`Plannen Van Basten onuitvoerbaar'

Met een aantal spelregelwijzigingen wil Marco van Basten het voetbal weer rechtvaardig maken. Maar hoe realistisch zijn die ideeën? Jaap Uilenberg, coördinator scheidsrechterszaken van de KNVB, ziet weinig in de plannen van de voormalige stervoetballer.

Het voetbalspel moet eerlijker, mooier en schoner worden, vindt Marco van Basten. De voormalige wereldster, die sinds deze zomer in Zeist de cursus coach betaald voetbal volgt, doet in het jongste nummer van het tijdschrift Hard Gras een aantal aanbevelingen dat de populairste sport ter wereld moet aanpassen aan deze tijd. Zijn voorstellen bestaan vooral uit een groot aantal wijzigingen op het gebied van de spelregels. Die zijn immers in de laatste vijftig jaar niet of nauwelijks veranderd.

Maar de voetbalsport is enorm geëvolueerd en wordt vele malen sneller uitgevoerd. De inspiratiebron van Van Basten, het jongste wereldkampioenschap in Zuid-Korea en Japan, bewees volgens hem dat de arbitrage de controle over de situaties in het veld is kwijtgeraakt.

Met zijn plannen heeft Van Basten een aanzet willen geven tot een discussie. Hij vindt dat Nederland een voortrekkersrol moet vervullen met het uitvoeren van experimenten. Jaap Uilenberg, technisch coördinator scheidsrechterszaken van de KNVB, kan het waarderen dat een oud-voetballer van het kaliber Van Basten dit initiatief heeft genomen. Maar inhoudelijk laat de voormalige toparbiter weinig heel van de aanbevelingen. Niettemin zegt Uilenberg: ,,Ik hoop dat Van Basten hiermee naar het technische platform gaat van de wereldvoetbalbond FIFA. Het voetbal kan alleen maar winnen als er discussies over de spelregels loskomen. Eens komt het moment dat er een stap naar veranderingen wordt gemaakt.''

Een voor een houdt Uilenberg de plannen van Van Basten tegen het licht.

Van Basten: ,,Enkele spelregels zijn verouderd omdat het voetbal sneller en anders wordt uitgevoerd. De scheidsrechter is mede daardoor de pispaal van de voetballerij.''

Uilenberg: ,,De scheidsrechter van tegenwoordig heeft niet zo'n probleem met het tempo waarin het spel wordt uitgevoerd. Zijn fysieke fitheid is veel beter dan tien, vijftien jaar geleden omdat de conditionele eisen sterk zijn toegenomen. Op een wereldkampioenschap worden altijd fouten gemaakt. Dat was in Zuid-Korea en Japan niet anders dan de laatste twintig jaar.

,,Als je fit bent sta je vaak op een goede positie en is je waarnemingsgebied helder. Ik weet wel dat Jan Wegereef in topconditie naar het WK ging en toch niet zijn gelukkigste wedstrijd (Senegal-Uruguay, red.) floot. Hij kan veel beter. Iedereen heeft wel eens zijn dag niet. Jan had pech met penalty's en Schwalbes. Maar het zijn juist dit soort zaken die het leiden van een wedstrijd tegenwoordig moeilijker maken. Het aantal persoonlijke duels is toegenomen en daarmee het vasthouden en andere overtredingen.''

Van Basten: ,,Het voetbal is rijp voor technische hulpmiddelen om buitenspel, Schwalbes, overtredingen in het strafschopgebied en elleboogstoten juist te beoordelen. Vanuit een regiekamer moeten drie onafhankelijke arbiters de scheidsrechter in het veld via een oortelefoon informeren.''

Uilenberg: ,,In de jaren negentig heb ik in Eindhoven meegewerkt aan de wedstrijd van de toekomst. John Blankenstein zat in de regiekamer, ik stond met hem in verbinding op het veld. Dat was toch niet de manier. Laat ik vooropstellen dat ik net als de KNVB voorstander ben van elektronische hulpmiddelen. Maar je moet wel goed kijken hoe je het invoert. De mensen die met elkaar in verbinding staan dienen op hetzelfde niveau te fluiten. Als er bij elke wedstrijd nog drie arbiters bij moeten komen, heb je een bemanningsprobleem. Volstrekt niet uitvoerbaar. Ik zie hierbij meer een rol weggelegd voor de vierde official. Dan houdt de scheidsrechter op het veld de regie in handen. Op dit moment lopen er allerlei onderzoeken over hoe je de registratie zo objectief mogelijk kan laten verlopen. TNO in Delft is er bijvoorbeeld mee bezig. Een camerastandpunt bepaalt toch vaak of het een overtreding was of niet.

,,Zelfs als je de subjectiviteit van cameramensen en regisseurs kunt uitsluiten, vraag ik me af of de FIFA dit op korte termijn gaat invoeren. Ik kan je verzekeren dat die kans heel klein is. Onlangs is er in Warschau naar aanleiding van het wereldkampioenschap van afgelopen zomer een bijeenkomst geweest van alle Europese bondscoaches. Daar was namens de scheidsrechters Pierluigi Collina aanwezig. Dat congres heeft zich heel duidelijk uitgesproken tégen technische hulpmiddelen zolang het nog niet perfect kan worden uitgevoerd.''

Van Basten: ,,Het stilleggen van de wedstrijd voor overleg tussen arbiter en regiekamer hoeft geen probleem te zijn als dat twee tot tien keer per duel gebeurt, maal vijftien tot dertig seconden.''

Uilenberg: ,,Toch denk ik dat de maatregelen die Marco voor ogen heeft te veel tijd in beslag nemen. De trainers willen juist dat de wedstrijden zo weinig mogelijk worden onderbroken. Ik zie op dit moment wel wat in doellijnbewaking. Daarmee werd in Engeland de afgelopen jaren geëxperimenteerd. Je zou het systeem kunnen uitbreiden tot strafschopgebiedbewaking voor bijvoorbeeld het toekennen van penalty's. Maar hoe vaak kun je het toepassen? Het brengt veel kosten met zich mee. Wegen de voordelen dan wel tegen de nadelen op?''

Van Basten: ,,Mocht er weerstand bestaan tegen het gebruik van technische hulpmiddelen, dan moet worden onderzocht of het inzetten van twee of drie scheidsrechters een optie is.''

Uilenberg: ,,In het Italiaanse bekertoernooi werd twee jaar geleden met twee scheidsrechters geëxperimenteerd. Dat bleek absoluut geen succes. Als aan de ene kant van het veld een arbiter heel streng fluit en op de andere helft een leidsman veel toelaat, werkt het al niet.''

Van Basten: ,,Ik pleit verder voor tweemaal 35 minuten zuivere speeltijd. Zijn we eindelijk verlost van dat irritante tijdrekken.''

Uilenberg: ,,Hierdoor kan een wedstrijd heel lang duren. Ik voorzie grote problemen met de wedstrijdorganisatie. Bezoekende supporters moeten vaak op een bepaalde tijd met het openbaar vervoer (treinen bijvoorbeeld, red.) naar huis. Daarnaast heb je regelmatig te maken met de uitzendtijd van televisie. Het tijdrekken zal er niet door verminderen.''

Van Basten: ,,Een trainer zou in de wedstrijd de mogelijkheid moeten hebben voor een time-out.''

Uilenberg: ,,Wat is daarvan het voordeel? Zullen de coaches daar meer aan hebben dan ze nu al langs de lijn kunnen doorgeven?''

Van Basten: ,,Spelers moeten bij overtredingen P's krijgen, net als in het basketbal. Bij vier of vijf P's zou een speler het veld moeten verlaten. Hij mag wel vervangen worden. Een gele kaart levert een tijdstraf op.''

Uilenberg: ,,Ook dit alles is nauwelijks uitvoerbaar. Waarvoor krijgt iemand een P? Een arbiter geeft tegenwoordig bij een overtreding vaak allereerst een vermaning. Maakt dezelfde speler weer een overtreding dan volgt de gele kaart. Onderlinge duels horen bij voetbal. Dit plan vraagt ook een enorme administratie van de arbiter. We moeten voorkomen dat er boekhouders op het veld gaan lopen.''

Van Basten: ,,Overtredingen op doorgebroken spelers en handsballen in en om het zestienmetergebied moeten niet ook nog eens worden bestraft met een rode kaart.''

Uilenberg: ,,Dat zie ik niet zitten. Het bestraffen van spelers die doorgebroken spelers hinderen is juist bedoeld om het voetbal mooier te maken. Iedere voetballer weet dat op zo'n overtreding rood staat. Als je de regel afschaft gebeurt het weer veel vaker.''

Van Basten: ,,Er zou in eerste instantie moeten worden onderzocht of het afschaffen van buitenspel zinvol is. Handhaaf je de buitenspelregel dan dienen de grensrechters bij twijfel niet te vlaggen.''

,,Dat laatste gebeurt al. Het afschaffen van buitenspel komt de aantrekkelijkheid van het voetbal absoluut niet ten goede. Dan zal er veel met lange trappen worden gewerkt. Op een jeugdtoernooi is wel eens uitgeprobeerd om buitenspel pas te laten ingaan ter hoogte van het zestienmetergebied. Toen zag je dat spelers op ballen gingen wachten. Eén ding is wel duidelijk: de buitenspelregel levert bij de arbitrage de meeste problemen op. We denken bij de KNVB na over aanpassingen waardoor de arbitrage zou kunnen worden verbeterd. Maar we komen daar niet zo goed uit. Voorlopig kiezen we voor een kwalitatief hoogwaardige opleiding zodat er zo min mogelijk fouten worden gemaakt.''

    • Erik Oudshoorn