagen tevoren om de beste plekken buiten, maar vooral binnen de muren van de begraafplaats. Meestal slaapt iedereen een nacht met de doden en gaat op 2 november - Allerzielen - weer naar huis. Steevast laten de rouwenden rondom de opgeknapte graven een onafzienbare afvalberg achter.

,,Met Allerheiligen heb ik hier mijn man ontmoet, die op deze begraafplaats geboren is'', vertelt Angelita Lopez. ,,Ik kom van buiten, maar mijn vader ligt hier. Een paar jaar geleden bracht ik op 1 november hier de nacht door met mijn moeder en broer, raakte met mijn latere man aan de praat en ben nooit meer weggegaan. Kijk, daar zijn we getrouwd.''

Ze wijst op een groot, schaduwrijk terras achter het huis waar leden van de familie Santos te rusten worden gelegd. ,,Het was zo'n mooie bruiloft. Heel veel bloemen.'' Nu is Angelita in verwachting en verklaart ze tamelijk serieus: ,,Iedereen zegt dat hier vampiers op zwangere vrouwen jagen, maar ik heb er nog niet één gezien.''

Lopez kan zich nauwelijks verstaanbaar maken, want een ijscokar komt voorbij. Een zeurderig elektronisch deuntje van Walt Disney galmt over het kerkhof. Nelly Bering kan het niet waarderen. Niet vanwege de herrie, maar omdat de ijscoman haar concurrent is. Samen met haar dochter runt ze in het familiegraf van de Reyes' een kruidenierswinkeltje. Bontgekleurde zakjes waspoeder en soep hangen aan een kruis. ,,Mijn man en ik wonen hier sinds 1951'', zegt ze. ,,Buiten is het leven veel te duur voor ons. Dit winkeltje levert net genoeg op om de kinderen naar school te laten gaan. Ons eten betalen we met wat we voor het onderhouden van de graven krijgen: vijftig peso per graf per maand (een euro). Je moet dus elk graf pakken dat je krijgen kunt.''

Bering verkoopt een pakje sigaretten aan iemand van buiten. De klant loopt mee in de begrafenisstoet die op weg is naar straat 22. De jongens die aan het basketballen waren bij de ring die aan het mausoleum van de Villenueva-familie hangt, gaan keurig opzij. De lijkwagen doet stof de dodenhuizen in waaien. Het rafelig geklede dochtertje van Angelita Lopez haalt snel haar knuffelbeesten weg die op op een graftombe staan.