Weg met de luide reclames

De KRO heeft een onderzoek gehouden naar de grootste ergernissen onder de kijkers: bovenaan staan de oorverdovende reclameblokken. Dat geldt ook voor mij. Als ik niet oplet en het volume niet bijtijds omlaag draai, kan mijn hele woonblok de klok gelijk zetten op de STER. De klacht is al zo oud als de STER zelf en toch gebeurt er niets. Veel mensen worden door het harde STER-geluid van de zender gejaagd, dus het werkt ook nog tegen het gezamenlijke belang van de luidruchtige adverteerders zelf. KRO-mediadirecteur Ton Verlind zei gisteren in een eigen speciaal ingelaste propaganda-uitzending voor de publieke omroep dat hij al jaren bij de STER over dit probleem klaagt. Tevergeefs.

Het probleem is dat reclamespotjes boordevol geluid zijn gepropt, gecomprimeerd. Toen ooit een menslievende technicus al die kijkers hun ergernis wilde besparen en het volume in de studio omlaag draaide, kreeg de STER protesten van de uitzendende bedrijven. Volgens eigen geluidsmetingen was het volume te laag, dus wilden ze de rekening niet betalen. Ik zou wel eens willen weten van welke bedrijven die ongelikte briefschrijvers waren. Mij lijkt dat de STER dan moet antwoorden: ,,Jammer voor u, maar wij zijn er voor het bedienen van de publieke kijkers en als u daar niet aan mee wil doen, kunt u beter met uw spulletjes naar een platter advertentiemedium waar de kijkers zich verkneukelen over lawaai.''

Helaas bezit de directeur van de STER die ruggengraat niet. Deze functionaris, Julius Minnaar, zat ook in het programma en hij deed net of hij de klacht voor het eerst hoorde. Hij zou overleggen met de Bond voor Adverteerders. Dat klinkt weinig daadkrachtig. Voor mij is dit het zoveelste bewijs van de corrumperende werking van reclames op de publieke televisie. De publieke televisie wordt voertuig voor commerciële activiteiten om de adverteerders te plezieren. Ter wille van de advertentietarieven worden avonden volgepropt met voetbal, wedstrijden en herhalingen met knalharde reclameblokken, een activiteit waar de overheid niet voor nodig is. Toch biedt de NOS jaarlijks tientallen miljoenen euro's op de wedstrijden. De bedragen worden geheim gehouden, zodat we niet kunnen narekenen of het financieel wel zoveel oplevert als de NOS beweert. Ondertussen vervalst de overheid de concurrentie in de advertentiemarkt van commerciële televisie, radio en kranten die nauwelijks het hoofd boven water kunnen houden.

In geen van de omringende landen zijn de publieke reclameblokken zo langgerekt als in Nederland. Ik denk dat weinig kijkers het betreuren als ze worden afgeschaft. De succesvolle Vlaamse publieke televisie heeft ze praktisch niet, bij de BBC ontbreken ze totaal. Televisiereclames leiden de publieke omroep af van haar eigenlijke taak: een combinatie brengen van nieuws, documentaires, fictie en cultuur in brede zin, van klassieke muziek tot pop, waar de commerciële zenders niet aan toe komen.

De publieke omroep is er voor maatschappelijk geïnteresseerden in alle lagen van de bevolking als maatstaf en alternatief voor de commerciële omroep. In afgelegen streken in de Verenigde Staten is de oprichting van een publiek radiostation een culturele oppepper. Het biedt een maatschappelijk netwerk, een bron voor beschaving. Houvast voor mensen die zich vervreemd voelen tussen tetter-tv, honkytonk-bars, tweedehands autohandelaren, reclameborden en shopping malls. Op het publieke radiostation volgen de boekhandel, het theater en de concertzaal. Het gaat niet in de eerste plaats om het getal van luisteraars en kijkers. Belangrijke Kamerdebatten moeten worden uitgezonden, ook al zijn ze geen voedsel voor miljoenen of richten ze zich tot een commercieel oninteressante doelgroep.

Als de reclame wordt afgeschaft, wordt de publieke televisie wat duurder, maar een stuk aantrekkelijker. Reclame levert jaarlijks 200 miljoen euro op, maar vergt ook investeringen in marktaandeel, zoals voetbal. Zonder reclame kan de omroep zich concentreren op haar eigenlijke taak. Geen geheime sportbegrotingen, geen brullerige doelgroepactiviteiten zoals Bier, zweet en tranen. Dat is ook een bezuiniging, want als je de tetter-tv weghaalt, kan Nederland prima toe met twee publieke netten.

    • Maarten Huygen