Verantwoord roken onder de afzuigkap

Iedere werknemer heeft recht op een rookvrije werkplek. Maar: ,,Wie de afdeling afloopt om een sigaret te roken is al gauw tien minuten weg.''

Jaco Meijer rookt acht sigaretten per dag. Dat doet hij doorgaans niet thuis, ,,vanwege de kinderen''. De meeste rookt hij op zijn werk, staande in een hokje op de gang naast de kantoortuin, bij het bedrijf Nedfilter in Almere, waar niemand van zijn collega's er last van heeft. ,,Ik ben tevreden'', zegt hij tijdens een rookdemonstratie.

Nedfilter levert samen met kantoorinrichter Zwartwoud de `smokestop', een soort bushokje dat ,,speciaal is ontwikkeld om het roken dichtbij de werkplek mogelijk te maken''. Wie de rookunit binnenstapt, zet automatisch een systeem in werking dat rook en gassen via het plafond afzuigt, filtert en daarna terugbrengt in de omgeving. Het hokje biedt plaats aan twee personen en kan voor voor 6.500 euro ,,stekkerklaar'' worden geleverd.

De bedrijven zijn een mailingactie begonnen bij bedrijven en alle gemeenten, want het rookontmoedingingsbeleid rukt op. Al jaren is er een rookverbod voor gemeenschappelijke en voor publiek toegankelijke ruimten in alle gebouwen die door rijk, provincie of overheid worden beheerd of gesubsidieerd. Het gaat dan om trappen, gangen, liften, recepties, vergaderzalen, leslokalen, wc's, kantines en recreatieruimten. Bovendien krijgt over een jaar elke werknemer een wettelijk opeisbaar recht op een rookvrije werkplek. ,,Het is de taak van de werkgever om ervoor te zorgen dat iedereen kan werken zonder last te hebben van tabaksrook'', aldus het ministerie van Volksgezondheid. Werkgevers die het rookverbod niet goed handhaven of geen maatregelen voor rookvrije werkplekken treffen, kunnen een boete krijgen van 300 euro voor de eerste overtreding tot 2.400 euro bij herhaling.

Directeur Jan Hannink van Nedfilter schetst een dramatisch beeld van de ,,scheve verhoudingen'' tussen rokers en niet-rokers op de werkplek, waaraan het plaatsen van zijn smokestop een einde kan maken. Hannink: ,,Het komt regelmatig voor dat niet-rokers zich ergeren aan rokers die pauzes nemen om een sigaretje te gaan roken.'' Die pauzes gaan ten koste van de productietijd. Hannink: ,,Wie de afdeling afloopt om een sigaret te roken is al gauw tien minuten weg. Als dat tien keer per dag gebeurt, ben je anderhalf uur niet aan het werken. Dat vinden niet-rokers niet leuk. Ik ken het verhaal van een politiebureau waar werknemers anderhalf uur eerder naar huis gingen met als argument dat ze niet rookten.''

Wie een glazen smokestop op de afdeling plaatst, zegt Hannink, voorkomt tijdverlies door het heen en weer open naar rookruimtes. Het inrichten daarvan is verspilling van dure vierkante meters, ,,en het teer druipt in de ruimtes meestal van de plafonds''. Er zijn bovendien veel bedrijven die hun rokende werknemers naar buiten sturen. ,,Dat staat niet netjes, dat is geen reclame voor het bedrijf'', zegt Hannink, die zelf niet rookt.

Er staan smokestops bij onder meer kantoren van de Rabobank en bij Philips. De ervaringen zijn redelijk positief. ,,Het enige nadeel is dat de smokestop te klein is voor meer dan twee personen'', zegt huismeester Frans Bekkers van een Rabobank-gebouw in Den Bosch. De smokestop kwam in beeld nadat bij een verbouwing de kleinere kamers werden vervangen door één grote kantoorzaal, waarin rokers en niet-rokers bijeen werden gedreven. Bekkers: ,,Hij staat hier centraal op de afdeling, bij de koffieautomaat en de toiletten.'' Als voordeel noemt Bekkers, naast het wegnemen van overlast, dat het gebouw schoon blijft. Hij bevestigt dat er minder productietijd verloren gaat. ,,Je kunt er maar met z'n tweeën in. Je krijgt minder samenklontering. Daardoor duren de gesprekken korter.'' Een bijkomend ,,psychologisch effect'' is gêne. Bekkers: ,,Je staat in het zicht. Als je staat te roken en er komt iemand langs die koffie haalt, dan voel je de druk als die persoon terugkomt en jij staat er nog in. Je voelt hem denken: hé, is die roker nou nog niet weg.''

Ook bij Philips DAP (Domestic Appliances and Personal Care) in Drachten staat sinds enige weken een smokestop. Gerard Smeding, hoofd personeelszaken, kan nog weinig zeggen over de ervaringen ,,behalve dan dat de smokestop iets te laag is, want sommige mensen stoten hun hoofd''. Toch is het prettig dat hij er staat. ,,We proberen hiermee in te spelen op de wettelijke regels.'' Op de productieafdeling, waar onder meer scheerapparaten, strijkijzers en keukenmixers worden gemaakt, is een rookverbod van kracht, zodat er alleen in de kantines kan worden gerookt. Veel winst in productietijd verwacht Philips Drachten niet van de smokestop. Smeding: ,,Mensen hebben vaste pauzes waarin ze hun sigaretje kunnen roken. Dat blijft gewoon zo.'' Philips stimuleert ook deelname aan cursussen voor het stoppen met roken.

    • Arjen Schreuder