Korthals probeert missie vol risico's tot Kabul te beperken

De missie van minister Korthals om zonder extra risico's en kosten het bevel van de VN-macht in Afghanistan over te nemen, lijkt te gaan slagen.

Een voldane minister van Defensie zat donderdagmiddag tussen Keulen en het militaire vliegveld Valkenburg aan boord van het dienstvliegtuig. Korthals had zojuist op een vliegveldje nabij Keulen zijn Duitse collega Struck ontmoet op zijn terugreis uit Afghanistan. Na een bespreking van drie kwartier kwamen de beide bewindslieden zelfverzekerd en tevreden vertellen dat ze op alle fronten eensgezind denken over de gezamenlijke overname van de leiding van de VN-vredesmacht ISAF in de Afghaanse hoofdstad Kabul.

De beide ministers hebben met elkaar afgesproken dat ze twee keiharde eisen ingewilligd willen zien. Het mandaat van ISAF mag van de ministers absoluut niet worden uitgebreid buiten de relatief veilige Afghaanse hoordstad, zolang de staf van het Duits-Nederlands legerkorps het commando voert. Daar er geen andere kandidaten zijn en de Turken, die momenteel de leiding hebben eigenlijk al eind december afgelost moesten worden, zal de eis worden ingewilligd, is de gedachte. Een andere eis van de twee minsters is gericht aan de NAVO. Tijdens een informele NAVO-top in Warschau kregen Nederland en Duitsland al gedaan dat ze gebruik willen maken van ondersteuning van het bondgenootschap bij het uitvoeren van hun missie. Binnenkort zullen Korthals en Struck in een brief aan Brussel daar nog een wens aan toevoegen: de NAVO moet er voor zorgen dat over zes maanden, als het Duits-Nederlandse commando afloopt, er een opvolger is.

Met de overname van het bevel in februari willen de beide landen hun `internationale verantwoordelijkheid' op zich nemen zonder onverantwoorde risico's te nemen. ,,Er kleven altijd risico's aan zulke operaties,'' zei Korthals in het Duitse luchtruim nog, ,,maar in dit geval zijn de gevaren verantwoord.''

Nog wel. Tijdens zijn bezoek aan `zijn' mannen in Kabul zag de minister ze lezen op een terrasje, zonnen in de zon, of relaxed vertoeven in hun zanderige tentenkamp. ,,Het is niet zo dat ze doodsbang in de tenten zitten'', vat de minister samen. Maar het is haast onmogelijk te voorspellen hoe de wind over een jaar zal waaien in het uiterst instabiele Afghanistan.

Nederland en Duitsland willen hun internationale plicht voldoen nu de sfeer nog goed is en het mandaat overzichtelijk. Voor de beide ministers, zo benadrukten ze gisteren in Keulen nogmaals, is de uitbreiding van het mandaat van de veiligheidsmacht onbespreekbaar. Nu is ISAF verantwoordelijk voor de veiligheid in de Afghaanse hoofdstad. Hoewel er zo nu en dan raketten over de tenten van de ISAF vliegen, is het in Kabul veiliger dan in de rest van Afghanistan.

Ook een mogelijke oorlog tegen Irak kan een rol spelen bij het gezamenlijk optreden van Duitsland en Nederland in Kabul. Zal de internationale gemeenschap Nederland en Duitsland nog onder druk kunnen zetten om mee te doen aan een oorlog als ze al inspanningen leveren in Afghanistan? De Duitse bondskanselier Schröder heeft al gezegd zijn militairen niet in Irak te willen inzetten. Voor Korthals staan Afghanistan en Irak los van elkaar. ,,Maar we leveren een behoorlijk capaciteit aan internationale ontwikkelingen'', zei de minister, die ook in een volgens kabinet graag op zijn post terugkeert.

Dan blijft een ander, binnenlands, heikel punt voor Korthals over: de financiering. Nederland heeft momenteel al 237 militairen in de Afghaanse hoofdstad. Na een mogelijke overname van het bevel van ISAF zullen in februari nog eens 400 manschappen moeten afreizen naar Kabul. De kosten van het voeren van het bevel worden geschat tussen de 50 en 60 miljoen euro voor een periode van zes maanden. Hierdoor en door de missies in Bosnië en Macedonië, komt de bodem van de `Homogene Groep Internationale Samenwerking', een gemeenschappelijke pot van Defensie, Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking behoorlijk in zicht. Daar komt bij dat Defensie fors moet bezuinigen. Eerder deze week al werd aangekondigd dat de luchtmacht 150 banen zal schrappen. Korthals wil daarom putten uit de algemene middelen, totdat zijn collega De Hoop Scheffer van Buitenlandse zaken ermee akkoord gaat de extra uitgaven te bekostigen met gelden van ontwikkelingssamenwerking.

Korthals en Struck zullen binnenkort hun regeringen voorstellen het bevel van de ISAF in Kabul van Turkije over te nemen. De Tweede Kamer en de Bondsdag zullen naar verwachting voor eind november de regeringsbesluiten om de ISAF te leiden van februari tot augustus bekrachtigen.

Als dat lukt, kan Korthals terugkijken op een geslaagde missie als minister. Vanaf februari kan hij, mocht zijn wens om als Defensie-minister terug te keren vervuld worden, alleen maar hopen dat het uiterst ontvlambare Afghanistan veilig blijft. Korthals weet ook hoe snel en makkelijk de publieke opinie en de Tweede Kamer kunnen omslaan als een raket de volgende keer niet over de tenten van de Nederlanders in Kabul scheert, maar deze raakt.