Platmaken en doorstoten

Rijkswaterstaat heeft deze week een fêteer- verbod afgekondigd voor ambtenaren die zaken doen met bouwbedrijven. Maar de problemen bij deze dienst en bij andere overheden zijn omvangrijker dan het aannemen van een dvd-speler. Over ondoorzichtige vriend- schappen en het kennelijke onvermogen om integer te zijn. `Het was too close for comfort.'

Ik heb dus héél veel vrienden in de politiek en met hen maak ik regelmatig afspraken.'' Het is 6 september als Fred Veerman aan het woord is bij de parlementaire enquêtecommissie over bouwfraude. Veerman is directeur van de wegenbouwdivisie van de Koop-groep en was tot 1998 ook directeur van Koop Tjuchem (wegenbouw) en Geva BV (onderhoud). Veerman vertelt de commissie dat hij zijn agenda's van de afgelopen jaren heeft laten vernietigen om zijn politieke vrienden te beschermen. Maar daar moet de commissie vooral niets achter zoeken, benadrukt de directeur. Zijn afspraken behelsden niet meer dan wat ,,fietsen of schaatsen – privé met elkaar optrekken''.

Waarom dan de agenda's laten vernietigen? Veerman tegenover de commissie: ,,Het leek mij niet leuk als mijn goede vrienden, die hier en daar in de politiek zitten, lastig worden gevallen door mensen – ik heb het dan niet over u maar over justitie – met allerlei vervelende vragen. Dat was de reden waarom ik dacht: ik gooi het gauw weg.''

Politieke vrienden. Fietsen, schaatsen en skiën. Behalve naar illegale prijs- en werkafspraken doen de enquêtecommissie bouwnijverheid en ook het openbaar ministerie onderzoek naar de banden tussen bouwondernemers en ambtenaren. De commissie wil de netwerken tussen het openbaar bestuur en de bouwwereld blootleggen. Wie ging met wie op reis of wie kreeg een enveloppe met geld? Wie gaf aan wie opdrachten? Gaat het inderdaad om onschuldige vriendendiensten of is het corruptie? En tot welk niveau zijn verantwoordelijken aan te wijzen? Het gaat om geld, veel geld, gemeenschapsgeld. Het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie verschijnt 12 december.

Dat de agenda's van Veerman zijn verdwenen, vormt een lacune in het onderzoek van de commissie. Net als het feit dat enkele sleutelfiguren niet konden worden gehoord door de parlementaire enquêtecomissie. Zij behoren tot de verdachten en wie onder ede een verklaring aflegt voor de commissie, krijgt in de regel immuniteit voor strafvervolging.

Maar ook zonder deze informatie blijkt het te gaan om vriendendiensten die verder gaan dan fietsen en schaatsen. De verhoren van de commissie en aanvullend onderzoek van deze krant wijzen uit dat er op alle niveaus nauwe banden bestaan tussen politici, ambtenaren en aannemerij. Banden die doen denken aan de corruptie- en bouwfraudeaffaires in Limburg, medio jaren negentig. Dezelfde cultuur als in Limburg is – deels fragmentarisch – zichtbaar in Noord- en Zuid-Holland en in Noord-Nederland, het werkterrein van Koop Tjuchem. Het is een cultuur waarin ambtenaren en politici onderling veel informele contacten onderhouden, die verworden tot vriendencircuits. Met elkaar eten, feesten, reizen en naar het bordeel gaan. En elkaar dan opdrachten verstrekken.

Over corruptie in de bouw heeft Ad Bos, klokkenluider en oud-directeur van Koop Tjuchem, inmiddels verklaringen afgelegd. De politie vond belastend materiaal bij huiszoekingen in woningen en kantoren. En dan is er het zwarte kasboek van Geva BV, een dochterbedrijf van Koop. Het kasboek, dat tien maanden beslaat in 1994/1995, is voor justitie een van de bewijzen dat Koop steekpenningen betaalde. Het bevat de namen van Sjak J., medewerker onderhoud en verbetering van Rijkswaterstaat Noord-Brabant (75.700 gulden) en Flip G., hoofd beheer en onderhoud van de provincie Zuid-Holland (113.800 gulden). In ruil voor smeergeld gingen de ambtenaren akkoord met het stiekem verhogen van facturen, luidt de verdenking. De afspraken over het smeergeld zouden gemaakt zijn met `cvd', zo staat in het kasboek. Dat zijn de initialen van de toenmalig directeur van Geva, Chris van Doorn. Uit het kasboek, in het bezit van deze krant, blijkt ook dat bij Rijkswaterstaat Zuid-Holland, kantoor Gorinchem, duizenden guldens zwart zijn uitgedeeld. Namen van de ambtenaren in dat kantoor die het geld kregen, ontbreken.

De justitiële verdenkingen – corruptie en/of valsheid in geschrifte – richten zich op ambtenaren uit het middenkader: drie ambtenaren van Rijkswaterstaat, drie van de provincie Zuid-Holland en twee van de gemeente Hoorn. Ze zijn door hun werkgever geschorst. Tegen één ambtenaar van Rijkswaterstaat loopt een intern onderzoek. Tegen elf andere ambtenaren en politici zijn tegenover justitie of de parlementaire enquêtecommissie concrete beschuldigingen geuit over het aannemen van giften. Bij justitie en de parlementaire commissie is ook informatie bekend over tientallen (deels nog naamloze) ambtenaren en politici die zich lieten fêteren. Volgens artikel 64 van het ambtenarenreglement is het verboden ,,vergoedingen, beloningen, giften of beloften'' aan te nemen, een kleinigheid uitgezonderd. Sinds 1999 ligt de drempel voor rijksambtenaren op 100 gulden (nu 50 euro).

Een ander bewijs dat Koop steekpenningen in Nederland betaalde, is te vinden bij KPMG Forensic Accounting. In opdracht van het Koop-concern deed KPMG onderzoek naar uitgaven van dochterbedrijf Koop Tjuchem voor, en aan, ambtenaren. In bijlage 4 van het eerste conceptrapport staat een lijst met uitgaven tussen 1996-1999. Het gaat om veertien posten van in totaal duizenden euro's. Een groot deel betreft uitgaven voor ambtenaren: kosten voor een reis, een dvd-speler, een uitstapje naar een kartbaan in Groningen en een excursie naar België. Tot het pakket behoorden ook bezoeken aan een kuuroord in Nieuweschans en het casino.

Uit de dossiers van de belastingdienst blijkt dat steekpenningen (3 miljoen gulden per jaar) niet bij Koop Tjuchem worden verrekend, maar bij de internationale holding. Juist naar die holding deed KPMG geen onderzoek, want dat maakte geen onderdeel uit van de onderzoeksopdracht. Wel bevatten de dossiers van de belastingdienst informatie over veel contante kasopnames van rekeningen van Koop Tjuchem. Die bedragen zijn doorbelast naar de holding. KPMG-directeur R. Rozekrans kon niet uitsluiten dat de contante kasopnames bij Koop Tjuchem naar ambtenaren zijn gegaan.

Bordeel

Gevraagd of hij steekpenningen gaf, zei Koop-directeur Fred Veerman niet `ja' of `nee' tegen de enquêtecommissie. Hij zei: ,,Naar beste eer en geweten blijft het antwoord gewoon: nee''. Kon Veerman op de hoogte zijn van de praktijken? KPMG-directeur Rozekrans, tegen de commissie: ,,Ik denk dat Veerman redelijk op de hoogte was van de dingen die er gebeuren.''

Veerman nam ambtenaren mee naar het bordeel, blijkt uit de verhoren van de commissie. In 1999 declareerde hij 15.352 gulden voor bordeelbezoeken van een ambtenaar. Het gaat om Jan J., directeur realisatie werken van Rijkswaterstaat in Noord-Holland. Jan J., de hoogste ambtenaar onder de verdachten, gunde opdrachten aan Koop, en Koop financierde diens uitstapjes naar bordeel Papillon in Abbenes. Voor de commissie betitelde Veerman bordeelbezoek als ,,verwerpelijk''. Gelukkig had hij ,,een goed gesprek gehad'' met zijn vrouw. Blijkens het KPMG-onderzoek heeft Koop Tjuchem tussen 1996 en 1999 130.000 gulden uitgegeven in bordelen.

Klokkenluider Ad Bos verklaarde tegenover de rijksrecherche dat Jan J., de verdachte directeur van Rijkswaterstaat, ook enveloppen met geld kreeg van Koop. Eén keer had hij hem persoonlijk een enveloppe met vijfduizend gulden overhandigd. Sinds deze verklaring is ook Ad Bos verdachte. Een projectleider van de afdeling van Jan J., Jaap van de W., ging ook naar Papillon op kosten van Koop, aldus Ad Bos. Deze ambtenaar had méér begunstigers. In 1991 kreeg Van de W. 20.000 gulden van het Zaanse bouwbedrijf Hollebeek en Vens. Ex-directeur Maarten Swart van Hollebeek meldde dit aan de commissie, zonder de naam van de ambtenaar te noemen. Hij gaf de naam van Van de W. na afloop wel aan de commissie, zo melden bronnen rond de commissie.

,,Met de ambtenaar is het slecht afgelopen'', vertelt Swart. Hij was ouderling in de kerk in Spakenburg. Keurig getrouwd, een paar kinderen. Afgelopen jaren is hij door de aannemers `plat' gemaakt. Swart: ,,Geld, uitstapjes en naar de hoeren. In een van die bordelen kreeg hij een relatie met een medewerkster. Daarna is zijn huwelijk op de klippen gelopen.''

Een collega van Van de W. is hoofdprojectleider Hub Hermans. Hermans is niet geschorst, hoewel uit een tijdens de verhoren van de commissie gepresenteerde fax van Koop blijkt dat ook deze ambtenaar zou worden gefêteerd. In de fax draagt Ad Bos zijn collega op de Antillen op om Hermans daar gastvrij te ontvangen: `Koop voor hem een duikuitrusting.' Oud-aannemer Swart noemde voor de commissie ook de naam van Hermans. Volgens hem zou de ambtenaar in de jaren tachtig bestekken zó geschreven hebben dat slechts één aannemersbedrijf aan de eisen kon voldoen.

Uit het relaas van Swart blijkt dat het gaat om meer dan een `affaire-Koop'. Ook andere bouwbedrijven onderhielden nauwe banden met ambtenaren. Tom Leeuwendal bijvoorbeeld, eveneens hoofdprojectleider van Rijkswaterstaat Noord-Holland, maakte in 1995 een reisje naar de Europacupwedstrijd Ajax-AC Milan in Wenen samen met aannemers, onder wie Ph. Groen, directeur projecten bij Vermeer Infra. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat zegt deze zaak in onderzoek te hebben. Leeuwendal is gevraagd te bewijzen dat hij de reis zelf betaald heeft. Lukt dat niet, dan doet het ministerie aangifte. Overigens vloog in 1996 toenmalig minister van Verkeer en Waterstaat Annemarie Jorritsma ook met, en op kosten van aannemer Koop in diens privé-vliegtuig naar Oostenrijk. Deze week kwam de hoofddirectie van Rijkswaterstaat met een `fêteerverbod'. Feestelijke bijeenkomsten op kosten van aannemers zijn taboe.

Het is opvallend hoe vaak Rijkswaterstaat, en vooral Rijkswaterstaat Noord-Holland, genoemd wordt in de corruptieaffaires. ,,De ene overheidsorganisatie is gevoeliger voor corruptie dan de andere'', weet oud-directeur Maarten Swart van Hollebeek en Vens. Rijkswaterstaat in Noord-Holland was ,,zeer aannemersvriendelijk''. Op grote schaal zijn gunsten verleend aan ambtenaren, aldus Swart. Die ,,sfeer van ouwe jongens krentenbrood'' hing er volgens Swart al in de jaren zestig en was er volgens hem nog steeds toen het tv-programma Zembla vorig jaar over bouwfraude berichtte.

Rob van der Zande, medewerker contractzaken van Rijkswaterstaat Noord-Holland, is de klokkenluider in de organisatie. Hij vult tegenover de enquêtecommissie het verhaal van Swart aan. Volgens hem zijn de verhoudingen tussen zijn directie en de bouwbedrijven nog steeds ,,amicaal''. Van der Zande hield sinds 1990 aantekeningen bij van aanbestedingen. Vaak werden grote werken ,,uit de hand gegund'' aan dezelfde groep aannemers. Bedrijven konden grote bedragen aan meerwerk verdienen, tot 100 procent van de aanneemsom. En wat niet onbelangrijk was: ze konden het kantoor van Rijkswaterstaat in Haarlem zó binnenlopen.

De cultuur bij Rijkswaterstaat wordt ook beschreven in een rapportage van de toenmalige Binnenlandse Veiligheidsdienst uit 1995. Daarin staat dat er intern bij Rijkswaterstaat ,,begrip'' bestaat voor sjoemelende collega's, dat sommige bedrijven stelselmatig bevoordeeld worden en dat er vertrouwelijke stukken rondslingeren. In een recent rapport waaruit de enquêtecommissie citeerde, wordt opnieuw gewag gemaakt van een falend integriteitsbeleid. Veertig procent van het personeel vindt dat het management onvoldoende voorbeeldgedrag vertoont.

Er waren eerder corruptieaffaires bij Rijkswaterstaat. Zo kwam in 1993 het districtskantoor in Zuid-Holland in opspraak. De rechter veroordeelde een directeur van Strukton en een leidinggevende ambtenaar. Drie ambtenaren kregen ontslag.

De vraag die tot nu toe niet is beantwoord, is tot hoe hoog in de hiërarchie verwijtbaar gedrag voorkwam. Rijkswaterstaat-medewerker Van der Zande getuigde over de amicale banden van zijn directie. En aannemer Swart zei tegen de enquêtecommissie dat de hoogste ambtenaar van Rijkswaterstaat in Noord-Holland, hoofdingenieur-directeur Peter Kieft, onder één hoedje speelde met bouwbedrijven. Maar bewijzen hiervoor heeft de commissie niet, aldus bronnen rond de commissie.

Volgens secretaris-generaal Ralph Pans van Verkeer en Waterstaat, ook getuige voor de commissie, gaat het slechts om incidenten. Rijkswaterstaat is een integere organisatie, oordeelde hij. Pans wees er tegenover de enquêtecommissie op dat van de tienduizend ambtenaren slechts enkelen beschuldigd zijn. Dat onderschrijft ook oud-aannemer Swart. Niet iedere ambtenaar is fout. Maar van de tienduizend ambtenaren van Rijkswaterstaat was, en is, maar een klein deel interessant voor aannemers. Swart: ,,Ik schat niet meer dan tweehonderd mensen bij die dienst in héél Nederland: projectleiders, hoofdprojectleiders en leidinggevende ingenieurs. Die kunnen bestekken, meerwerk en vervolgopdrachten regelen, vertrouwelijke gegevens lekken en onderhandse aanbestedingen sturen. Het zijn deze ambtenaren, in functies die ook bij provinciale waterstaten en gemeenten zijn te vinden, die het hele jaar gefêteerd worden. Dan heb ik het dus niet over de kantonniers die wel eens een tank benzine krijgen.''

Voorselectie

De netwerken tussen ambtenaren en bouwondernemers stoppen niet bij Rijkswaterstaat. Ze reiken verder, naar provinciale en gemeentelijke overheden. ,,Hoorn ligt in de frontlinie'', zegt burgemeester Pierre Janssens van de West-Friese gemeente. ,,Als gemeente onderhandelen we met mensen die genoemd zijn in de bouwenquête. Ja, ik ken ook directeur Fred Veerman van bouwbedrijf Koop Tjuchem. Die woont hier, al sta ik waarschijnlijk niet in zijn agenda's.'' Maar burgemeester Janssens vindt dat de vriendschappen ten onrechte verdacht gemaakt zijn. ,,Mag een wethouder ineens niet meer gaan fietsen met iemand die bij een bouwbedrijf werkt, omdat de gemeente met dat bedrijf zaken doet? Dat is toch onschuldig?''

In Hoorn was langzaamaan een netwerk ontstaan tussen gemeentebestuurders en bouwondernemers. De groeiende centrumgemeente (67.000 inwoners) van West-Friesland kwam de afgelopen dertig jaar geleidelijk in de belangstelling van de bouwwereld. Hoorn had uitbreidingsplannen, er moest gebouwd en geasfalteerd worden. De contacten tussen de gemeenteambtenaren en aannemers konden bloeien dankzij het gemeentelijk aanbestedingsbeleid. Hoorn verdeelt opdrachten vooral onder een beperkte groep regionale aannemers. Oud-aannemer Maarten Swart kreeg er nooit werk. Swart: ,,Het is een gesloten gemeente, zoals wij dat noemen. Hoorn hield geen of bijna geen openbare aanbestedingen, zonder voorafgaande selectie. Al die stadsuitbreidingen, honderden miljoen guldens, zijn vergeven aan doorgaans dezelfde aannemers en wegenbouwers. Andere bedrijven kwamen er niet in.'' Navraag bij de gemeente leert dat het aanbestedingsbeleid in Hoorn de ruimte bood tot voorselectie van aannemers bij alle aanbestedingen.

Bij de onderhandelingen over aanbestedingen zat de ambtelijke en bestuurlijke top aan tafel met de directie van enkele wegenbouwers en aannemers, onder meer Koop Tjuchem. Door de steeds intensievere contacten ontstonden persoonlijke banden. Burgemeester Janssens noemt dat begrijpelijk: ,,Hoorn is een kleine gemeenschap. Iedereen kent elkaar.''

Zo kreeg de fractievoorzitter van GroenLinks in Hoorn, Paul Visser, twee jaar geleden een uitnodiging van een grote zakelijke klant in de regio. Of hij kwam eten, thuis bij een directeur van de West-Friese projectontwikkelaar Jo Roelof Zeeman, een invloedrijk man die zich in een Rolls-Royce laat rondrijden. Visser: ,,Met mij waren de fractievoorzitters en leden van B en W uitgenodigd, alsmede onze partners. Aan het etentje zat een optreden vast van een theatergroep. Ik heb dat ter discussie gesteld, maar ik was de enige die tegen deelname was.''

Er was meer. Midden jaren tachtig maakte een groep burgemeesters en wethouders uit de streek al een culturele reis naar Leningrad, op kosten van Zeeman. Tot de deelnemers behoorde burgemeester Janssens van Hoorn. Een voetbalreis van ambtenaren uit Hoorn naar Malakka, medio jaren negentig, werd mogelijk gemaakt door bedrijven, zoals Koop, die opdrachten kregen van Hoorn. Een wethouder logeerde in 1999 met zijn vrouw op kosten van Koop in een hotel in Zeist. Burgemeester Janssens bevestigt dat leden van het college van B en W in het verleden een reis per vliegtuig naar Maastricht maakten op kosten van een zakelijke klant van de gemeente. Janssens: ,,Ik moet zeggen dat we in het verleden iets soepeler met dit thema omgingen. Dat is in de loop der tijd veranderd. Dat geldt ook voor de reis naar Leningrad. Dat zou ik vandaag de dag niet meer doen, ook al gebeurde dat toen in alle openheid. Zulke dingen hebben we afgebouwd, dat was too close for comfort.''

Maar die uitnodiging thuis bij die projectontwikkelaar?

Janssens: ,,Dat vonden we nog nét kunnen. Het was een onschuldig tegengebaar naar iemand die als sponsor in Hoorn een belangrijke rol speelt.''

In Hoorn liepen de vriendendiensten uit de hand. Directeur gemeentewerken Jan A. staat nu op non-actief, omdat justitie hem verdenkt van het aannemen van smeergeld van Koop. Hij zou in 1994 een Renault Espace hebben gekregen van directeur Chris van Doorn van Geva BV, het dochterbedrijf van Koop. Deloitte & Touche Forensic Services onderzocht de kwestie namens B en W. Het rapport: ,,Veerman (directeur van Koop Tjuchem en Geva BV, red.) heeft in zijn algemeenheid verklaard dat het niet ongebruikelijk was dat door aannemers wel auto's werden `doorgestoten'.'' De ambtenaar bleek ook privé zaken te hebben gedaan met een vastgoedbedrijf dat tot het Koop-concern behoort. Ook maakten hij en zijn vrouw een reis naar Maleisië, samen met een acquisiteur van Koop. De ambtenaar zei de reis zelf betaald te hebben, maar betaalbewijzen bleven uit.

Verder heeft de gemeente inmiddels een tweede ambtenaar op non-actief gezet. Cok Bos, broer van klokkenluider Ad Bos, noemt de ambtenaar in zijn boek Bouwfraude de ,,corrupte rechterhand'' van de directeur gemeentewerken. Hij doelt op Hilbert W.. Volgens de gemeente heeft de ambtenaar valsheid in geschrifte gepleegd bij het verstrekken van opdrachten aan bouwbedrijven.

Bagatelliseren

De vraag rijst wat overheden ondernemen, als ze eenmaal te ma ken hebben met beschuldigingen van corruptie. De meeste overheden ontkennen, bagatelliseren de feiten of tonen agressie tegenover de boodschapper. Dat lijkt te wijzen op een gesloten cultuur, gevoed door naïviteit of door de wens om de beschuldigde te beschermen. Maar waarom dan? Omdat er meer aan de hand is? Of ter bescherming van politici die verantwoordelijk zijn? Cok Bos: ,,Erkennen dat dingen fout gelopen zijn, brengt ook de discussie over de politieke verantwoordelijkheid op gang. Daarmee komt de positie van het bestuur in gevaar. Het is een psychologisch proces dat zich overal voordoet. Ik zei vooraf tegen mijn broer Ad: `Je zult zien, ze houden hun mond. Ze worden boos en dan begint het beschermingsproces.' Zonodig volgt een onderzoek waaruit blijkt dat de aantijging niet te bewijzen is. Daarbij weten we allemaal dat wie niet diep zoekt, niets vindt. Dat soort onderzoeken gaat in de regel niet erg diep.''

In Hoorn duurde het lang voordat B en W aangifte deden tegen de directeur gemeentewerken. In de provincie Zuid-Holland trokken de Staten geen politieke consequenties uit het omkoopschandaal rond Koop. Wel zijn drie ambtenaren geschorst. Een van hen is het eerder genoemde sectiehoofd Flip G.. Bureau Arthur Andersen, dat namens Gedeputeerde Staten onderzoek deed, ontdekte structurele misstanden; veel bestekdossiers ontbraken volledig. Er was geen toezicht op aannemers, ambtenaren schoven met potjes geld en beschermden aannemers, waaronder Geva BV van Koop, door onderhands aan te besteden en niet openbaar. Ambtelijke begrotingen kwamen naadloos overeen met ingediende offertes van aannemers. Andersen becijfert dat de provincie ,,door een gebrek aan marktwerking'' waarschijnlijk veel te veel heeft betaald.

De verantwoordelijk gedeputeerde van verkeer overleefde op eenvoudige wijze een motie van wantrouwen. Zijn voorganger, gedeputeerde Ted Jansen (VVD), die de grootste verantwoordelijkheid draagt voor de misstanden, vertrok in 1999. Jansen zegt niets te weten van misstanden: ,,Ik golf veel en was in het buitenland tijdens de verhoren van de commissie. Toen ik gedeputeerde was, heeft mij geen signaal bereikt dat er iets aan de hand was.''

In de Friese gemeente Harlingen is de politiek ronduit onwillig om een beschuldiging grondig uit te zoeken. Het gaat om Jan van der Munnik, technisch hoofdambtenaar van de afdeling openbare werken. Hij reisde in 1999 met Ballast Nedam naar Suriname. Volgens de ambtenaar een privé-reis, door hemzelf betaald. ,,Bruggen bekijken is zijn hobby'', zegt de woordvoerder van de gemeente. Het bewijs dat hij zelf betaalde, een bankafschrift, heeft de man niet. Voor B en W was een ontlastende verklaring van een Ballast Nedam-directeur en diens vader voldoende. In Harlingen zou overigens een nieuwe haven komen, waarvoor Ballast ten tijde van de reis kandidaat was. De haven is later aangelegd door Ballast, in onderaanneming.

Deelnemer aan de `Ballastreis' naar Suriname was Jan J., de van corruptie verdachte directeur van Rijkswaterstaat Noord-Holland. In het vliegtuig zat ook Everhard Haandrikman, toen hoofd infrastructuur van de provincie Noord-Holland. Anders dan de Harlingse ambtenaar zegt hij dat Ballast Nedam de reis- en verblijfkosten betaalde. De reis was volgens hem ook geen hobby maar ,,deskundigheidsbevordering van de kennis van betonconstructies''. Gedeputeerde H. de Boer (VVD/verkeer en vervoer) stemde in met de reis. De provincie laat weten dat de interne richtlijnen inmiddels zijn aangepast. Het zou nu niet meer kunnen. ,,Als een reis van dienstbelang is, betaalt de provincie zelf.''

Haandrikman had zakelijk veel van doen met bedrijven als Vermeer Infra. De ambtenaar zegt niet méér gratis reizen gemaakt te hebben. ,,Het bleef bij wat etentjes, een glas bij een oplevering. Meer niet. Ik ga ook wel eens naar een golfdag, zoals die van Vermeer Infra op de golfbaan in Nijmegen. Honderd man waren daar. Het was zeker niet overdadig. Het was golfen, hapje eten en wegwezen.''

    • Joep Dohmen