`Nieuwe' wethouder vaak ex-ambtenaar

Om het dualisme in de lokale politiek te bevorderen, heeft een kwart van alle gemeenten één of meer wethouders van buiten de gemeenteraad aangetrokken. Velen hebben eerder gewerkt bij de overheid.

Dat blijkt uit een tussentijdse evaluatie van de Wet dualisering gemeentebestuur door het ministerie van Binnenlandse Zaken. Minister Remkes heeft het rapport De eerste klap is een daalder waard! gisteren naar de Tweede Kamer en alle gemeenten gestuurd. De nieuwe wet is op 7 maart 2002 ingevoerd om een duidelijkere scheiding aan te brengen tussen het college van B en W en de gemeenteraad.

Een van de gevolgen is dat wethouders niet langer lid zijn van de raad. Bovendien mogen gemeenten nu ook wethouders benoemen die niet afkomstig zijn uit de gemeenteraad. Van deze mogelijkheid hebben zeker honderd gemeenten gebruikgemaakt. Zij namen bij elkaar 117 wethouders `nieuwe stijl' aan. De gemeenten Weert en Opmeer hebben er elk zelfs drie. Veel van deze wethouders blijken afkomstig uit de ambtenarij (16 procent) of de semi-overheid (onderwijs: 11 procent; sociale instellingen: bijna 7 procent). Toch is ook het percentage wethouders met wortels in het bedrijfsleven niet gering: 13 procent werkte voor een bedrijf en 11 procent was zelfstandig ondernemer. Vooral kleine landelijke partijen en lokale partijen zochten hun wethouders `extern'. Om de positie van de gemeenteraad te versterken, moet elke gemeente voor 7 maart een raadsgriffier benoemen. Inmiddels heeft de helft van de gemeente hieraan voldaan.

De griffiers blijken vaak een serieuze rol toebedeeld te krijgen en niet slechts secretariële taken. Gemeenten zijn verder verplicht om uiterlijk op 1 januari 2006 een onafhankelijke lokale of regionale rekenkamer in te stellen. Een vijfde van de gemeenten heeft dit inmiddels gedaan, veelal in de vorm van een bijzondere raadscommissie. Hierin zitten soms ook niet-raadsleden, zoals geïnteresseerde en deskundige burgers.

Veel gemeenten hebben het aantal raadscommisies verminderd. In bijna 8 procent van de gemeenten zijn ze helemaal afgeschaft. Dit betekent dat de voltallige raad vaker bijeenkomt.