Geleend (on)geluk

Een eigen huis, een forse aflossingsvrije hypotheek, een ingewikkeld aflosmechanisme en minimale maandlasten (liefst geld toe, zoals sommige bemiddelaars beloven) zijn nog steeds zaken waar mensen blij mee zijn. Geleend geluk. Tot het noodlot toeslaat: overlijden, scheiden, ontslag, arbeidsongeschikt enz. Dan zit je met geleend ongeluk, want zo'n hypotheekconstructie met toeters en bellen is net een blok beton.

Maar wie tornt of twijfelt aan de heilige drieëenheid huis, hypotheek, aflosconstructie krijgt boze reacties, meestal van mensen die dik verdienen aan deze hype. Wouter Bos, kandidaat-lijsttrekker van de PvdA, merkte dat onlangs.

Bos wil starters op de huizenmarkt meer kansen bieden. Daar zijn volgens hem allerlei manieren voor. Versneld bouwen, opvoeren van de wijkvernieuwingsprogramma's in de grote steden en meer mogelijkheden voor huurders om hun woning te kopen. Om dat te betalen moeten alleen nieuwe kopers in het 52 procent belastingtarief (circa 5 procent van alle belastingbetalers) en stapje terug doen. Ze moeten hun hypotheekrente aftrekken in het 42 procent tarief.

Nu vergoedt de overheid die mensen van elke euro rente 52 cent en 48 cent betaal je zelf. Bos wil toe naar 42 en 58 cent, wat voor de eigen bijdrage een stijging betekent van 10 cent (van 48 naar 58) of dik 20 procent. Een koper met 500.000 euro hypotheek tegen 6 procent rente betaalt nu zelf 14.400 euro (48 procent van 30.000 euro) per jaar aan rente en straks 17.400 euro. Voor de overheid betekent dat 3.000 euro meer inkomsten.

De reacties van politici zijn voorspelbaar, want elke partij berijdt zijn eigen stokpaardjes. Voor de een gaat Bos niet ver genoeg (linkse partijen) en voor de ander (bijvoorbeeld de VVD) veel te ver. Donderdag mengde ook de toezichthouder Autoriteit Financiële Markten zich in de discussie, met de aankondiging de risico's van beleggingshypotheken te gaan bestuderen. Een beetje aan de late kant nu het beleggingsdeel van zo'n hypotheek fors minder waard is.

Op dezelfde dag kwam de AFM met het rapport `Aandelenlease: niet bij rendement alleen' om consumenten te informeren over de mogelijke gevolgen van beleggen met geleend geld. Ook al mosterd na de maaltijd, nu 30.000 teleurgestelde leasedeelnemers zich hebben verenigd in de Stichting Leaseverlies. De Autoriteit onderzoekt veel zaken en klachten, maar als er amper iets tijdig naar buiten komt, verbleekt je autoriteit al snel. De AFM beroept zich op haar wettelijke geheimhoudingsplicht, maar wat schiet je daar als door witte-boordenboeven benadeelde consument mee op?

Terug naar de hypotheek, Wouter Bos en de starters. Waarom moeten huurders eigenlijk hun huis kunnen kopen? Uit reacties blijkt dat lezers die goed en goedkoop wonen door het aanhoudende geroezemoes over dit onderwerp worden verleid om de huur om te zetten in koop. Ze gaan twijfelen en weten bovendien niet wat de (toekomstige) meerkosten zijn. Goedkoper wordt het nooit. Die koopdrang doet denken aan de jaren dat mensen met alle geweld aandelen wilden kopen. Wie spaarde was een lulletje, net als huurders nu, was het motto. De huizenmarkt kan net als de aandelenmarkt dalen. Dan zit je als huurder goed en kan je alsnog switchen. Die omslag van de markt lijkt ver weg, maar dat zei iedereen ook over de aandelenkoersen.

Bos kan starters wel helpen door de renteaftrek te beperken, maar niet om er koophuizen mee te bouwen. Hij moet eerder denken aan het ombouwen van lege (kantoor)panden tot betaalbare huurwoningen (`Boshutten') voor (jonge) alleenstaanden. Daar kunnen Bos en de PvdA kiezers mee trekken. Hamer je te veel op kopen, en dalen straks de prijzen, dan krijg je als politiek de schuld. Net als teleurgestelde beleggers graag hun bank de schuld geven van verliezen.

Een dooddoener rond huren en kopen is dat een huurder geen vermogen opbouwt en zijn huur weggegooid geld is. Onzin. Een huis dat in waarde daalt, betekent ook verlies, los van de kosten die de eigenaar maakt en een huurder niet. En het zelf betaalde deel van hypotheekrente en het eigenwoningforfait kan je ook zien als huur. Een huurder kan los van zijn huis vermogen opbouwen door bijvoorbeeld te beleggen in aandelen. Huren is zo gek nog niet.