Hiddink geeft sporters een lesje psychologie

NOC*NSF bereidt sporters mentaal voor op de Spelen van 2004. Gastspreker Guus Hiddink: `Iemands gemoedstoestand kun je sturen.'

Is Guus Hiddink de aangewezen persoon om sporters buiten het voetbal een lesje psychologie te geven? Gemeten naar de pedagogische maatlat niet, want de PSV-trainer is daarvoor niet opgeleid. Maar op grond van zijn ervaringen kon hij een groep olympische sporters gistermiddag enkele nuttige adviezen geven.

Hiddink was, samen met oud-schaatskampioen Ard Schenk, in een voormalige fabrieksloods in Maarssen te gast bij de eerste clinic over mentale training, die de sportkoepel NOC*NSF in samenwerking met organisatiedeskundige Frank Heckman heeft opgezet. De atleten, onder wie de dressuuramazone Anky van Grunsven, de schermster Indra Angad-Gaur en de roeier Michiel Bartman, hoorden Hiddinks verhaal geïnteresseerd aan, maar zagen er geen aanleiding in hem na afloop vragen te stellen.

Eigenlijk wist Hiddink ook niet goed wat hij de niet-voetballers moest vertellen. In de voetballerij heerst tenslotte de nodige scepsis over de behandeling van de psyche. Individueel wil een speler zich nog wel eens bij een sportpsycholoog melden, maar in teamverband hoef je niet snel met zo'n man of vrouw aan te komen. ,,Als je die de kleedkamer instuurt, kun je lachen'', voorspelt Hiddink op ironische toon weinig goeds over het resultaat.

Joop Alberda, technisch adviseur van NOC*NSF, had hem als causeur geadviseerd ,,gewoon uit zijn hart'' te spreken. En dat deed hij dus. Het resultaat: veel bekende verhalen, maar ook enkele onbekende anekdotes over zijn tijd als bondscoach van Zuid-Korea, waarmee hij op het WK vierde werd.

Met zijn verhaal over de ontembare wilskracht en de onbreekbare discipline van de Koreaanse voetballers herhaalde Hiddink zichzelf, maar hield hij de olympische sporters wel een spiegel voor. Het ligt immers niet in de aard van de Hollandse atleet compromisloos een doel na te streven. Hiddink: ,,Toen ik weer aan het werk ging in Nederland waren de eerste woorden die ik hoorde: `Ja maar'. Toen wist ik: O ja, ik ben thuis. En dat was wennen, want in Zuid-Korea had ik de woorden `ja maar' anderhalf jaar lang niet gehoord.''

Vanzelfsprekend refereerde Hiddink aan de cultuurschok die hij in Zuid-Korea had gerealiseerd. ,,Pas toen ik een eind had gemaakt aan de hiërarchie op basis van anciënniteit, ruzie had gemaakt met bestuurders en mijn begeleidingsstaf had ontdaan van negatieve elementen, voelden de spelers zich vrij. Ze wisten dat ik aan hun zijde stond en dat zij niet meer van bovenaf werden gecontroleerd. Die elementen, gevoegd bij hun ijzeren discipline, vormde de basis voor het Koreaanse succes. Ik wist ook dat we ver konden komen, maar had niet verwacht dat we vierde zouden worden. Dankzij enig geluk is het positief uit de hand gelopen. Voor mijn gevoel hebben we zes weken in een sportieve roes verkeerd, in een flow. En een dergelijke gemoedstoestand kun je sturen.''

Maar ook Hiddink heeft in zijn Koreaanse tijd niet alles kunnen regisseren. Hij gaf het voorbeeld van een incident waardoor zijn autoriteit toenam. Hiddink: ,,Toevallig waren mijn spelers en ik getuige van een straf die een speler van het nationale elftal onder zestien jaar kreeg. De trainer gaf een speler die een fout had gemaakt ten overstaan van de groep een geweldige uppercut. Ik werd ter plekke zo boos, dat ik die trainer van het veld heb gegooid. Ik vond dat zoiets absoluut niet kon. Wat ik deed was pedagogisch onverantwoord, omdat die man enorm aan prestige verloor. Maar ten overstaan van mijn eigen spelers won ik wel aan invloed, terwijl het me daar niet eens om te doen was; ik realiseerde me dat later pas.''

Maar uiteindelijk, zo bleek ook uit Hiddinks verhaal, komt sportief succes neer op kennis, kunde, beroepsernst en een gedegen plan. Hij verwees daarbij naar zijn periode als bondscoach van het Nederlands elftal, dat tijdens het EK van 1996 in Engeland ten onder was gegaan aan intriges denk aan het wegsturen van Edgar Davids. Hiddink zette voor de daaropvolgende kwalificatiecyclus een nieuwe strategie uit.

Hiddink: ,,We maakten nieuwe afspraken, vervat in een lijst van twaalf punten, op grond waarvan iedere speler wist waar hij bij Oranje aan toe was. En vervolgens hebben we de makkelijkste kwalificatie in de historie meegemaakt. De machine kwam pas tot stilstand in de halve finale van het WK 1998 in Frankrijk, toen we met strafschoppen werden uitgeschakeld door Brazilië.''

    • Henk Stouwdam