GROOTSTE KOUDWATER-KORAALRIF TER WERELD ONTDEKT IN NOORSE ZEE

Koraalriffen roepen een kleurrijk beeld op van heldere, tropische wateren. Maar in de koude, diepe en donkere Atlantische Oceaan worden er ook steeds meer gevonden. Noorse onderzoekers die de zeebodem voor de kust van hun land voor het eerst systematisch in kaart brengen stuitten deze zomer tot hun verrassing op het grootste koudwater-koraalrif ter wereld. Het rif ligt 100 kilometer ten westen van het eilandje Røst op een diepte van 300 tot 400 meter. Het Røstrif meet 35 bij 3 kilometer en is 10 keer zo groot als het tot dan toe bekende grootste rif: het eveneens Noorse Sularif.

Noorwegen startte in 1999 het project Mareano om zijn grotendeels onbekende kustwateren in kaart te brengen. De Noren kammen een onderzees gebied uit dat groter is dan de Britse eilanden. Uitvoerder is het IMR (Insitute for Marine Research, www.imr.no) een groot wetenschappelijk overheidsinstituut, vergelijkbaar met ons NIOZ (Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee).

Uit een hightech laboratoriumschip worden systematisch sonar-scans gemaakt van de zeebodem. De echo's van ultrasoon geluid worden vervolgens omgezet in driedimensionale computerbeelden, waarop koraalriffen aan hun vorm te herkennen zijn. Vervolgens laat men een videocamera naar beneden zakken om te zien om wat voor koraal het gaat.

Het Røstrif is opgebouwd uit de soort Lophelia pertusa, een écht koraal: dat wil zeggen dat het een hard, kalkachtig skelet heeft. De kolonies zijn geelwit en fijn vertakt, met op de uiteinden lila-kleurige poliepen. Lophelia-riffen zijn karakteristiek voor diepe, donkere, koude wateren in golfstromen. Het is het dominante koraaltype in de Atlantische Oceaan. Het grote verschil met tropische koralen is dat Lophelia geen symbiose kent met zuurstofproducerende algen. Ze groeien extreem langzaam, zo'n 6 millimeter per jaar. Dit betekent dat het Røst-koraal 8500 jaar oud moet zijn, aangezien het zo'n 50 meter hoog is. Alleen de bovenste 60 centimeter bestaat uit levend koraal. Het rif dient als een paai-en foerageergebied voor veel soorten vissen, krabben, zeesterren, zee-anemonen, garnalen en tientallen andere groepen. Met 800 soorten planten en dieren is het rif zelfs het rijkste ecosysteem van Noorwegen.

Naar schatting 30-50% van de Noorse riffen is door bodemvisserij beschadigd. Het Noorse Ministerie van visserij verklaarde direct na de ontdekking van het Røstrif dat de visserij er aan banden gelegd wordt. Vanwege het belang van de koraalriffen als kraamkamers voor commercieel belangrijke vissoorten als roodbaars, koolvis en kabeljauw zijn de Noorse vissers inmiddels zélf ook voor de bescherming van riffen. Natuurbeschermers willen dat ook gas- en olieboringen rond het rif verboden worden. Of dat ook gebeurt, is nog onzeker.

    • Kor Goutbeek