Schröder en Chirac dicteren verloop EU-top

Duitsland offerde in Brussel opnieuw hervorming van de Europese landbouw op voor een akkoord met Frankrijk. Wederom had Nederland het nakijken.

Voor Nederlandse diplomaten was de Brusselse Eurotop een déjà vu. In 1999 had de kersverse Duitse bondskanselier Gerhard Schröder Nederland op de EU-top in Berlijn van het ene moment op het andere laten vallen. Gisteren deed hij in Brussel precies hetzelfde. In beide gevallen `vergat' Schröder dat hij samen met Nederland wilde proberen het Europese landbouwbeleid te veranderen. En beide keren liet hij dat voornemen varen om een akkoord te kunnen sluiten met de Franse president Jacques Chirac.

In 1999 begon de toenmalige Nederlandse staatssecretaris van Europese Zaken, Dick Benschop, aan de Berlijnse top ,,niet pessimistisch'' over de Nederlandse doelstelling om de Europese inkomenssteun voor boeren te verminderen. Toen van die hervorming niets terecht kwam noemde Schröder het resultaat ,,niet overdreven''. Afgelopen donderdag zag Nederland de hoop op afbouw van de inkomenssteun vervliegen toen bondgenoot Schröder met een onverwachts compromis met Chirac kwam over de landbouwfinanciering. ,,Duitsland hoeft niet eerst Nederland bellen voordat het iets met Frankrijk afspreekt'', constateerde de huidige Nederlandse staatssecretaris voor Europese Zaken, Atzo Nicolaï, gisteren.

In 1999 liet Schröder zich drijven door de wens om dankzij een Frans-Duits akkoord een top over de langetermijnfinanciering van de Europese Unie tot een succes te maken. Op de top van de afgelopen dagen in Brussel was echter iets anders aan de hand. Het compromis over de financiering van de landbouw ná 2006 kwam voor de hele Brusselse diplomatie als een volslagen verrassing.

En niet alleen in Brussel. Zelfs in Berlijn hadden Duitse journalisten een dag tevoren nog te horen gekregen dat van een akkoord over de financiën in Brussel geen sprake zou zijn. De Europese regeringsleiders zouden de kwestie uitstellen tot de top in december in Kopenhagen. Omdat op die top ook de onderhandelingen met tien kandidaat-lidstaten afgesloten moeten worden, zou voor de toetreders nog maar weinig tijd overblijven om bezwaren in te brengen tegen de financiële condities.

Diplomaten zeggen dat Schröder op het laatste ogenblik tot een akkoord met Chirac besloot, omdat in Berlijn de indruk ontstond dat Duitsland van Oost-Europese kandidaat-landen de schuld kreeg van vertraging van de onderhandelingen. Hij zou zich zorgen maken over de belangrijke betrekkingen met de toekomstige EU-lidstaten in Oost-Europa.

Onterecht is dat niet. Polen is lang door veel EU-landen beschouwd als een speciale beschermeling van Duitsland. Maar de Poolse regering klaagt al enige tijd openlijk over het gebrek aan steun die zij van Duitsland krijgt bij de voorbereiding voor het EU-lidmaatschap. Groot-Brittannië en Zweden helpen Polen meer.

Schröder bracht in die situatie donderdag verandering. Dat ging ten kostte van de Duitse en Nederlandse ambitie om inkomenssteun voor boeren af te bouwen. ,,Maar we hebben een stabilisering van de landbouwuitgaven bereikt'', zei Schröder. En Chirac was ook tevreden. ,,Het Europese landbouwbeleid blijft voorlopig tot 2006 zoals het is'', kon hij Franse boeren geruststellen. Voor wie dat te duur vond, had Chirac een oplossing: afschaffing van de Britse korting op de bijdrage aan de EU-kas. Een woedende Britse premier Tony Blair reageerde: ,,De Britse korting staat hier niet ter discussie. Het is eenvoudig geen punt.''

Het Frans-Duitse akkoord van donderdag leek gisteren een ogenblik onderuit te gaan. Chirac en Schröder bekvechtten over wat zij de vorige dag precies overeen gekomen waren. ,,Kleinigheden'', noemde Schröder die discussies achteraf. ,,We hebben nu de kans om heel Europa te verenigen.''

Maar die `kleinigheden' leken bijzonder veel op het bekvechten van Schröder en Chirac op de Eurotop in Nice in december 2000. Toen ging het over bestuurlijke hervormingen om de EU op de uitbreiding voor te bereiden. Daar kwam weinig van terecht, omdat de regeringsleiders zo veel mogelijk probeerden te behouden en zo weinig mogelijk te veranderen.

Gisteren besloten ze, met het zicht op de uitbreiding en onder druk van het Frans-Duitse akkoord wederom zo weinig mogelijk te veranderen. Nochtans toonde de Deense premier en huidig EU-voorzitter Anders Fogh Rasmussen zich aan het slot tevreden: ,,Nu is in Kopenhagen het historische definitieve besluit over de uitbreiding mogelijk.''