`Dit blijft een kunstenaarsspeeltuin'

De benoeming van Ann Demeester als directeur van kunstcentrum W139 betekent een kleine revolutie: ze is de eerste vrouw, jonger dan dertig en geen kunstenaar. ,,Ik wil een bemiddelaar zijn, een samenzweerder.''

Een tweejarig directeurschap van een tentoonstellingsruimte die meteen in het eerste jaar de deuren moet sluiten voor een ingrijpende verbouwing. Het klinkt als een aanbieding die alleen een uitgerangeerde vijftiger in overweging zou nemen. Maar Ann Demeester (Brugge, 1975) wil daar niets van weten. Zij nam deze week de leiding van de Amsterdamse avantgarde galerie W139 over van Jean Bernard Koeman. ,,Die verbouwing is juist een uitdaging'', stelt de verse directeur strijdbaar. ,,In een stabiele situatie is het veel verleidelijker om je tot de beschikbare ruimte te beperken. Nu, met al die onzekerheid, moet iedereen zich voortdurend afvragen waarom we wat doen: gaan we een website bouwen, een boek maken, lezingen geven, de straat op? Het is dus een situatie met aantrekkelijke gevaren en veel potentieel.''

Demeester weet waar ze het over heeft. Ze maakte locatietentoonstellingen in Watou en New York, en het afgelopen jaar lanceerde ze tentoonstellingen van onder andere Panamarenko, Joe Scanlan en Bjarne Melgaard in het omgebouwde postkantoor van het Duitse plaatsje Herford, als voorproefje van het daar in 2004 te openen Frank O'Gehry-museum. De artistiek leider van dat museum, Jan Hoet (tevens directeur van het SMAK in Gent en in 1992 samensteller van Documenta IX), was Demeesters mentor.

Maar waarom kiest een jonge curator met zo'n mooi cv voor een voormalig kraakpand aan de rand van de Amsterdamse wallen? ,,Het is een beetje een zwart-wit situatie. Als mijn baan in Helford wit is, een groot instituut in een kleine stad, dan is Amsterdam zwart, een klein instituut in een grote stad. Maar bij SMAK heb ik een all-round werkwijze geleerd die erg goed aansluit bij W139. In Gent moest je als curator alle taken uitvoeren, van uitnodigingen maken tot het regelen van transport. Ik vind dat W139 als platform voor jonge, experimentele kunst nog steeds een belangrijke rol heeft – ook in deze tijd waarin museumdirecteuren zich en masse op de `maagden' storten. Er zijn altijd kunstenaars die buiten het galeriecircuit vallen en geen aansluiting vinden bij het publiek.''

Hoewel dit klinkt als een bekend W139-geluid, betekent Demeesters aanstelling een kleine revolutie aan de Warmoesstraat. Zij is namelijk de eerste directeur die vrouw is, jonger dan dertig en geen kunstenaar. Die eerste twee kenmerken zijn niet van invloed, de laatste wel, vindt de voormalig journaliste met opleiding in Germaanse talen. ,,Ik heb misschien andere gevoeligheden en een ander perspectief dan een kunstenaar. Maar wat ik van Jan Hoet heb geleerd is om de kunstenaar en zijn werk centraal te stellen. Ik wil een bemiddelaar zijn, een samenzweerder met de kunstenaar.''

Verstokte W139-fans kunnen dan ook gerust zijn. Behalve misschien het plaatsen van een documentatietafel zal Demeester haar `curatoringrepen' minimaal houden. Het kunstenaarsplatform blijft een productiehuis voor ,,rauwe en grote, fysieke installaties''. Demeester: ,,W139 moet een kunstenaarswerf blijven, ook na de verbouwing. Dit is een plek waar gaten in de muur geboord kunnen worden, tunnels gegraven of bomen op hun kop aan het plafond gehangen kunnen worden. De tussenmuurtjes worden weggehaald en de isolatie wordt verbeterd maar het blijft een lege doos die dient als kunstenaarsspeeltuin, geen steriele white cube.''

Voordat de bouwvakkers in september 2003 komen en de deuren voor een jaar dicht gaan, organiseert Demeester nog zeker drie tentoonstellingen. De eerste, met de ironische titel Silent take-over, gaat op 29 november van start en anticipeert de sloop van het interieur. ,,De kunstenaars maken werk dat gaat over de sluiting van dit gebouw en de artistieke betekenis van vernietiging. Zoiets als het creatieve potentieel van vandalisme.'' Wat er daarna gebeurt, weet ze nog niet en houdt ze het liefst open. ,,Ik beslis graag twee weken voor de opening waar het over moet gaan. En de kans is groot dat er dan iets heel anders uitkomt dan mij voor ogen stond. Maar dat moet kunnen: W139 is nu eenmaal een plek van en voor risico.''

Dit weekend houdt W139 open dagen, za en zo, 13-18u. W139, Warmoesstraat 139, Amsterdam. Inl. 020-6229434 of www.w139.nl.

    • Edo Dijksterhuis