Tsjetsjenen dicteren via gsm's: alles gaat goed

Telefonisch contact van de gijzelaars in Moskou met hun familie is er niet veel meer. En als het er is, zeggen de gijzelaars wat de Tsjetsjenen dicteren. Betogingen vinden plaats op last van de Tsjetsjenen.

Rond half zes vanochtend gaan in Moskou mobiele telefoons over. Gijzelaars in het theater aan de Melnikovstraat smeken hun familie om te betogen tegen de oorlog in Tsjetsjenië. ,,Laat de terroristen zien dat jullie iets doen'', smeekt de 24-jarige Olga haar moeder Valeria. ,,Hoe meer mensen hoe beter.''

Om half negen staat Valeria er. `Stop de oorlog nu!', heeft ze op een spandoek geschreven. `Maak geen winst met het bloed van onze kinderen.' Een vrouw probeert door het politiekordon te breken, er wordt geduwd en getrokken. ,,Natuurlijk doe ik precies wat de bandieten willen'', zegt een dame. ,,Mijn kind zit binnen!'' Even verderop ontvouwen jongeren spandoeken. `Wij geven ons bloed niet voor Tsjetsjenië'.

,,Geweldig deze gijzeling'', roept de gepensioneerde Tamara. ,,De schurken Jeltsin en Poetin verdienen straf.'' Rond half elf vanochtend zijn er betogingen op drie punten. Jevgenia Ajistova leest een open brief aan Poetin voor. Geen bestorming, zo luidt haar boodschap. ,,Één kogel en de schouwburg gaat de lucht in.'' Ajistova noemde zichzelf een `principiële tegenstander.'' ,,De Tsjetsjeense vrouwen in de schouwburg zeggen dat ze moeders en zusters zijn. Wij hebben begrip voor ze, wij willen deze oorlog ook niet. Dierbare vrouwen, dierbare terroristen, wij mogen kwaad niet met kwaad vergelden.'' Moeder Vera – haar dochter Nadja en Andrej zitten in de schouwburg – knikt. Haar man is het er niet mee eens. ,,Tsjetsjenen zijn wolven, zij gaan tot het uiterste. Maak ze maar onafhankelijk, drijf dan alle Tsjetsjenen uit Rusland de bergen in en zet er een hek omheen. Dat is mijn oplossing.''

,,Gisternacht hebben de gijzelaars het Stockholmsyndroom ontwikkeld'', reageert regeringswoordvoerder Sergej Ignatsjenko. ,,Ze kregen hun mobiele telefoons terug om hun familie over te halen om betogingen op touw te zetten.'' Het Stockholmsyndroom verwijst naar het psychologisch mechanisme waarbij gijzelaars zich met hun gijzelnemers identificeren. Maar Adria Kavryzjinkina maakt dat niet uit. ,,Wat kan ik doen om mijn dochter te helpen behalve demonstreren?'' Rond één uur 's middags kondigen de betogers aan dat ze naar het Rode Plein vertrekken.

De 47-jarige Kiril Petrov meent dat de Tsjetsjenen handig gebruik maken van de mobiele telefoons. Bij het begin van de actie mochten gijzelaars hun familie bellen, zodat de Tsjetsjenen precies zagen hoeveel telefoons er in de zaal waren. Daarna gingen de contacten op rantsoen. Nu raken de batterijen op en zijn de telefoons volgens een Jordaanse arts die de schouwburg bezocht bijna allemaal in beslag genomen. Ze worden alleen uitgereikt als de Tsjetsjenen iets van de gijzelaars willen. Toen twee Jordaanse artsen gisteren het lijk van een jonge vrouw naar buiten droegen, werd gespeculeerd dat ze was doodgeschoten omdat ze weigerde te stoppen met bellen. Waarschijnlijk was eerder sprake van een mislukte vluchtpoging.

Welke telefoontjes zijn spontaan, welke onder dwang? Moeder Valeria hoorde van haar dochter Olga dat het `absoluut taboe' was om over de situatie binnen te praten. Behalve op de volgende toon: ,,Het is hier veilig en warm, we hebben water en meer heb je in een situatie als deze niet nodig'', zoals Anna Adrianova gisteren zonnig aan radiozender Echo Moskvi meldde. Maar Kiril Petrov kreeg om één uur 's middags een heel andere boodschap van zijn zoon, de 22-jarige student autotechniek Ivan. ,,Pa, ik zit op de tiende rij van de zaal'', fluisterde hij. ,,Iedereen is bloednerveus. De Tsjetsjenen kijken paranoïde om zich heen, ze verwachten een bestorming. Ik kijk de hele dag al uit op een bom op het podium. Rond de pilaren hangen granaten.'' Volgens Ivan moeten gijzelaars de orkestbak als latrine gebruiken.

Even later ontvingen Petrov en anderen SMS-berichten, steeds van dezelfde strekking. Vsjo chorosjo, alles goed. Kiril Petrov: ,,De gijzelnemers willen de buitenwereld laten weten dat ze de gijzelaars niet molesteren, zoals de pers meldde.'' Het exacte aantal gijzelaars is nog steeds niet bekend. Naast de musical waren er woensdagavond in het gebouw danslessen. Sommige ouders zeggen dat kinderen tot en met 18 jaar van hun ouders zijn gescheiden en op het ondermijnde balkon zijn geplaatst. In de ogen van de gijzelnemers zijn kinderen vanaf de leeftijd van twaalf jaar geen kinderen. Een Jordaanse arts zei vanochtend verbaasd te zijn over het grote aantal kinderen in de zaal.

    • Coen van Zwol