Simpelweg gelukkig in Zuidlaren

Na zijn gedwongen vertrek in maart bij de schaatsploeg van SpaarSelect vond Peter Mueller onderdak bij een bescheiden, maar ambiteus team met gewestelijke schaatsers, VPZ. De 48-jarige Amerikaan heeft als onbezoldigd schaatstrainer weer plezier in zijn werk.

Eigenlijk had hij genoeg van het schaatsen. Een tijdje wilde hij niks meer met die sport te maken hebben. Niets doen leek hem ook wel wat. ,,Een beetje in Zuidlaren rondhangen, Marianne ondersteunen, dat soort dingen.'' Maar nadat hij in mei een telefoontje kreeg van Bert ten Hove, directeur van VPZ Assuradeuren in Groningen en sponsor van de schaatsploeg uit het gewest Groningen/Drente, was Peter Mueller weer snel in functie als schaatscoach.

Jan van Veen was vertrokken naar de kernploeg opleiding langebaan van de schaatsbond (KNSB) en VPZ zat zonder trainer. Ten Hove, fervent schaatsliefhebber en vader van drie kinderen die de sport in wedstrijdverband beoefenen, zag wel wat in Mueller.

Op het terras van de bovenwoning in het Groningse Zuidlaren die de Amerikaan met zijn echtgenote Marianne Timmer deelt, kwamen beiden al snel tot een `deal'. ,,Ik vertelde wat ik wilde: een trainingskamp in de zomer in Salt Lake City en wat wedstrijden daar achteraan in Calgary, en een trainingskamp in het najaar, een maand in Inzell. En faciliteiten voor schaatsers die zich plaatsen voor de World Cup. Dat was geen probleem.'' Een salaris heeft hij niet, een contract evenmin. De afspraak dat hij dit seizoen de ploeg traint werd bekrachtigd met een handdruk. ,,We bekijken de zaken van maand tot maand.'' Het werken met toppers maakte plaats voor een oude liefde van Mueller, een team opbouwen, met veel `jonkies'. Acht van de twaalf schaatsers uit zijn ploeg hebben zich inmiddels geplaatst voor de NK afstanden van volgend weekend in Utrecht. ,,Ik heb een paar doelen voor de schaatsers in deze groep'', zegt hij als de Winterspelen van Turijn in 2006 ter sprake komen. Tijdens het trainingskamp in Inzell hebben de meesten hard geschaatst. Ik denk dat we al wat respect hebben opgebouwd.''

,,What you see is what you get'', hield Mueller zijn nieuwe baas en zijn schaatsers voor, van wie hij Marieke Wijsman al eens in zijn ploeg had. ,,Ik ben flexibel, maar sommige dingen moeten gewoon gedaan worden. In trainingen moet er hard gewerkt worden, want er is geen eenvoudige manier om aan de top te komen. Daar bestaan geen truukjes voor. Hard werken is de basis.''

Vrijdagochtend. De televisie is afgestemd op CNN, met nieuws over de man die ervan wordt verdacht de gevreesde sluipschutter van Washington te zijn. In een nis van de woonkamer staat een schildersezel, met daarop een doek in wording. Een uit acrylverf opgetrokken naakt. Er staan en hangen nog meer schilderijen. ,,Heeft Marianne gemaakt. Goed hè?'' Het lijkt erop dat Timmer de basis legt voor een tweede carrière, als kunstenaar. Ze is net de deur uit, naar Thialf in Heerenveen, om te trainen met de schaatsploeg van SpaarSelect.

Dat de toekomst er voor zijn oude ploeg niet zo best uitziet, is Mueller alleen al op basis van krantenberichten duidelijk. Van zichtbaar leedvermaak over het in financiële nood verkerende bedrijf is bij hem geen sprake. SpaarSelect is bovendien de werkgever van zijn echtgenote, dus voelt hij zich genoodzaakt zijn woorden zorgvuldig te kiezen. Het contract van Timmer loopt nog twee seizoenen. ,,Ze zijn een paar jaar goed voor me geweest, dus ik kan geen kwaad spreken over SpaarSelect. Ik hoop ook dat ze het redden: dat is goed voor het schaatsen. We hebben zulke sponsors nodig. De manier waarop we uit elkaar zijn gegaan, bevalt me niet. Daar heb ik nog wel een bittere smaak aan overgehouden.'' Met een afkoopsom vertrok hij bij SpaarSelect.

Aandringen op concretere informatie over zijn misnoegen levert een verwijzing op naar zijn nog te schrijven boek. ,,Dat komt als de tijd daarvoor rijp is. Misschien doe ik het nog eens in de vorm van een dagboek'', zegt hij met een verwijzing naar een aflevering van het `Hollands Dagboek' dat hij in februari tijdens de Winterspelen in Salt Lake City voor deze krant schreef. Teleurstellende Winterspelen waren dat voor SpaarSelect en Mueller. Met Erben Wennemars, Gianni Romme en Timmer had hij troeven in handen, maar succes bleef uit. Romme, in '98 in Nagano tweevoudig olympisch kampioen, won zilver op de 10.000 meter. Het was de enige medaille voor een schaatser van SpaarSelect, dat de weg naar Salt Lake City was ingeslagen als een `dreamteam'.

In de maanden voor de Olympische Spelen kwamen er al scheuren in het bolwerk van SpaarSelect. Volgens Mueller ,,raakten de wielen los'' in december in Heerenveen bij de NK afstanden, dat de status van olympisch kwalificatietoernooi had. Nadat Romme er op dat toernooi niet in was geslaagd zich te kwalificeren voor de olympische 5.000 meter, hield directeur Jan-Willem van Dijk van SpaarSelect de mogelijkheid open dat hij zich op termijn van Mueller zou ontdoen, ook al had de Amerikaan nog een contract tot en met het olympische jaar 2006. De situatie werd er niet beter op toen Wennemars zich niet wist te plaatsen voor zijn favoriete afstand, de 1.500 meter. ,,Daar lag de voornaamste oorzaak van het falen op de Spelen; we kwalificeerden ons niet voor onze twee sterkste afstanden. Op andere afstanden waren we er op de Spelen dichtbij, maar dichtbij is niet goed genoeg. Het liep al anderhalf jaar niet meer zo lekker met de ploeg. Ach, dingen veranderen in het leven. Het goeie gevoel was er niet meer.''

Op de vraag of hij zelf vindt dat hij gefaald heeft komt geen bevestiging. ,,Ik was niet tevreden met de resultaten. We stonden op het punt grootse dingen te doen en we hadden drie of vier medailles op de Spelen kunnen winnen. Maar ze moeten het uiteindelijk wel zelf doen. Ik kan natuurlijk niet de schaatsen van mijn schaatsers aantrekken en ook nog eens voor ze schaatsen. Ik kan ze er voor klaar maken en ik weet dat de voorbereiding goed is geweest. Het is er niet uitgekomen.''

Op de vraag of de chemie er nog wel was tussen hem en zijn schaatsers bij SpaarSelect, zegt Mueller: ,,Daar heeft het niks mee te maken. Als je een jong team bent is chemie en motivatie erg belangrijk. Maar ik had te maken met oudere, rijpere – quote unquote – professionele atleten. Daar hebben ze het toch voortdurend over, dat ze echte profs zijn? Als je veel geld wil verdienen en een professional wil zijn, dan moet je je verantwoordelijkheid nemen.'' Step up to the plate, zoals Mueller dat met een honkbalterm zegt. ,,Maar uiteindelijk is het zo dat ik de coach ben, dus ook de eindverantwoordelijkheid neem.'' Het stoort Mueller dat veel schaatsers er naar zijn zeggen de mond vol van hebben dat ze professioneel bezig zijn, maar daar niet naar handelen. ,,A lot of them talk the talk but they don't walk the walk.'' Namen noemt Mueller niet. In maart uitten de schaatsers bij de teamevaluatie van het seizoen veel kritiek op Mueller. ,,Ik heb daar niet veel gezegd. Ik heb alleen maar geluisterd. Maar het is het niet waard om daar verder over te praten.''

Veel contact met de schaatsers van SpaarSelect heeft de Amerikaan niet meer. ,,Ik praat nog wel eens een beetje met Jakko-Jan Leeuwangh en Gianni Romme.'' En Wennemars? ,,Eén keer, in de auto, toen hij met ons mee reed naar huis. Toen hebben we een beetje met elkaar gesproken.'' Opvallend is dat Mueller Wennemars geen `Erb' meer noemt, maar Wennemars. ,,We hebben samen veel mooie tijden beleefd, nu beleef ik mooie tijden door andere dingen te doen. No hard feelings, niet wat mij betreft tenminste. Als ik 's ochtends voor de spiegel sta, kan ik mezelf recht in de ogen kijken. Ik heb misschien fouten gemaakt, ik maak veel fouten, maar ik heb niemand uit het team slecht behandeld.''

Dat hij van een ploeg met een reusachtig budget verhuisde naar een bescheiden ploeg, met weinig middelen, blijkt bijvoorbeeld als hij een telefoontje krijgt van Sander Kingma, een van de jongens uit zijn ploeg. Of Mueller hem van het station wil komen ophalen, om vervolgens samen naar de ijstraining in Groningen te gaan. De autoloze Kingma is volgens Mueller een talent dat in de vijf maanden dat de Amerikaan bij VPZ actief is al veel progressie heeft geboekt. ,,Ik vind het wel grappig als ze me bellen voor dat soort dingen. Het is inderdaad anders dan m'n werk van de afgelopen jaren, een beetje een cultuurschok, maar in het begin van m'n carrière heb ik ook zulke dingen gedaan. It's fun. Ik heb veel kleine ploegen gecoacht, in Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk. Ik heb in het verleden veel gewerkt met kids die nog studeerden. Daar doet dit me een beetje aan denken. Maar ik voel me prettig in deze situatie. De schaatsers in deze ploeg zijn bezeten van schaatsen. Ze verdienen niks, sommigen hebben geen auto en komen op de fiets naar de work-out. In weer en wind. Dat we geen budget hebben maakt niet uit. Als de prestaties komen, komt de waardering en het geld vanzelf. Dat gebeurde ook nadat ik voor de sprinters naar Nederland was gekomen. Het sprinten is hier nu net zo belangrijk als het allroundschaatsen. Maar je krijgt niks voor niks.''

Mueller zit weer lekker in z'n vel. ,,Ik rook niet meer zoveel, ik ben weer aan het hardlopen en doe wat fitness, waardoor ik wat kilo's ben kwijtgeraakt.'' Lachend: ,,Ik moet er toch goed uitzien, for my lady.''

Zonder aarzeling beantwoordt hij de vraag of hij iets of iemand mist van SpaarSelect. ,,Nee. SpaarSelect is een gesloten boek. Dat heeft een tijdje geduurd, maar het heeft nu zijn plaats. Ik heb veel plezier met m'n nieuwe ploeg en hier in Zuidlaren is alles wat ik nodig heb. Cool is het hier. Ik heb misschien het imago van een wild man, maar ik ben hier gelukkig en voel me op m'n gemak. Met de buren ouwehoeren, op 't dakterras zitten. Kick back and relax.'' Buitenlandse aanbiedingen legde hij naast zich neer. ,,Ik ben niet getrouwd om tien maanden weg te zijn bij m'n lady.'' In augustus waren Mueller en Timmer één jaar getrouwd. Dat vierden ze in New York.

Mueller kan zich best een leven zonder schaatsen voorstellen, maar voorlopig zal dat er nog niet van komen. Misschien begint hij ergens in Nederland nog eens een café-restaurant, denkt hij hardop. ,,Een steak- en ribhouse.'' Hij heeft ervaring op dat gebied. Toen hij in de VS schaatstrainer was, runde hij in Wales, Wisconsin, met een vriend zijn eigen café-restaurant, The Rusty Blade, het roestige schaatsijzer, zeven jaar lang. ,,Vorig jaar ben ik daar nog met Marianne geweest.'' Na haar mislukte olympische seizoen, vooral een gevolg van haar gestaakte plannen om een eigen ploeg te beginnen, is Timmer weer ,,veel frisser in haar hoofd'', zegt Mueller. Komt de oude Marianne Timmer, die in Nagano olympisch kampioene werd, weer terug? ,,Ik hoop het.''