Nieuw bewijs: je moet eerst van jezelf houden

Onzekere types gaan bij relatieproblemen hun partner minder leuk vinden, las Ellen de Bruin. Want afgewezen worden is erg, wist Shakespeare al.

Er is weer nieuw bewijs voor de stelling dat het het best is om eerst van jezelf te houden, en dan pas van een ander. Uit onderzoek blijkt dat mensen met weinig zelfvertrouwen geneigd zijn de ernst van moeilijkheden in hun relatie te overschatten, en dat ze, waarschijnlijk in een onbewuste poging om zichzelf tegen afwijzing te beschermen, hun partner dan ook minder leuk gaan vinden. Ironisch genoeg lopen ze daardoor juist de kans om de afwijzing waarvoor ze zo bang zijn uit te lokken. En dat terwijl het vooral voor mensen met weinig zelfvertrouwen belangrijk is het idee te hebben dat hun partner van hen houdt.

Onderzoekers van de State University van New York in Buffalo haalden stelletjes naar de universiteit die gemiddeld ongeveer anderhalf jaar een relatie hadden, en brachten die in de waan dat er iets mis was met de relatie, bijvoorbeeld door onjuiste feedback te geven op relatievragenlijsten. En in een bij uitstek meedogenloos onderzoek uit de reeks zeiden de psychologen tegen de proefpersonen dat die onafhankelijk van elkaar dezelfde vragen moesten beantwoorden, en dat ze pas met de volgende vraag door mochten gaan als ze de voorgaande hadden ingevuld. In de controlegroep zaten de wederhelften inderdaad identieke vragenlijsten in te vullen, maar in de groep waar het om ging, waren de vragen verschillend. Eén van beiden zat de belangrijkste slechte eigenschappen van zijn of haar partner op te schrijven, en merkte tot zijn of haar schrik dat de partner wel heel lang over `dezelfde' vraag deed – terwijl die in feite heel onschuldig zoveel mogelijk voorwerpen in zijn eigen huis aan het noteren was.

Steeds verkregen de onderzoekers dezelfde resultaten: mensen met weinig zelfvertrouwen dachten dat hun partner minder van hen hield en voelden zich minder betrokken bij hun relatie en hun partner als ze dachten dat er problemen met de relatie waren. Uiteindelijk leidt dat volgens de psychologen tot een vicieuze cirkel: hoe minder zelfvertrouwen je hebt, hoe erger afwijzing voor je is en hoe meer je jezelf ertegen moet beschermen, bijvoorbeeld door minder waarde te hechten aan de relatie. Vervolgens loop je het risico dat je nóg minder zelfvertrouwen krijgt omdat je relaties steeds mislukken. De onderzoekers draaiden er, in hun artikel in het jongste nummer van Journal of Personality and Social Psychology, hun hand zelfs niet voor om Shakespeares Othello te citeren: `Thou has not half the power to do me harm as I have to be hurt', de relatievariant van `een mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest'.

    • Ellen de Bruin