Flow

Mental coaching in de sport maakt me altijd een beetje lacherig. Het doet denken aan desperado's op de trein naar Lourdes die, mits offer en gebed, in een miraculeuze genezing geloven. Survival-rimram.

Bij NOC*NSF geloven ze er in.

De sportkoepel heeft maar liefst vijf clinics besteed aan de mentale begeleiding van haar atleten op weg naar de Spelen van Athene. In een voormalige fabrieksloods in Maarssen werden `onze jongens en meisjes' opgefokt voor `De Reis van de Held'. Dat is andere koek dan de hemelbestorming van Harry Mulisch. De Reis van de Held: Bono en Tom Waits zouden zich schamen voor zoveel zelfbedachte heroïek, maar Joop Alberda had het nog grootser willen zien. Even speelde hij met het motto: `In naam van al de mijnen', maar die slogan bleek gepatenteerd te zijn. Alberda is van na de oorlog.

Natuurlijk zijn er goede sprekers nodig voor een steekvlam van mentale herbewapening. Mannen die het gemaakt hebben en reeds op de terugweg zijn van De Reis van de Held. Vocalisten met wervingskracht of op zijn minst met scoringsdrift. Een vleugje mystiek in woord en gebaar is mooi meegenomen.

Guus.

Doctor Guus, moet ik zeggen. Ik zie hem nog staan met alpino en witte handschoentjes op het spreekgestoelte aan de Sejong-universiteit van Seoul. Een groots moment van verrijzenis uit de krochten van Varsseveld. Voor Zuid-Korea, voor de FIFA, voor de wereld zowaar stond daar dé coach van alle eeuwen, apostel van de vrede ook. Dan heb je recht van spreken in een oude fabrieksloods in Maarssen.

Guus Hiddink is de vertelkunst zelve. Hij beademt zijn gehoor met de inborst van een vrijgemaakte verworpene. Nooit worden de woorden scherp of bitter, nooit komen uit de zinnen lijken en vijanden gevallen. Deze spreker houdt het bij pannenkoekentaal of, liever nog, bij de gevoileerde retoriek van oude gezangen. Niet dat modieuze gesnater van Louis van Gaal.

De verhalen zijn al even mooi. Vooral als hij over zijn jeugd in de Achterhoek vertelt. Over romantische stoeipartijen in hooischuren, over barre tochten in huifkarren, over de eenzame wintertijd in het land waar het noeste zwijgen van varkensboeren zelden wordt doorbroken. Ik heb het hem zo vaak horen zeggen: ,,Alleen in de dorpskroeg was het warm. De hitte van de mens kwam uit erwtensoep, op een Foggia-kacheltje.”

Zo verkleumd in aanvang en later zo succesvol: dan hebben we het niet meer over De Reis van de Held, dan hebben we het over De Thrill van een Wereldwonder. Het was mij al eerder opgevallen, na zijn zegetocht in Zuid-Korea is Guus steeds academischer geworden. De door hem gekozen metaforen klimmen almaar hoger, almaar verder weg van het maaiveld. Maar wat hij donderdag in Maarssen ten gehore gaf, sloeg alles: ,,We hebben zes weken in een sportieve roes verkeerd, in een flow. En een dergelijke gemoedstoestand kun je sturen.'' Daar hadden de dressuuramazone Anky van Grunsven, de schermster Indra Angad-Gaur en de roeier Michel Bartman niet van terug. Wie wel?

Een flow!

Nooit van gehoord. Is het een interplanetair begrip en hoe komt een man die zo dicht bij Samsung en Phillips staat daar dan op? Of zou Joop Alberda hem die `flow' hebben ingefluisterd? Joop heeft iets met sjamanen en aanverwante spiritualisten. Als volleybalcoach had hij het ook altijd over humus, negus en papengebroed.

Bijna roekeloos was de mededeling van Guus dat hij een gemoedstoestand kan sturen. Als dat zo is dan moeten we niet meer aan een heldenleven, maar aan een heiligenleven denken. Bij mijn weten is niks grilliger, onberekenbaarder, schizofrener dan een gemoedstoestand. Er ligt meer duisternis in het gemoed dan in een oubliëtte. Voor Guus is dat geen probleem: als een Argentijnse tapdanser raast hij door het gemoed van de medemens.

Ik zou zeggen: wakker worden, Jorien. Lever het gemoed van je selectie uit aan Guus Hiddink en Feyenoord doet weer mee in de Champions League en in de competitie. Zoals ze daar in Kiev stonden te ploeteren kan het niet langer. Elf jongens met lood en ijzer in de genen. In Rotterdam heet dat vormcrisis, maar wij weten nu, na het referaat van Guus, beter. De gemoedstoestand van Feyenoord deugt niet. In de inherente catacomben van de spelers is het licht uitgevallen. Alleen een beëdigd gemoedsexegeet kan nog uitkomst bieden.